I SA/Gl 1458/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Sędziowie WSA Teresa Randak,, Krzysztof Winiarski, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku Uzasadnienie. Działając na podstawie art.233§1 pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.-Ordynacja podatkowa(Dz.U. z 2005r.Nr8 poz.60 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. Znak : [...] umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie odroczenia terminu złożenia zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r.-utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji nawiązano w pierwszej kolejności do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i w tym zakresie wskazano, że pismem z dnia [...] r. M. M. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z prośbą o odroczenie terminu złożenia zeznania rocznego"za 2005r. motywując to faktem przebywania w areszcie śledczym. Naczelnik Urzędu Skarbowego, powołując się na przepis art.208§1 Ordynacji podatkowej umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji wskazał, nawiązując do treści art.48 § 1 Ordynacji podatkowej, że termin do złożenia deklaracji(zeznania podatkowego) jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu, może być natomiast odraczany. Organ podatkowy I instancji podkreślił też, że odroczenie terminu jest możliwe tylko wówczas, gdy w dniu złożenia stosownego wniosku przez podatnika termin prawa materialnego jeszcze nie upłynął. Podkreślono też, że zgodnie z art.12 § 6 Ordynacji podatkowej, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone przez osobę aresztowaną w administracji aresztu śledczego. Przedmiotowy wniosek został złożony w dniu [...] r. a zatem już po upływie terminu prawa ,materialnego. W dalszej kolejności organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania, w którym M. M. podniósł, że pismo złożył w dniu [...] r. a z Aresztu Śledczego zostało wysłane w dniu [...] r. W tym zakresie organ odwoławczy na wstępie wskazał, że okoliczności sprawy nie są sporne, skoro podatnik nie złożył w ustawowym terminie zeznania podatkowego za rok 2005 a wniosek o jego prolongowanie złożył po terminie którego odroczenia żądała. Dalej, nawiązując do treści art.45 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr.14 poz.176) wskazano, ze ustawowy termin do złożenia zeznania podatkowego za rok 2005 upłynął w dniu [...] r. Podtrzymując za trafne wywody zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji w zakresie zasad odraczania terminów prawa materialnego, podkreślono, że wniosek skarżącego został złożony w administracji Aresztu Śledczego w M. w dniu [...] r. co wynika z odnotowanej daty wpływu, a zatem był bezprzedmiotowy. Dlatego zarówno przyczyny opóźnionego złożenia zeznania jak i przyczyny spóźnionego wniosku nie mogły być przedmiotem rozważań organu podatkowego. Zwrócono równocześnie uwagę na to, że prawidłowym rozstrzygnięciem organu I instancji w tej sytuacji winna być odmowa wszczęcia postępowania ,gdyż na podstawie spóźnionego wniosku nie mogło się toczyć postępowanie o odroczenie terminu.( art.165 a Ordynacji podatkowej) Wobec tego, że rozstrzygnięcie organu I instancji prowadzi do takiego samego skutku, ograniczono się do zasygnalizowania problemu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. M. powtórzył zarzut wadliwego ustalenia, że przedmiotowy wniosek złożył po upływie terminu do złożenia zeznania podatkowego. Wskazał, że pismo zawierające rzeczony wniosek złożył w południe [...] r. i dlatego został wysłany dopiero w dniu [...]r. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się zasadna. Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że wbrew temu, co stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, przedmiotem sporu między organami podatkowymi a M. M. był jeden z najistotniejszych elementów stanu faktycznego, a mianowicie to, czy skarżący złożył wniosek o odroczenie terminu złożenia deklaracji podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005 przed upływem ustawowego terminu do dokonania tej czynności, czy też wniosek ten został złożony po tym terminie. Nie ma bowiem sporu miedzy stronami postępowania, że odroczenie termu dokonania tej czynności, podobnie jak odroczenie pozostałych terminów prawa materialnego o których stanowi art.48 Ordynacji podatkowej może nastąpić jedynie przed jego końcowym upływem. Oznacza to, że –aby organ podatkowy mógł się do takiego wniosku ustosunkować w tym czasie, również wniosek o odroczenie terminu winien być złożony przed upływem tego terminu. W punkcie wyjścia należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją gdy strona postępowania podatkowego jest pozbawiona wolności a zatem znajduje się w szczególnym -przymusowym położeniu, Dla tego rodzaju osób ustawodawca stworzył regulacje umożliwiającą składanie pism w administracji aresztu śledczego( art.12 § 6 pkt.5 Ordynacji podatkowej) Zdaniem Sądu pojecie to należy rozumieć szeroko, jako obejmujące wszelkie przypadki przekazania pisma w celu nadania biegu każdemu funkcjonariuszowi aresztu śledczego. Inne rozumienie podważałoby sens i cel wskazanego przepisu . Trzeba też wskazać, że zgodnie z § 16 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz. U. Nr.152 poz.1494 ze zm.) ..godziny i sposób przyjmowania korespondencji ustala się w porządku wewnętrznym aresztu. Zgodnie zaś z §20 ust.2 tego samego aktu, przyjmujący w areszcie śledczym korespondencję urzędową wysyłaną przez tymczasowo aresztowanego wydaje nadawcy pisemne potwierdzenie jej odbioru oraz odnotowuje na kopercie datę odbioru. W toku całego postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego twierdził on, że wniosek datowany w dniu [...] r. został tego samego dnia złożony w administracji Aresztu Śledczego w M.. Gdyby tak było, to zgodnie z art.12§ 6 pkt.5 Ordynacji podatkowej, termin do złożenia wniosku zostałby zachowany. Organ I instancji przyjął w swym rozstrzygnięciu, że datą złożenia wniosku jest [...] r. zaś organ odwoławczy bez prowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających przyjął, że skarżący złożył ów wniosek w dniu [...] r. W aktach sprawy znajduje się koperta w której znajdowało się pismo skarżącego z dnia [...]r. Widnieje na niej pieczątka Aresztu Śledczego M. na której odnotowano między innymi datę złożenia wniosku. Odręczny zapis daty jest jednak nieczytelny. Nie ulega zatem wątpliwości, że w takiej szczególnej sytuacji, gdy mamy do czynienia z osobą pozbawioną wolności na organach prowadzących postępowanie ciążył obowiązek wyjątkowo wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia tej zasadniczej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Powinność ta wynikała nadto z rozbieżności w odczytaniu daty na kopercie. Jak wskazano, organ II instancji nie dokonując jakichkolwiek prób wyjaśnienia tej kwestii instancji przyjął odmienne ustalenia w tym zakresie. Tymczasem, dla sprostowania obowiązków wynikających z art.122 i art.187§1 Ordynacji podatkowej organ II instancji winien uzyskać w Administracji Aresztu Śledczego w M. pełną informację o ustanowionym sposobie przyjmowania korespondencji od tymczasowo aresztowanych oraz o tym w jaki sposób korespondencję w rozpoznawanej sprawie złożył skarżący. Należało też sprawdzić, czy zachowano w tym przypadku tryb postępowania określony w § 20 ust.2 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy winien był też rozważyć potrzebę przeprowadzenia dowodu z zeznań funkcjonariusza Aresztu Śledczego przyjmującego korespondencję oraz uzyskanie wyjaśnień skarżącego w tym przedmiocie. Skoro tych czynności nie przeprowadzono, to uznanie że skarżący złożył wniosek o odroczenie terminu po jego upływie, czyli po [...] r. było co najmniej przedwczesne, gdyż nie zostało poprzedzone podjęciem wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Uchybienie to należało ocenić jako naruszenie art.122 i art.187§1 Ordynacji podatkowej mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art.145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr.153 poz.1270 ze zm.) W sentencji wyroku zawarto również orzeczenie oparte na przepisie art.152 tej samej ustawy.