I SA/Gl 1468/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 9 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) zwolnic skarżącego od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącego adwokata. Postanowieniem z 9 marca 2016 r. referendarz sądowy przyznał P. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi i oddalił jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w pozostałej części. W uzasadnieniu argumentował, że wnioskodawca istotnie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, co w pełni uzasadniło przyznanie pomocy w ww. formie. W toku rozpoznania wniosku zwrócono wówczas uwagę w szczególności na wstępną fazę postępowania sądowego. Rozpoznający wniosek zauważył nadto, że skarżący nie ujawnił żadnego dokumentu, który zobrazowałby przebieg toczącego się postępowania egzekucyjnego. Referendarz zastrzegł wówczas, że nie można wykluczyć, iż przed następną fazą postępowania sądowego, świadczenie emerytalne skarżącego będzie powiększone o jego zajętą przez komornika część. Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2016 r. Sąd oddalił skargę P. K. na decyzję wskazaną w komparycji niniejszego postanowienia. Pismem procesowym z dnia 22 lipca 2016 r. (data w prezentaty biura podawczego) skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy, akcentując, że nie stać go na poniesienie opłaty kancelaryjnej, ani na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wniosek ów uzupełnił następnie poprzez złożenie go na urzędowym formularzu z dnia 5 sierpnia 2016 r. Wówczas to zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący nie posiada żadnego majątku. Jego jedynym źródłem dochodu jest świadczenie emerytalne w kwocie 2.226,30 zł netto. Do stałych miesięcznych obciążeń zaliczył następujące wydatki: czynsz z mediami i innymi opłatami na utrzymanie lokalu mieszkalnego (1.332,40 zł); ratę kredytu (125,30 zł); rata z tytułu mandatu za przejazd środkami komunikacji miejskiej bez należnej opłaty (40,80 zł); opłata za kartę usług komunikacyjnych [...] (72 zł); inne stałe opłaty (25 zł) oraz koszty leczenia (200 zł). Końcowo skarżący odnotował, że w najbliższym musi wymienić okulary, co będzie się wiązało z wydatkiem w kwocie 400 zł. Z kolei, uwzględniwszy dofinansowanie z MOPS-u i NFZ, skarżący będzie musiał wydatkować kwotę 320 zł tytułem należności za aparat słuchowy. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z dnia 12 sierpnia 2016 r. skarżący nadesłał dokumentację źródłową, która w kluczowych aspektach potwierdziła okoliczności podniesione przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy zauważyć, że obecnie rozpoznany to kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmujący zarówno prośbę o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy wyłącznie w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W myśl art. 164 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."), postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem. Z kolei stosownie do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Zgodnie natomiast z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Ocena sytuacji materialnej skarżącego musiała obecnie prowadzić do wniosku, że zasługuje on obecnie na przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Trzeba zwrócić uwagę, że przez pryzmat wydanego w tej sprawie orzeczenia kończącego postępowanie sądowe, tj. wyroku z dnia 7 czerwca 2016 r., doszło w tej sprawie do zmiany okoliczności, o której mowa w art. 165 P.p.s.a., wszak w świetle judykatury przymus adwokacki to jedna z tych sytuacji, która wypełnia dyspozycję tego przepisu (patrz postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2014 r. sygn. akt I FZ 204/14; dostępne na stronie internetowej: http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata należało uznać za uzasadniony. Również co do pozostałego zakresu wniosku wypada odnotować, że mocą poprzedniego postanowienia nie przyznano skarżącemu prawa pomocy co do całości kosztów, zastrzegając wówczas, że jeszcze przed kolejnym etapem postępowania, w którym skarżący będzie zobowiązany do uiszczenia dalszych kosztów sądowych, może mieć miejsce zwiększenie dochodowości jego gospodarstwa domowego. Obecnie stwierdzono, że świadczenie emerytalne skarżącego jest w dalszym ciągu obciążone w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. Taki stan rzeczy pozwala stwierdzić, że również wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Przyjęte wyżej ustalenia pozwoliły na tym etapie postępowania sądowego na odstąpienie od podjętego uprzednio rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, a w konsekwencji na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w pełnym zakresie, co nastąpiło w tym przypadku w dwóch etapach. W tym stanie rzeczy, działając na postawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., mając nadto na uwadze art. 165 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.