I SA/Gl 1411/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. --------------------------------------------------------------------------------------- Uzasadnienie Skargą J. S., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, objęta zostało decyzja wydana przez Prezesa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 5 czerwca 2018 r., uzupełnionego następnie przy piśmie procesowym z 12 lipca 2018 r., skarżąca zwróciła się do Sądu o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W motywach wniosku oświadczyła, że z uwagi na posiadane schorzenia miesięcznie wydatkuje około 100 zł na medykamenty. Skarżąca zaciągnęła liczne kredyty m.in. z przeznaczeniem na remont gospodarstwa domowego (miesięczna rata kredytu stanowi kwotę 340 zł; dodatkowo spłaca odsetki od kredytu konsumpcyjnego i od karty kredytowej w łącznej kwocie 170 zł). Stałe miesięczne koszty związane z utrzymaniem tego gospodarstwa, w tym media, oszacowała na kwotę 500 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca zeznała, że wspólne gospodarstwo tworzy wraz z synem. Wnioskująca posiada dom o pow. 74 m2 o wartości 200 tys. zł oraz nieruchomość rolną o pow. 1,2 ha o wartości 30 tys. zł. Jej miesięczny dochód stanowi kwotę 1.660,00 zł. Pismem z dnia 20 lipca 2018 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych. W wezwaniu pouczono skarżącą, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Przy piśmie przewodnim z dnia 15 sierpnia 2018 r. skarżąca nadesłała kopie dokumentów, w tym: fakturę VAT za dostawę energii elektrycznej za okres od 25 października 2017 r. do 21 kwietnia 2018 r. (należność wyniosła 1.116,67 zł); umowy o kredyt konsumencki mieszkaniowy wraz z harmonogramem spłaty (rata kredytu to 342,21 zł; z umowy wynika nadto, że skarżąca posiada rachunek bankowy o nr wskazanym w art. 3.06. pkt 3 w "A" S.A.); polisy ubezpieczenia domu (składka na okres dwóch lat w kwocie 349 zł); umowy kredytu odnawialnego wraz z aneksami zwiększającymi limit z przypisanym rachunkiem bankowym w "B"; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącej (stopień lekki); potwierdzeń transakcji obciążeniowych na rachunku "B" z tytułu spłaty odsetek od linii kredytowej (łącznie na kwotę 157,77 zł); potwierdzenie transakcji uznaniowej na ww. rachunku w postaci świadczenia ZUS w kwocie 1.660,90 zł; zeznania podatkowego PIT-36,z którego wynika, że syn skarżącej z tytułu prowadzonej działalności poniósł w 2017 r. stratę w kwocie 11.532,85 zł (przychód – 125 zł; koszty uzyskania przychodu – 11.657,85 zł). Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Skarżąca ubiega się w tej sprawie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wymaga podkreślenia, że skarga w niniejszej sprawie, złożona została na decyzję wydaną przez Prezesa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Z kolei zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca, której przedmiotem skargi jest działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęta jest w tej sprawie J. S. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżąca zwolniona jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się zbędny, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadza się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia adwokata. Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Już w punkcie wyjścia należy negatywnie ocenić postawę skarżącej, która kierowała się założeniem, aby wskazać tylko te okoliczności, które przemawiają na rzecz jej wniosku, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. Wskazać bowiem trzeba, że skarżąca skupiła się przede wszystkim na wykazaniu obciążeń jej gospodarstwa. Skądinąd uczyniła to w sposób pobieżny, wszak udokumentowała wyłącznie wydatki z tytułu należności za zużycie energii elektrycznej oraz zobowiązania kredytowe. Nie przedstawiła natomiast dokumentacji obrazującej pozostałe wydatki jej gospodarstwa domowego, w tym przede wszystkim wysokości opłaty z tytułu gospodarowania odpadami. Dokumentacja w tym zakresie pozwoliłaby na weryfikację oświadczeń skarżącej co do składu osobowego jej gospodarstwa, a tym samym do wykazania wszystkich osób, które mogłyby wpłynąć na jej kondycję finansową m.in. poprzez partycypację w kosztach utrzymania nieruchomości. Wezwanie w tym zakresie dodatkowo sformułowano w pkt 1 pisma z 20 lipca 2018 r. Kolejnym mankamentem dowodowym jest brak jakiejkolwiek informacji o bieżących dochodach jej syna. Szczegółowe wskazówki w tym zakresie przedstawiono w pkt 5 wezwania. Skarżąca nie przedstawiła nadto swojego zeznania podatkowego za 2017 r. (patrz pkt 6 wezwania). Dodatkowym źródłem dochodu skarżącej mogą być także dopłaty z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego. Do uzyskania informacji w tym zakresie była zobligowana pkt 8 wezwania. Tymczasem skarżąca nie ustosunkowała się do tych elementów wezwania w jakimkolwiek zakresie. Wnioskująca nie nadesłała do akt sprawy także wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych. Analiza dokumentacji źródłowej pozwoliła natomiast przyjąć, że posiada co najmniej dwa takowe. Z kolei przedstawienie trzech potwierdzeń wykonania jednostkowych operacji bankowych nie może czynić zadość pkt 4 wezwania, w którym podano szczegółowe wskazówki jego wykonania. Konkludując, mankamenty dowodowe wniosku nie pozwoliły na jego uwzględnienie. Nie było możliwe w tym przypadku zbilansowanie gospodarstwa domowego wnioskującej w sposób wolny od wątpliwości. Co znamienne, skarżąca pomimo deklarowanej przez nią trudnej sytuacji materialnej, deklarowała gotowość w partycypacji w kosztach sądowych tego postępowania, wszak zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, a nie w pełnym zakresie. Dokonując oceny wniosku nie stracono z pola widzenia rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800), z którego wynika, że wynagrodzenie adwokata za sporządzenie skargi kasacyjnej, bądź opinii o braku podstaw do jej wniesienia, stanowi w tym przypadku kwotę 360 zł (patrz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b). Taki stan rzeczy w zestawieniu z okolicznościami ustalonymi w toku rozpoznania wniosku, oznacza, że skarżąca jest w stanie we własnym zakresie ustanowić pełnomocnika procesowego do podjęcia stosownych czynności. W tym stanie rzeczy, działając na postawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji.