I SA/Gl 1449/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji ustalającą M.J. zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącej zawarł m.in. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że skarżąca nie posiada środków na jednorazowe uregulowanie zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że istnieją przesłanki do uchylenia decyzji, zaś jej wykonanie przyniesie skarżącej niepowetowane szkody. Postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. zwanej dalej "ppsa"), w razie wniesienia skargi organ, który wydał zaskarżoną decyzję lub postanowienie, może z urzędu lub na wniosek skarżącego wstrzymać ich wykonanie w całości lub w części. Stosownie jednak do art. 61 § 3 ppsa odmowa wstrzymania wykonania aktu przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu, który po przekazaniu doń skargi może wydać postanowienie uwzględniające taki wniosek. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że w myśl art. 61 § 1 ppsa wniesienie skargi do sądu co do zasady nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Tym samym postanowienie o wstrzymaniu wykonania przełamuje tę zasadę i może być wydane jedynie w okolicznościach faktycznych o charakterze wyjątkowym, które w świetle treści przywołanego już art. 61 § 3 ppsa, polegają na niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać zatem przyjdzie, że w art. 61 § 3 ppsa przewidziano stosunkowo restrykcyjne przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nadając tej instytucji charakter wyjątkowy i uzależniając jej zastosowanie od wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych. Zauważyć nadto należy, że przytoczona wyżej regulacja niewątpliwie nakłada określone obowiązki nie tylko na Sąd, ale i na wnioskodawcę. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji prowadzi do wyłomu od zasady jej wykonalności, wobec czego strona nie może ograniczyć się w uzasadnieniu wniosku do ogólnikowego stwierdzenia żądania, lecz precyzyjnie musi wskazać na zagrożenie płynące z jej wykonania (zob. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 768/12; wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnioskodawca jest zatem zobowiązany "do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia tych ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej" (zob. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 983/08). Ponadto zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącej, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 465/12). Ponadto zauważyć należy, że Sąd wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu wymienione w art. 61 § 3 ppsa. Konieczność uwzględnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym całości akt sprawy nie oznacza jednak, że sąd w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu miałby się domyślać lub przewidywać, jakie zajdzie realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04). Przenosząc powyższe uwagi na grunt omawianej sprawy należy stwierdzić, że argumentacja przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej jest niewystarczająca do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu okoliczności wskazane we wniosku nie prowadzą do konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa, nie podano bowiem żadnych faktów, które mogłyby uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek potrzebnych do wstrzymania wykonania decyzji, a więc trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej ograniczył się bowiem do sprecyzowania żądania, podając jego bardzo lakoniczne uzasadnienie. Poprzestał mianowicie na wskazaniu, że skarżąca nie posiada środków na jednorazowe uregulowanie zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji oraz że wykonanie zaskarżonej decyzji przyniesie skarżącej niepowetowane szkody. Nie przedstawił natomiast jakiejkolwiek dokumentacji, która mogłaby przemawiać na rzecz jego wniosku, w tym dokumentów które obrazowałyby aktualną sytuację finansową skarżącej. W orzecznictwie jednolity jest pogląd, że dla wykazania spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 ppsa nie jest wystarczającym sam wywód strony, dotyczący okoliczności uzasadniających wstrzymanie, gdyż uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II GSK 2045/14). Tymczasem pełnomocnik skarżącej nie przedłożył dokumentacji, która pozwoliłaby ocenić jej sytuację majątkową i rodzinną co z kolei powoduje, że Sąd nie może ocenić wpływu jaki na tę sytuację wywrze wykonanie zaskarżonej decyzji. Nie sposób więc ocenić słuszności twierdzeń pełnomocnika strony skarżącej w tym zakresie. Nie jest bowiem możliwe ustalenie, czy powołane we wniosku okoliczności stanowią realne zagrożenie, a jeśli tak, to czy ich wystąpienie może prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Warto zarazem zwrócić uwagę, że właśnie wspomniany mankament wniosku wytknął już pełnomocnikowi strony skarżącej organ odwoławczy w postanowieniu z dnia [...]. Mógł on mieć zatem świadomość, iż jego wniosek może nie odnieść zamierzonego skutku, a mimo to nie uzupełnił go, nie przedkładając też niezbędnych dowodów. Sąd, analizując akta sprawy, również nie dostrzegł nadzwyczajnych okoliczności, które zgodnie z art. 61 § 3 ppsa pozwalałyby na wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak jest zatem dowodów, by przypuszczać, że wykonanie decyzji będzie się wiązać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jak wymaga tego art. 61 § 3 ppsa. Należy w tym miejscu podkreślić, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 49/11). Na marginesie zważyć należy, iż dla oceny zasadności wniosku bez znaczenia pozostawał wysuwany przez pełnomocnika skarżącej argument istnienia podstaw do uchylenia decyzji. Przyjdzie bowiem zauważyć, że kwestia ta będzie badana przez Sąd dopiero przy rozpoznawaniu skargi co do meritum, czego wyrazem będzie orzeczenie kończące postępowanie. Dlatego też powoływanie się na tą okoliczność na etapie postępowania wpadkowego, jakim jest rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie wykonania, nie może być brane pod uwagę. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 61 § 3 ppsa orzekł jak w sentencji.