I SA/Gl 151/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędziowie WSA Beata Kozicka, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę. W. R., zamieszkały w J. przy ul. [...], zwany dalej zamiennie "wnioskodawcą", "stroną" lub "skarżącym", wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zwanego dalej "organem odwoławczym", Nr [...]z dnia [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta J., zwanego dalej "organem pierwszej instancji", Nr [...]z dnia [...]r. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. 2012 r., poz. 749, dalej: O.p.) i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.). Do wydania skarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 8 listopada 2012 r. wnioskodawca wystąpił do organu pierwszej instancji o wydanie zaświadczenia "podatek ze składką KRUS-u od 1982 r. - do końca płacenia (1988 r.)". Wskazał, że jest mu to potrzebne do udokumentowania składek KRUS, dla celów emerytalno-rentowych. Postanowieniem z dnia [...]r. organ pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę. W uzasadnieniu opisał treść wniosku, zacytował art. 306a § 1 i 306b § 1 O.p. Wskazał, że odmawia wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę, ponieważ dane niezbędne do potwierdzenia opłacania składek przez stronę nie znajdują się w dyspozycji organu. Stwierdził, że ubezpieczenie społeczne rolników zostało uregulowane ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r., zaś realizację zadań wynikających z tej ustawy powierzono Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwanej dalej "KRUS", zobowiązując ją do obsługi rolników w sprawach dotyczących opłacania składek na to ubezpieczenie. Z tego względu organ pierwszej instancji z początkiem lat dziewięćdziesiątych przekazał kartę ewidencyjną wnioskodawcy do KRUS. W zażaleniu na to postanowienie strona podniosła, że "nie ma dokumentów ani w Urzędzie Miasta J. ani KRUS K. ul. [...] opłacenia składek KRUS wraz z podatkiem od 1982 r. do 1988 r. do Urzędu Miasta J.". Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania, zacytował i zinterpretował art. 306a § 1-4 i art. 306c O.p. Stwierdził, że zagadnienia związane z ubezpieczeniem społecznym rolników reguluje ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy ubezpieczenie realizuje KRUS. Wywiódł, że powyższe oznacza, iż organ pierwszej instancji nie jest organem właściwym do wydania zaświadczenia o opłacaniu składek za lata 1982-1988. Po wejściu w życie wskazanej ustawy cała dokumentacja dotycząca opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników (karty ewidencyjne wymiaru i poboru składek) została przekazana do KRUS. Z powodów wyżej opisanych organ odwoławczy uznał, że zasadnie organ pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona podniosła, że nie zgadza się z twierdzeniem organu odwoławczego, iż organ pierwszej instancji nie jest organem właściwym do wydania żądanego zaświadczenia. Skarżący wskazał, że w latach 1982-1988 składka KRUS nie była płacona oddzielnie, tylko razem z podatkiem do Urzędu Miasta. Dlatego zwraca się o łączny dokument potwierdzający opłacanie podatku i składki. Zażądał, aby organ pierwszej instancji i organ odwoławczy nie ignorowały jego oczekiwań i przesłały wnioskowane zaświadczenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełnym zakresie stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z dnia 21 lutego 2013 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 maja 2013 r. tut. Sąd zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu. W piśmie z dnia 10 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego, będący adwokatem, sformułował opinię o bezzasadności skargi i wniósł o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, która nie została zapłacona w części, ani w całości. Wskazał, że po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdza, że skarga jest bezzasadna i pełnomocnik z urzędu nie może jej popierać. Zgodził się z argumentacją organów, zamieszczoną w uzasadnieniach wydanych przez te organy postanowień. Stwierdził, że postanowienie organu odwoławczego jest zgodne z obowiązującym stanem prawnym i z tego względu nie widzi podstaw do jego zaskarżenia. Ponieważ przy tym piśmie nie było dowodu jego doręczenia stronie, Sąd postanowił doręczyć odpis pisma skarżącemu. Skarżący nie odniósł się do treści przedmiotowego pisma. Na rozprawie aplikant adwokacki, działający z upoważnienia pełnomocnika ustanowionego