I SA/Gl 1536/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Mendecka po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenia na raty zaległości podatkowej w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi postanawia oddalić wniosek. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi strona skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 marca 2007 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 7 maja 2007 r., na skutek złożonego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 czerwca 2007 r. W dniu 19 lipca 2007 r. (data doręczenia pisma) skarżącą wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, ze wskazaniem, iż na wezwanie to środek zaskarżenia nie przysługuje. Należny wpis od skargi nie został uiszczony. Z tego względu postanowieniem z dnia 19 listopada 2007 r. Sąd skargę odrzucił. Orzeczenie to doręczone zostało stronie skarżącej w dniu 13 grudnia 2007 r. W dniu 11 lutego 2008 r. (data nadania) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazała w uzasadnieniu wniosku, że ze względu na zbieżność wielu spraw oraz trudną sytuację finansową uchybiła terminowi do wniesienia wpisu. Podała, że brak środków finansowych na skorzystanie z doradztwa prawnego i wynikający z tego brak znajomości przepisów prawa pociąga za sobą nieprzewidziane konsekwencje prawne i finansowe. Ważność sprawy oraz to, że jest pozbawiona możliwości obrony, powoduje zasadność złożenia wniosku. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 lutego 2008 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu poprzez dopełnienie uchybionej czynności, tj. uiszczenie wpisu, a to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto wezwano skarżącą do wskazania przyczyny uchybienia terminu oraz dokładnego sprecyzowania, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi – również w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że wniosek jest spóźniony. W zakreślonym terminie skarżąca dopełniła wymaganej czynności (uiściła wymagany wpis od skargi) oraz wskazała, iż przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi ustała w dniu uiszczenia tego wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie: ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Warunkiem merytorycznego rozpoznania przez Sąd wniosku o przywrócenie terminu jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). Zdaniem Sądu, z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy (pomimo oświadczenia skarżącej w tym przedmiocie) nie sposób jednoznacznie ustalić, kiedy przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi ustała. Z powyższego względu Sąd dokonał merytorycznej oceny zasadności wniosku strony. Rozpoznając zatem wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu Sąd doszedł do przekonania, iż nie mógł on zostać uwzględniony. Przede wszystkim należy zaznaczyć, iż skarżąca jako jeden z argumentów przemawiających za zasadnością jej wniosku przywołała ważność sprawy oraz pozbawienie jej możliwości obrony. Odnosząc się do wskazanych argumentów podnieść trzeba, iż nie stanowią one przesłanki warunkującej przywrócenie terminu, albowiem o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku strony w tym przedmiocie decyduje tylko i wyłącznie przesłanka braku winy w nie dokonaniu w terminie czynności procesowej. Kolejnymi argumentami strony, zawartymi w uzasadnieniu jej wniosku są "zbieżność wielu spraw" oraz trudna sytuacja finansowa. Odnosząc się do pierwszego z nich wskazać przyjdzie, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (m. in. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i nast.). W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.). Oceniając brak winy strony w niedotrzymaniu terminu Sąd winien przyjmować obiektywny miernik staranności, której wymagać można od każdego, dbającego należycie o swoje interesy. Dlatego też, w ocenie Sądu, ogólnikowe wskazanie przez skarżącą na fakt zbieżności wielu spraw nie może skutkować przywróceniem uchybionego terminu. Najdalej idącym argumentem strony, mającym przemawiać za zasadnością złożonego wniosku o przywrócenie terminu jest jednak, jak się wydaje, powołanie się przez skarżącą na trudną sytuację finansową. Zdaniem Sądu, również i w tej materii wniosek skarżącej nie mógł odnieść skutku. Należy tutaj podkreślić przede wszystkim, że w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym strona bezskutecznie ubiegała się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek skarżącej nie był uwzględniony tak przez referendarza sądowego, jak i sądy administracyjne pierwszej i drugiej instancji. Zdaniem rozpoznających wniosek skarżącej o prawo pomocy, była ona w stanie uiścić bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny wpis od skargi. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy winny zatem spowodować, iż skarżąca będzie musiała liczyć się z koniecznością uiszczenia wpisu od skargi, i co się z tym wiąże, gromadzić odpowiednie środki na ten cel. Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż jej sytuacja finansowa stanowiła przeszkodę nie do przezwyciężenia, uniemożliwiającą dopełnienie wymaganego obowiązku. Wskazana okoliczność nabiera istotnego znaczenia, albowiem brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć jedynie wówczas, gdy strona nie mogła zaistniałej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Mając zatem na względzie wyżej wskazane okoliczności faktyczne i prawne sprawy Sąd, ma mocy cytowanych wyżej przepisów oraz działając w oparciu o art. 16 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.