I SA/Gl 1503/04

Dnia 26 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Przemysław Dumana (sprawozdawca), Sędziowie NSA : Eugeniusz Christ, Marek Kołaczek, Protokolant : Anna Charchuła, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2005 roku sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), uchylił w całości postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] roku, nr [...]w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez T. i T. P. zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] roku, nr [...] na kwotę [...] oraz nr [...]na kwotę [...] złotych, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. wszczął egzekucję administracyjną wobec T. P. Strona, działając na podstawie art. 33 pkt 1 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami) złożyła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji. W zarzutach tych wskazała, iż : - tytuły wykonawcze zawierają błędy pisarskie, - nieprawomocne decyzje wymiarowe nie mogą stanowić podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, - konto bankowe podane w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego jest współwłasnością jego żony i syna. Rozpatrując powyższe zarzuty Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C., postanowieniem z dnia [...] roku, nr[...], za zasadny uznał zarzut popełnienia błędów w tytułach egzekucyjnych (błędne wpisanie numeru decyzji, zakreślenie w poz. 9 pkt 2 – "inna osoba"), pozostałe zaś zarzuty uznał za nieuzasadnione. W zażaleniu na to postanowienie T. P. ponownie powtórzył zarzuty zawarte w swoim piśmie z dnia [...] roku (zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej). Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności, cytując art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami), wskazał, iż przepis ten przyjmuje ogólną zasadę, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego można wnieść tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w tym artykule. Z kolei zgodnie z art. 34 § 1 tej ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Wierzyciel, odpowiadając na zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest związany zakresem przedmiotowym zarzutów zawartym w art. 33 ustawy egzekucyjnej. Natomiast zgodnie z art. 34 § 4 tej ustawy organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W konkluzji uzasadnienia postanowienia organ odwoławczy stwierdził, iż postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko zobowiązanemu – T.P., wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]oraz [...]. Skoro zatem wyżej wymienione tytuły wykonawcze zostały wyeliminowane z obrotu prawnego przed wydaniem postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, to rozpatrywanie zarzutów dotyczących tych tytułów jest bezprzedmiotowe. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. P. nie wniósł żadnych merytorycznych zarzutów przeciwko powyższemu postanowieniu. W uzasadnieniu skargi natomiast bardzo szczegółowo opisał historię choroby swojego syna, przebieg postępowania w zakresie wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych oraz przebieg postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że chodzi o postanowienie kasacyjne, mocą którego Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskutek wniesienia zażalenia uchylił w całości postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...]roku, nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Tego rodzaju stan rzeczy sprawia, że zasadnicze znaczenie dla odpowiedzi na pytanie dotyczące legalności rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej ma regulacja prawna zawarta w art. 138 § 1 pkt 2 (w związku z art. 144) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami). Z treści wspomnianego wyżej art. 138 § 1 pkt 2 Kpa wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie w pierwszej instancji. Artykuł ten wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji (postanowienia) organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego. Ograniczenie wypływa właśnie z kryterium umorzenia postępowania pierwszej instancji, a zatem tylko do przypadków, gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe. W przypadku gdy nie wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania przed pierwszą instancją organ odwoławczy obowiązany jest sprawę rozstrzygnąć merytorycznie, chyba że są podstawy do kasacji decyzji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź gdy nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed rozstrzygającym w sprawie organem pierwszej instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 1996, str. 589 – 590, 664). Przedmiotem postępowania odwoławczego (zażaleniowego) jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Przeniesienie kompetencji do ponownego rozpoznania i rozstrzygania sprawy na organ odwoławczy sprawia, iż organ ten rozpoznaje sprawę na nowo, według stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania przez niego decyzji (postanowienia). Zaistnienie przesłanek do umorzenia postępowania dopiero w toku postępowania odwoławczego (zażaleniowego) nie będzie negatywną oceną merytorycznych podstaw rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a jedynie stwierdzeniem, że te podstawy, wobec bezprzedmiotowości całego postępowania, również stały się bezprzedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 1997 roku, sygn. akt I SA/Gd 514/96 – opubl. w Systemie Informacji Prawnej "LEX", POP 1999/4/102). W rozpatrywanej sprawie umorzenie postępowania pierwszej instancji nastąpiło z powodu bezprzedmiotowości tego postępowania. Okoliczności dotyczące bezprzedmiotowości postępowania zostały, zdaniem Sądu, jednoznacznie wykazane uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, w którym stwierdzono, iż postanowieniem z dnia [...]roku, nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko zobowiązanemu – T. P., wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]oraz[...]. Skoro zatem postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez organ egzekucyjny przed wydaniem postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, to rozpatrywanie zarzutów dotyczących tego stanowiska stało się bezprzedmiotowe. Tym samym więc spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.