I SA/Gl 1473/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 25 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 14, poz. 176 z 2000 r. z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r., Nr [...] odmawiającą I. K. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wnioskiem z dnia [...] 2006 r. (uzupełnionym pismem z dnia [...] 2006 r.) I. K. zwróciła się o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie [...]. Podatniczka twierdziła, iż została poinformowana przez adwokata, że pobranie podatku z tytułu otrzymywanych od męża alimentów jest niesłuszne. Jednocześnie podatniczka złożyła korektę zeznania podatkowego za omawiany rok podatkowy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. nie zgodził się z argumentacją podatniczki i decyzją z dnia [...] r. na podstawie przepisów art. 72§ 1 pkt 1, art. 73 § § 2 pkt 1, art. 74a, art. 75 § 2 pkt 1 lit. a, art. 75 § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt.9, art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych odrębnie za rok 2002 w kwocie [...] zł. Podkreślił, iż z treści przepisu art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wynika, że za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Wskazał dalej, iż w podatku dochodowym nadpłata powstaje z dniem złożenia rocznego, jeżeli podatnicy wykazali w tym zeznaniu zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek (art. 73 § 2 pkt 1 i art. 75 § 2 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej). Następnie organ wyjaśnił, iż przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kwalifikują przychody z poszczególnych źródeł. Ich katalog zawiera art. 10 ust. 1, który w pkt 9 wymienia inne źródła przychodów. Z treścią art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jednoznacznie wynika natomiast, że otrzymane alimenty z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci stanowią źródło przychodów, z których dochód podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w tej ustawie. Do takich przychodów należało zaliczyć również świadczenia otrzymane przez współmałżonka pozostającego w związku małżeńskim. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt istnienia majątkowej wspólności małżeńskiej. W takiej sytuacji dokonaną w oparciu o złożone pierwotnie zeznanie podatkowe wpłatę należnego z tego tytułu podatku uznano za prawidłową. Dyrektor Izby Skarbowej zgadzając się z tą oceną dodatkowo wyjaśnił, iż podwójne opodatkowanie występuje jedynie wówczas, gdy ten sam dochód, który otrzymał ten sam podatnik zostanie dwukrotnie obciążony podatkiem. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu, nie można mówić o podwójnym opodatkowaniu, gdyż alimenty jakie otrzymała podatniczka od męża stanowią dochód tylko i wyłącznie dla niej samej, a zatem podlegają opodatkowaniu. Natomiast fakt pozostawiania przez stronę w 2002 r. w związku małżeńskim nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ podatek dochodowy ma charakter osobisty i obowiązkowi podatkowemu podlega każdy z małżonków. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. K. opisała swoją trudną sytuację finansową, wskazując iż "nie ma za co kupić lekarstw" a "wszystkie meble w domu ma stare i zużyte". Wskazała też na toczące się sprawy sądowe o podwyższenie alimentów i o znęcanie. Do skargi podatniczka dołączyła dokumentację związaną z postępowaniem w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie o znęcanie się moralne i fizyczne na I. K. przez męża J. K.. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na etapie postępowania przed sądem administracyjnym przedmiotem sporu pomiędzy podatnikiem, a organem podatkowym w rozpoznawanej sprawie pozostała kwestia opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychodów uzyskanych z tytułu alimentów uzyskiwanych przez podatniczkę od męża w trakcie trwania związku małżeńskiego. Dopiero bowiem prawidłowe rozstrzygnięcie tej kwestii mogło doprowadzić do stwierdzenia, iż uiszczając z tego tytułu podatek w roku 2002 skarżąca świadczyła nienależnie, co z kolei obligowało do stwierdzenia nadpłaty w tym podatku. W myśl bowiem przepisu art. 72 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym w 2002 r.) za nadpłatę uważało się: 1. kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, 2. kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej, 3. świadczenie płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji o odpowiedzialności płatnika, o której mowa w art. 30 § 1 Ordynacji podatkowej określono ją nienależnie lub w wysokości większej od należnej. W rozpatrywanej sprawie znaczenie ma ta część definicji, która odnosi się do określenia "nienależnie zapłaconego podatku" (art. 72 § 1 pkt 1). Świadczenie jest uiszczone nienależnie, gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany. W podanej definicji nadpłaty mieści się wykazanie w deklaracjach podatkowych zobowiązań podatkowych nienależnych lub w kwotach wyższych od należnych oraz uiszczenie tych kwot (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska. Ordynacja podatkowa - Komentarz, Wyd. TNOiK, Toruń 2002, str. 271-272). Rozstrzygnięcie przedstawionej na wstępie kwestii po myśli skarżącej mogło doprowadzić, iż wykazując w złożonych zeznaniach podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu alimentów i wpłacając ten podatek skarżąca uiszczała go nienależnie. Opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób fizycznych zostało uregulowane w ustawie z dnia 26 lipca 1992 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.). Powołując się na treść przepisów tej ustawy organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie w sposób prawidłowy dokonały ustaleń faktycznych i oceny prawnej w zakresie powinności płacenia podatku dochodowego przez skarżącą z tytułu tych świadczeń. W szczególności prawidłowo zostały powołane i zastosowane w sprawie przepisy art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 tej ustawy. Przepis art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog enumeratywnie wyliczonych źródeł przychodów, wymieniając m.in. w pkt 9 "inne źródła przychodów", jako podstawę opodatkowania. Przepis ten został rozwinięty w art. 20 ust. 1 ustawy stanowiąc, iż za przychody z "innych źródeł" uważa się także alimenty, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci. Alimenty są instytucją prawną, której celem jest zapewnienie środków utrzymania tym członkom rodziny, które nie są w stanie własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Obowiązek alimentacyjny występuje także pomiędzy rozwiedzionymi małżonkami (por: J. Winiarz - Prawo rodzinne, PWN, Warszawa 1980 r., str. 266-269). Charakter alimentacyjny w takim znaczeniu ma również nałożenie na drugiego małżonka obowiązku zaspokojenia potrzeb drugiego współmałżonka podczas trwania małżeństwa. Właśnie, z akt sprawy wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] zasądzone zostały na rzecz podatniczki alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie. Nie ma przy tym wątpliwości, iż zasądzone świadczenie nie stanowiło alimentów na rzecz dzieci. Z charakteru przyznanego świadczenia alimentacyjnego wynikało, że jego celem jest dostarczenie uprawnionemu środków na zaspokojenie bieżących potrzeb (por. m.in. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1949 r. WAC 389/49, która stosownie do poglądu zawartego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 1976 r. Sygn. akt III CRN 88/76 - publ. OSNCP 1977, poz. 33 - zachowała swoją aktualność; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1975 r., Sygn. III CZP 36/75, publ. OSNCP z 1976 r., poz. 31). Przyznane wyrokiem sądowym świadczenie o charakterze alimentacyjnym stanowi dla małżonka, który z niego korzysta, źródło przychodów w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W tej sytuacji obliczony i wpłacony przez skarżącą należny podatek dochodowy z tego źródła przychodów wbrew twierdzeniu skargi był podatkiem należnym. Nie zachodziła zatem podstawa do stwierdzenia nadpłaty w rozumieniu omówionego przepisu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Do uwzględnienia skargi nie mogły też doprowadzić opisane przez podatniczkę okoliczności związane z jej trudną sytuacją życiową. Jak wynika z odpowiedzi na skargę organ podatkowy przyznał podatniczce ulgę w postaci umorzenia części zaległości podatkowej za 2005 r. Jedynie więc w takim trybie podnoszone przez nią trudności finansowe mogą zostać uwzględnione. Podobnie zauważyć należy, iż podnoszone przez skarżącą kwestie stwierdzenia nadpłaty za lata 2003 – 2005 nie mogły zostać ocenione przez Sąd, gdyż nie były przedmiotem kontrolowanego postępowania podatkowego. Wobec braku przesłanek do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), ją oddalił.