I SA/Gl 151/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 13 marca 2013 r. (data wpływu do Sądu) W. R. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez adwokata. W piśmie przewodnim, złożonym wraz z ww. drukiem, skarżący wystąpił nadto o zwolnienie go od kosztów sadowych (patrz pismo z dnia 12 marca 2013 r.). W motywach wniosku nawiązał do merytorycznych aspektów jego skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że nie posiada gospodarstwa domowego i żyje samotnie. W rubrykach, w których należy odnotować posiadane składniki majątku skarżący odnotował: "1,79 ha; 0,55". Wspomniał przy tym, że dom jest zniszczony "jak po wojnie", jest bez okien i drzwi. Podkreślił dalej, że wszystko co miał zostało mu zabrane przez Prezydenta Miasta J. Oświadczył nadto, że rentę zabiera mu urząd miasta i poczta. W. R. zeznał dalej, że utrzymuje się dzięki pomocy dobrych ludzi i instytucji charytatywnych. Stara się nie zadłużać i żyć z dnia na dzień. Końcowo skarżący odnotował, że Sąd Okręgowy w K. wyznaczył dla niego adwokata z urzędu. W wyniku analizy przybliżonego wyżej oświadczenia, referendarz sądowy zdecydował o wezwaniu skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych (patrz pismo z dnia 14 marca 2013 r.) przez: 1. wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w J. przy ul. [...] (własność, współwłasność, najem, inne) oraz nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na wszystkie osoby zameldowane pod tym adresem; w tych ramach należało nadto złożyć oświadczenie o wzajemnych relacjach osób zameldowanych/zamieszkałych w ww. lokalu; 2. wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należy przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wykazać w jakim zakresie do ponoszenia tych opłat przyczyniają się inne osoby, w tym T. R.; 3. przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające (zameldowane /zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 4. udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy (zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym, w tym T. R.; dochody z tytułu renty bądź emerytury można wykazać za pomocą "odcinków" dokumentujących wypłatę tych świadczeń; 5. przedłożenie kopii zeznań podatkowych za 2011 r. i 2012 r. (jeśli zostało sporządzone) - ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników, w tym T.R.; 6. nadesłanie kopii orzeczenia sądu powszechnego (Sąd Okręgowy w K.), mocą którego przyznano skarżącemu adwokata z urzędu; 7. złożenie wyjaśnień dotyczących oświadczenia złożonego w druku PPF, tj. "rentę zabiera mi Urząd Miasta i poczta"; wyjaśnienia te winny być wsparte stosowną dokumentacją (np. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, czy inne dokumenty świadczące o postępowaniu egzekucyjnym wobec skarżącego); 8. udokumentowanie pomocy niesionej skarżącemu przez "dobrych ludzi i instytucje charytatywne"; w tych ramach należało nadesłać oświadczenia osób trzecich na tę okoliczność lub decyzje np. MOPS. W wezwaniu, doręczonym adresatowi do rąk T. R. (pełnomocnik pocztowy) w dniu 20 marca 2013 r., pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: P.p.s.a.). W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2013 r. skarżący oświadczył, że w nieruchomości położonej w J. przy ul. [...] nikt oprócz niego nie jest zameldowany. Podkreślił przy tym, że ww. nieruchomość pozbawiona jest mediów. Skarżący oświadczył, że nie posiada dochodów. Zwrócił uwagę, że T. R. mieszka w domu oddalonym o 3 km o jego nieruchomości. Odnosząc się do wezwania w części dotyczącej orzeczenia sądu powszechnego przyznającego mu adwokata z urzędu, skarżący oświadczył, że w celu uzyskania informacji w tym zakresie Sąd powinien zwrócić się do Sądu Okręgowego w K. W. . zasugerował nadto, aby w celu uzyskania potwierdzeń wysokości otrzymywanej przez skarżącego renty zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Końcowo skarżący oświadczył, że nie będzie dokumentował pomocy niesionej mu przez inne osoby. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującego jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W tym miejscu należy wyjaśnić, że rozpoznający wniosek uznał za dopuszczalne rozszerzenie zakresu wniosku w piśmie procesowym uzupełniającym urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (patrz pismo z dnia 12 marca 2013 r.). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i m.in. ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy należy zauważyć, że skarżący nie wykazał się w tym przypadku rzeczoną inicjatywą dowodową, co musi skutkować odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że wszystkie wątpliwości i niejasności, w szczególności, co do stanu rodzinnego skarżącego i jego dochodów, znalazły wyraz z wezwaniu referendarza sądowego z dnia 14 marca 2013 r. Z kolei informacje udzielone przez skarżącego w jego piśmie z dnia 25 marca 2013 r. wątpliwości te pogłębiły. W szczególności niejasna jest tutaj rola T. R., która odbiera korespondencję adresowaną do skarżącego jako pełnomocnik pocztowy bądź dorosły domownik. Nie mniej istotne dla zapadłego rozstrzygnięcia jest brak wiedzy co do świadczenia rentowego W. R. Krytycznie należy też odnieść się do próby przerzucenia przez skarżącego na Sąd inicjatywy w uzyskiwaniu dokumentów, które mogły wpłynąć na postrzeganie jego sytuacji materialnej. Dokumenty źródłowe wymagane wezwaniem referendarza sądowego winny być w posiadaniu skarżącego, w szczególności odpis orzeczenia, mocą którego ustawiono dla niego adwokata, jak również dokumentacja wskazująca na wysokość i okres otrzymywania świadczenia rentowego. Akcentowana tutaj bierność procesowa skarżącego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.