I SA/Gl 148/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi B. i J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnosząc skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 26 marca 2012 r., pełnomocnik skarżących, będący adwokatem, przedstawił ich wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wnioski, oboje skarżący podkreślili, że wydatki ponoszone przez nich w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz spłatą kredytów "pochłaniają całość wpływów środków pieniężnych". Stwierdzili, że dochody te ograniczają się do emerytur pomniejszonych w wyniku zajęć egzekucyjnych i wynoszących 1079,85 zł – w przypadku skarżącej i 3965,77 zł – w przypadku skarżącego. Według wniosku skarżący stoją przed koniecznością spłaty debetu na rachunku bieżącym w kwocie 28.000 zł oraz dwóch kredytów w kwotach 167.739,06 zł i 28.809,33 zł, których raty wynoszą odpowiednio 2366,80 zł i 1107,34 zł. Wnioskodawcy wskazali stosunkowo znaczny majątek nieruchomy składający się z domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, domu letniskowego i lokalu użytkowego. Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik skarżących nadesłał w szczególności: wyciąg z rachunku bankowego skarżącej (w kwietniu bieżącego roku odnotowano na nim wpływy emerytur w kwotach 691,15 zł i 2.305,45 zł; inne wpływy mają charakter sporadyczny, jak np. "zasilenie konta" kwotą 5000 zł dokonane przez osobę trzecią w dniu 11 stycznia 2012 r.; saldo ujemne na koniec kwietnia wyniosło 10.591,26 zł), rachunki dotyczące utrzymania gospodarstwa domowego (np. w maju bieżącego roku uiszczono za paliwo gazowe 1.105,26 zł, za energię elektryczną 446,81 zł, a za usługi telekomunikacyjne 129,13 zł), zeznanie podatkowe skarżących za 2011 r. (skarżąca wykazała w nim przychody w wysokości 53.040, 63 zł, w tym z działalności gospodarczej w wysokości 40.082,41 zł, koszty uzyskania przychodu z tej działalności w wysokości 51.816,90 zł oraz stratę z działalności w wysokości 11.734,49 zł), podatkową księgę przychodów i rozchodów spółki, w której skarżąca ma udział, mającej zajmować się najmem należącego do skarżących lokalu użytkowego (według zestawienia za pierwsze cztery miesiące bieżącego roku spółka wykazała przychód w wysokości 23.759,76 zł i wydatki w wysokości 31.110,90 zł, w tym 20.502 zł na wynagrodzenia, a także koszty zakupu towarów w wysokości 6.205,46 zł, co dało stratę w wysokości 13.556,60 zł), deklarację dotyczącą zaliczki na podatek dochodowy za kwiecień 2012 r. (skarżąca wykazała w niej przychód z działalności gospodarczej prowadzonej pod inną firmą w wysokości 11.879,89 zł, koszty jego uzyskania w wysokości 18.658,20 zł oraz stratę w wysokości 6.778,31 zł). Dodatkowo skarżący wyjaśnili m.in., że aktualnie przebywają w swoim domku letniskowym oraz że przedstawione przez nich rachunki dotyczą tej nieruchomości. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł, wobec czego wpis od skargi kasacyjnej zamknie się w kwocie 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. W ocenie rozpoznającego wniosek strona skarżąca nie wykazała, że przesłanka ta zachodzi. W świetle nadesłanej dokumentacji wnioskodawcy uzyskują bowiem stałe dochody pozwalające im na bieżąco pokrywać tak ich zobowiązania, jak i koszty utrzymania, które zresztą w ich wypadku są stosunkowo wysokie, wielokrotnie przewyższając koszty sądowe w sprawie. W tym kontekście podkreślić wypada, że ostatnio wspomniane koszty nie są znaczne, w szczególności wpis od skargi kasacyjnej, którego uiszczenie wchodzi w rachubę na obecnym etapie postępowania, stanowi równowartość najmniejszego wpisu znanego w procedurze administracyjnej. Trudno zatem przyjąć, by poniesienie takiego wydatku mogło wiązać się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania skarżących, którzy wyłącznie w jednym miesiącu jedynie tytułem opłat za tzw. "media", dotyczących tylko jednej z ich nieruchomości, uiścili sumę przekraczającej piętnastokrotność tego wpisu. Podzielić wszak należy pogląd wyrażony m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt II OZ 971/11 (LEX nr 1070554), zgodnie z którym ubiegający się o prawo pomocy winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas, gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające, może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyć również trzeba, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, co zresztą przemilczała we wniosku, i także w tym zakresie ponosi koszty, które pozostają w jeszcze większej, wręcz rażącej dysproporcji z kosztami sądowymi w sprawie. Nie można też tracić z pola widzenia, iż wnioskodawcy posiadają majątek składający się z kilku nieruchomości, w tym lokal użytkowy, którego wynajmowanie przynosi im regularne wpływy. Mając na względzie wszystkie powyższe spostrzeżenia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tego Prawa orzeczono jak w sentencji.