I SA/Gl 1521/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A sp. z o.o. w G. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2017 r. w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w Gliwicach na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 14 marca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił przyznania A sp. z o.o. w Gliwicach (dalej jako "skarżąca") prawa pomocy. Przedstawiając stan sprawy, referendarz sądowy wskazał, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów. Referendarz sądowy zauważył, że skarżąca podkreśliła we wniosku, iż wszystkie jej rachunki bankowe zostały zablokowane przez organy skarbowe, w wyniku czego nie może pozyskać środków finansowych. Ponadto według wniosku skarżącej wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...]zł, zaś wartość jej środków trwałych to [...]zł. Jednocześnie Spółka wskazała, że w ostatnim roku obrotowym wykazała stratę w kwocie [...]zł. W świetle powyższego wniosku referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: odpisu ostatniego sprawozdania finansowego strony skarżącej, odpisu aktualnej ewidencji środków trwałych strony skarżącej, odpisu zeznania podatkowego skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za dwa ostatnie lata podatkowe, odpisów deklaracji strony skarżącej na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, odpisów raportów kasowych skarżącej za trzy ostatnie miesiące, a także wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. Jednocześnie w wezwaniu zostało zastrzeżone, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte w sposób całkowicie wykluczający korzystanie z nich przez skarżącą, należy przedłożyć zaświadczenie wystawione przez bank po dniu otrzymania wezwania, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, w tym o środkach udostępnionych skarżącej w okresie ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca oświadczyła, że "żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty" oraz że "jest to fikcja, która ma uzasadnić odmowę zwolnienia, aby ochronić naruszający prawo organ administracji". Stwierdziła, iż w fikcji tej nie będzie brać udziału i dlatego dokumentów nie wyśle. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy wskazał na treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.) i stwierdził, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Tym samym powinna ona udowodnić ten fakt w sposób niepozostawiający wątpliwości, przedstawiając z własnej inicjatywy lub na wezwanie stosowną dokumentację źródłową. Podkreślił przy tym, że minimum staranności procesowej, jaką powinna zachować osoba prawna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, w szczególności do nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Stosownie bowiem do art. 255 P.p.s.a. wezwanie takie kieruje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, co rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Oznacza ono więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. Służy ono przede wszystkim weryfikacji oświadczeń zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową. Referendarz sądowy stwierdził, że skarżąca odmówiła wykonania tego rodzaju wezwania. Uczyniła to przy tym z niezrozumiałych powodów, przyznając jednak zarazem, że w rzeczywistości dokumenty źródłowe, które miałaby na wezwanie nadesłać, nie przemawiałyby na rzecz zwolnienia jej od wpisu od skargi. Podkreślił przy tym, że wpis w niniejszej sprawie jest najmniejszy spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej, a zatem w jego ocenie należy poczynić bardzo precyzyjne, wieloaspektowe ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej spółki, aby stwierdzić, że istotnie jest ona aż tak zła, iż wyklucza poniesienie tak niewielkiego ciężaru finansowego. Tymczasem skarżąca nie przedłożyła dokumentów w tym zakresie, a tym samym niewykonanie wezwania wyklucza możliwość uwzględnienia jej wniosku. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca wniosła o jego uchylenie i zwolnienie skarżącej z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z §2 ww. przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W niniejszej sprawie referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując, że nie było możliwe dokonanie pełnej oceny jej sytuacji majątkowej wobec uchylenia się przez nią od wykonania wezwania do przedstawienia dokumentów obrazujące jej sytuację majątkową. W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że nieprzedłożenie wymaganych dokumentów, uniemożliwiło niepozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny kondycji finansowej i rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej. W takiej sytuacji referendarz sądowy nie miał możliwości zbadania rzeczywistej sytuacji skarżącej, na której w istocie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zgodnie zaś z art. 243 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. W świetle powyższych uwag strona ma więc obowiązek współdziałania w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zatem za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.