I SA/Gl 1464/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi R. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącego z dnia 11 marca 2016 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W treść skargi z dnia 18 listopada 2015 r. R. G. wplótł między innymi wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten nie przybrał wymaganej przepisami formy, tj. druku PPF. Pismem z dnia 27 stycznia 2016 r. zobowiązano skarżącego do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez złożenie go na załączonym druku PPF. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał nieobowiązujący już formularz wniosku, nie korzystając z przesłanego mu wzoru, co musiało skutkować pozostawieniem wniosku z dnia 18 listopada 2015 r. bez rozpoznania. Pismem z dnia 10 marca 2016 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do wniosku dołączono wypełniony prawidłowy druk PPF, który sygnowano w dniu 11 marca 2016 r. Postanowieniem z dnia 29 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia Sąd zauważył, że wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny, albowiem uchybienie terminu nie powoduje po stronie skarżącego żadnych ujemnych skutków. Sąd podkreślił, że załączony do wniosku formularz zostanie zarejestrowany jako nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, któremu zostanie nadany bieg. Odpis postanowienia Sądu doręczono skarżącemu w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") ze skutkiem na dzień 21 kwietnia 2016 r. Wypada w tym miejscu odnotować, że w innym postępowaniu sądowym ze skargi R. G. (sygn. akt I SA/Gl 1463/15) w toku pozostawało również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. W ramach tamtego postępowania przedłużono skarżącemu termin do uzupełnienia wniosku w przedmiocie prawa pomocy o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. Pomimo przedłużonego terminu do dnia 13 kwietnia 2016 r. skarżący nie uzupełnił wniosku, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy skarżącemu przyznania prawa pomocy mocą postanowienia z dnia 26 kwietnia 2016 r. Oczekując na dokumentację źródłową w sprawie I SA/Gl 1463/15 referendarz sądowy powstrzymał się od jakichkolwiek czynności procesowych w tym przypadku. Jednakowoż wobec braku reakcji ze strony skarżącego w drugiej ww. sprawie, pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. wezwał R. G. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w identycznym zakresie, jak to miało miejsce w wezwaniu z dnia 29 lutego 2016 r. (sygn. akt I SA/Gl 1463/15). Wezwanie z dnia 22 kwietnia 2016 r. przesłane na wskazany w skardze adres, wobec nieobecności adresata, awizowano dwukrotnie, tj. w dniach 28 kwietnia 2016 r. i 6 maja 2016 r. Informację o miejscu pozostawienia przesyłki pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata. W konsekwencji skarżący wezwania nie odebrał, a w dniu 14 maja 2016 r. wysłano je z powrotem do nadawcy z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". W konsekwencji wniosku nie uzupełniono do dziś dnia. Wypada w tym miejscu odnotować, że skarżący występował uprzednio z wnioskiem do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy również w sprawie III SA/Gl 399/14. W tamtym przypadku skarżący pozostawił bez odpowiedzi wezwanie do uzupełnienia wniosku, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mocą postanowienia z dnia 30 września 2015 r. Na postawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w druku z dnia 11 marca 2016 r. ustalono w tej sprawie, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, córką oraz synem. W gospodarstwie tym przebywa nadto najstarsza córka skarżącego wraz z dwójką dzieci. R. G. – w świetle oświadczenia – nie posiada majątku, ani ruchomego, ani nieruchomości. W kwestii dochodów ww. gospodarstwa skarżący zeznał, że on i jego najstarsza córka prowadzą działalności gospodarcze, przy czym tylko on osiąga dochód z tego tytułu w kwocie 6000 zł netto. Wpis sądowy w tej sprawie stanowi kwotę 100 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Rozstrzygnięcie wniosku R. G. sprowadza się do zbadania, czy spełniona została w jego przypadku przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem, skarżący pomimo przedłużonego terminu nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Należy zaznaczyć, że skutek doręczenia zastępczego wezwania referendarza sądowego z dnia 22 kwietnia 2016 r. nastąpił – po myśli art. 73 P.p.s.a. - w dniu 12 maja 2016 r., a zatem termin zakreślony dla uzupełnienia wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 19 maja 2016 r. Brak dokumentów źródłowych uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej, może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych R. G. Konkluzja ta doznaje wzmocnienia również na gruncie pozostałych spraw prowadzonych przed tutejszym Sądem, w których skarżący również wystąpił o przyznanie prawa pomocy. W obu tamtych przypadkach wezwania referendarza również pozostały bez odpowiedzi. Bierna postawa procesowa skarżącego zmierza – w ocenie rozpoznającego wniosek – do celowego przedłużenia postępowania sądowego i jako taka nie zasługuje na aprobatę. Trzeba w tym miejscu jeszcze wyjaśnić, że sygnalizowane wyżej mankamenty dowodowe wniosku nie pozwalają przede wszystkim zbilansować dochodów i wydatków w gospodarstwie domowym skarżącego, co ma istotne znaczenie z uwagi na wysokość wpisu sądowego od skargi, który został w tej sprawie ustalony na najniższym poziomie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy odnotować, że obszerne wezwanie zmierzało przede wszystkim do ujawnienia tych okoliczności stanu faktycznego, o których nie wspomniano w druku PPF, a które mogłyby ewentualnie świadczyć o braku środków na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brak jest bowiem w tej sprawie jakichkolwiek informacji o obciążeniach finansowych gospodarstwa domowego skarżącego. Odnotowana tutaj bierność procesowa skarżącego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Reasumując, rozpoznany wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.