z urzędu, podtrzymał zarówno stanowisko o bezzasadności skargi, jak i wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r. , poz. 270), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Postępowanie zakończone w administracyjnym toku instancji, zaskarżonym postanowieniem, toczyło się na wniosek strony, w przedmiocie wydania zaświadczenia potwierdzającego – dla celów emerytalno-rentowych – opłacanie przez wnioskodawcę do Urzędu Miejskiego w J., podatku i składki na ubezpieczenia rolnicze za lata 1982-1988. Organ pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści wskazując, że na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku przekazał całość dokumentacji związanej z ubezpieczeniami rolników do KRUS, który - w związku ze zmianą przepisów prawnych – stał się organem właściwym w tym zakresie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, utrzymując w mocy wydane przez ten organ postanowienie. Strona kwestionowała te rozstrzygnięcia, akcentując okoliczność, iż podatek i składki na ubezpieczenia rolników były płacone łącznie do organu pierwszej instancji, co uzasadnia wydanie przez ten organ zaświadczenia, łącznie obejmującego dane dotyczące zarówno uiszczonego podatku, jak i składek. Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób stanowiący podstawę do wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 306a § 1-4 Op. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1). Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego ( § 2). Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (§ 3). Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy (§ 4). Stosownie do art. 306b § 1 O.p. w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaś art. 306c O.p. stanowi, że odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Sąd wskazuje, że postępowanie w przedmiocie wydawania zaświadczeń uregulowane przepisami Działu VIIIa O.p. ma szczególny, uproszczony charakter. Przejawia się on w tym, że w ramach przedmiotowego postępowania obowiązkiem organu podatkowego, do którego skierowano wniosek inicjujący to postępowanie, jest dokonanie porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 306b § 1 O.p.). W tym celu prowadzić może, przewidziane w art. 306b § 2 O.p., niezbędne postępowanie wyjaśniające. Nie prowadzi natomiast postępowania dowodowego na zasadach ogólnych. Jeśli żądanie zawarte we wniosku o wydanie zaświadczenia ma potwierdzenie we wskazanych źródłach (dokumentach, danych lub informacjach), wówczas wydawane jest zaświadczenie o żądanej treści. W przeciwnym razie (gdy wnioskujący żąda potwierdzenia okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które nie wynikają z ewidencji i rejestrów lub innych danych będących w posiadaniu organu), organ ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 528/05 dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1356/04, LEX nr 202335 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 488/12, LEX nr 1233426). Wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie jest odzwierciedleniem tego, co zawarte jest w źródłach (rejestrach, ewidencji, danych), na których bazuje organ wydający zaświadczenie. Odnosząc się do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd wskazuje, że odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści organ pierwszej instancji motywował faktem, że dane niezbędne do wydania zaświadczenia nie znajdują się już w jego dyspozycji. Z treści wniosku wynika, że strona żądała wydania zaświadczenia dla celów emerytalno-rentowych, dokumentującego zapłatę przez nią podatku oraz składek na ubezpieczenia rolnicze za lata 1982-1988, które opłacała w Urzędzie Miasta J.. Strona podkreślała, że składki i podatek płaciła łącznie, stąd jej żądanie wydania łącznego zaświadczenia od organu, który otrzymywał te należności. Sąd stwierdza, że zasadnie strona wywodzi, iż na gruncie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.) opłacała składki i podatek w organie pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 94 ze zmianami), zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym", naczelnik gminy prowadził ewidencję okresów ubezpieczenia i opłacania składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników każdej z osób objętych ubezpieczeniem. Na podstawie prowadzonej ewidencji naczelnik gminy potwierdzał okresy ubezpieczenia oraz dane niezbędne do ustalenia prawa i wysokości świadczeń przysługujących z ubezpieczenia