I SA/Gl 1504/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, inicjujący niniejsze wpadkowe postępowanie, został zawarty w druku urzędowego formularza wniosku z dnia 23 listopada 2015 r. W tych ramach Z. B. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych akcentując brak środków na uiszczenie opłaty sądowej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z żoną; ich miesięczny dochód zamyka się w kwocie 2.394,19 zł netto. Z nadesłanego przy wniosku załącznika wynika nadto, że koszty utrzymania wnioskodawcy i jego małżonki stanowią miesięcznie kwotę 1.424,16 zł. W tych ramach wymieniono: czynsz (649,11 zł), energię elektryczną (113,04 zł), gaz (79,83 zł), ubezpieczenie A (78 zł), usługi telekomunikacyjne (231,19 zł), usługi teleinformatyczne wraz z abonamentem TV (91,99 zł), spłatę grzywny (50 zł), ubezpieczenie mieszkania (11 zł), koszt zakupu lekarstw (ok. 120 zł). Skarżący podniósł zatem, że po odliczeniu podstawowych kosztów utrzymania pozostaje mu kwota 970,03 zł na wydatki związane z zakupem żywności, środków czystości, ubrań itp. Nadesłane przy wniosku załączniki dokumentują przedstawione wyżej wydatki i dochody gospodarstwa domowego. Inne z załączników wniosku wskazują na zastosowane wobec skarżącego środki egzekucyjne, w tym zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Pismem z dnia 5 stycznia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia ww. wniosku – w terminie 7 dni - poprzez: 1) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby zameldowane/zamieszkałe w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 2) nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za 2014 r.; ten punkt wezwania dotyczy również pozostałych osób zameldowanych/zamieszkałych w gospodarstwie domowym. W przybliżonym wyżej wezwaniu poinformowano nadto stronę skarżącą, że wpis sądowy od skargi wynosi w tej sprawie 500 zł. W piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że Z. B. nie posiada rachunku bankowego, zarówno on, jak i jego żona nie posiadają lokat bankowych ani rachunków rozliczeniowo oszczędnościowych. Przy piśmie nadesłano wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego z okresu od 12 września 2015 r. do 11 stycznia 2016 r. Kolejnym załącznikiem jest zaświadczenie właściwego zakładu gospodarki mieszkaniowej, które na gruncie oświadczeń złożonych przez skarżącego i jego żonę informuje, że w lokalu położonym w K. przy ul. [...] zamieszkuje Z.B. i jego małżonka. Z rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy wynika z kolei, że dochód brutto skarżącego z tytułu wypłaconego mu świadczenia wyniósł w 2014 r. 11.850,00 zł. W tym samym okresie jego małżonka uzyskała dochód brutto w kwocie 27.933,30 zł. W tych ramach źródłem dochodu, oprócz świadczenia emerytalnego, była działalność wykonywana osobiście. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy musi być - zdaniem rozpoznającego wniosek - przede wszystkich osadzona w realnych, niezbędnych do poniesienia kosztach sądowych procesu. W niniejszej sprawie koszty te, na obecnym etapie postępowania, sprowadzają się do kwoty 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Już ta okoliczność uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy, w szczególności w zestawieniu z dochodami gospodarstwa domowego skarżącego, wszak kwota wpisu stanowi bez mała 1/5 dochodów gospodarstwa domowego Z. B. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy, jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 15 marca 2011 r., II GZ 83/11, LEX nr 783924; postanowienie NSA z 18 czerwca 2010 r., I FZ 153/10, LEX nr 643195; postanowienie NSA z 19 kwietnia 2013, II OZ 297/13, baza orzeczeń NSA; postanowienie WSA w Krakowie z 3 września 2010 r., I SA/Kr 1195/10, LEX nr 687002). Częstokroć środków na pokrycie należnych kosztów sądowych należy upatrywać w ograniczaniu wydatków, które nie są niezbędne z punktu widzenia koniecznego utrzymania. W tej części rozważań trzeba podkreślić, że nie wszystkie wydatki ponoszone przez skarżącego noszą znamiona tych koniecznych. Szczególnie negatywnie – z omawianego punktu widzenia - rozpoznający wniosek postrzega wysokość opłat z tytułu usług telekomunikacyjnych oraz teleinformatycznych, których łączna wartość stanowi 323,18 zł. Dodatkowego źródła finansowania kosztów sądowych niniejszego postępowania dopatrzono się w toku analizy wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącego. Każdego miesiąca rachunek ten obciąża przelew wychodzący na kwotę 204 zł na rzecz B. B., która skądinąd – jak to wynika z opisu transakcji – posiada ten sam adres zamieszkania, co skarżący i jego żona. Wsparcie finansowe dla innych osób nie mieści się w kategorii wydatków koniecznych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Co więcej, dostrzeżona nieścisłość rzuca cień na wiarygodność oświadczeń, co do ilości osób zamieszkujących ww. gospodarstwo domowe, a tym samym krąg osób, które mogą współkształtować sytuację materialną skarżącego. Nie jest bowiem przesądzające w tym względzie zaświadczenie zakładu gospodarki mieszkaniowej, skoro również opiera się na oświadczeniu skarżącego i jego żony. Kolejnym źródłem finansowania kosztów sądowych niniejszego postępowania może być dodatkowe wynagrodzenie żony skarżącego z tytułu działalności prowadzonej osobiście, które nie zostało ujawnione w druku PPF złożonym na potrzebę rozpoznania wniosku. W wyniku wszystkich poczynionych wyżej rozważań, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.