społecznego. Zaś zgodnie z art. 40 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy stwierdzenia naczelnika gminy w zakresie okoliczności mających wpływ na ustalenie prawa do świadczeń pieniężnych i ich wysokości dla uprawnionego były wiążące dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który ustalał i wypłacał te świadczenia. Na mocy § 30 rozporządzenia wykonawczego naczelnik gminy wymierzał składkę w drodze decyzji po ustaleniu, że rolnik, jego małżonek i domownicy podlegają ubezpieczeniu (ust. 1 zdanie 1). Pobór składki następował w trybie przewidzianym dla realizacji zobowiązań pieniężnych rolników wobec Państwa (ust. 2). Od decyzji naczelnika gminy w sprawach wymiaru składki przysługiwało odwołanie w trybie przewidzianym dla odwołań od decyzji w sprawach zobowiązań pieniężnych rolników wobec Państwa (ust. 3). Wskazane zasady dotyczyły poboru składek w okresie od 1 stycznia 1983 r. do 31 grudnia 1990 r. Analogiczne zasady obowiązywały w tym zakresie również co do składek za 1982 r., z tym zastrzeżeniem, że podstawy prawne działań organów były uregulowane w ustawie z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140 ze zmianami). Jednakże z dniem 1 stycznia 1991 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj.: Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zmianami). W badanym zakresie ustawa została wprowadzona do systemu prawa obowiązującego, na zasadzie natychmiastowego działania prawa. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 ubezpieczenie społeczne rolników realizuje Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Zgodnie zaś z art. 42 Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego prowadzi ewidencję okresów podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek za każdego ubezpieczonego. Osoba zainteresowana ma prawo wglądu do ewidencji w zakresie dotyczącym jej spraw oraz zgłaszania uwag i zastrzeżeń. W tym stanie rzeczy od 1 stycznia 1991 r. ewidencja okresów podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek przeszła w gestię Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a organ pierwszej instancji utracił właściwość w tym zakresie. Organ pierwszej instancji wskazał, że na początku lat dziewięćdziesiątych całość dokumentacji dotyczącej opłacania składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników została przekazana do KRUS. Twierdzenie to znajduje oparcie we wskazanych wyżej przepisach prawnych. Brak przeto podstaw do kwestionowania twierdzenia organ pierwszej instancji, że nie dysponuje danymi niezbędnymi do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę. To zaś stanowi podstawę odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści. Zasadnie również organ odwoławczy wywodził o braku właściwości organu pierwszej instancji do wydania żądanego zaświadczenia w związku z opisaną wyżej zmianą regulacji prawnej. Oceny tej nie może zmienić podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż żądał wydania zaświadczenia łącznie obejmującego dane dotyczące zarówno uiszczonego podatku, jak i składek. Sąd wskazuje, że nie jest dopuszczalne wydanie zaświadczenia o treści innej niż żądana. Jeśli okoliczności faktyczne lub prawne nie pozwalają wydać wnioskodawcy zaświadczenia o żądanej treści, organ jest zobowiązany do odmowy wydania zaświadczenia o wnioskowanej treści. Odmowa - zgodnie z art. 306c O.p. - następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Przestrzeganie zasady związania organu żądaniem strony jest istotne, ponieważ na wydane zaświadczenie nie przysługuje stronie zażalenie. Służy ono jedynie w wypadku wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt I SAB/Kr 2/08, LEX nr 499078). Ponieważ bezsprzecznie organ pierwszej instancji nie był właściwy do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego (obejmującej łącznie obydwa elementy) i nie dysponował danymi obejmującymi obydwa te elementy (podatek i składki na ubezpieczenia rolnicze), był obowiązany odmówić wydania zaświadczenia o żądanej treści. Podkreślić jeszcze trzeba, że strona wystąpiła o udokumentowanie składek na ubezpieczenie rolnicze dla celów emerytalno-rentowych (wynika to wprost z wniosku), a danymi istotnymi dla strony organ w dacie zgłoszenia żądania nie dysponował i nie był w tym zakresie organem właściwym. Z powodów wyżej wskazanych Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., a zatem skargę - w oparciu o art. 151 tej ustawy – oddalił.