I SA/Gl 155/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Bożena Pindel, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej – organ II instancji, Dyrektor IAS) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 2 i § 4 pkt 1 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia L. M. (dalej – Skarżący, Zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej – organ I instancji, organ egzekucyjny, Dyrektor ZUS) z dnia [...] r. nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...]. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor ZUS, jako Wierzyciel wystawił wobec Skarżącego tytuły wykonawcze: – w dniu [...] r. o nr od [...] do [...] obejmujące składkę na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za kwiecień i maj 2015 r., – w dniu [...] r. o nr od [...] do [...] obejmujące składkę na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za czerwiec 2015 r., – w dniu [...] r. o nr od [...] do [...] obejmujące składkę na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec 2015 r. Zawiadomieniami z dnia [...] nr od [...] do [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Tego samego dnia, tj. [...] r. Dyrektor ZUS sporządził zawiadomienia o nr od [...] do [...], którymi dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wkładu oszczędnościowego w banku A S.A. Zawiadomienia zostały odebrane przez Zobowiązanego w dniu [...] r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził odbiór [...] r. za pośrednictwem systemu OGNIVO. Dziewięcioma tożsamymi pismami z dnia 1 lipca 2020 r. Zobowiązany złożył zarzuty dotyczące wskazanych tytułów wykonawczych, zarzucając im rażące naruszenie prawa oraz wniósł o ich uchylenie. Pismem z dnia 28 lipca organ egzekucyjny wezwał Skarżącego, aby w terminie 7 dni od daty odebrania pisma doprecyzował pisma z dnia 1 lipca 2020 r., tj. o jednoznaczne wypowiedzenie się czy składa on zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.), czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.), czy też wniosek w innym zakresie, np. wniosek o umorzenie należności z tytułu składek lub rozłożenie tych należności na raty. Jednocześnie organ egzekucyjny pouczył Skarżącego, iż w przypadku braku odpowiedzi, pisma z dnia 1 lipca 2020 r. rozpatrzone zostaną jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Wezwanie Zobowiązany odebrał w dniu [...] r. i nie udzieliła na nie odpowiedzi. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor ZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...]. W zażaleniu z dnia 1 października 2020 r. na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego Zobowiązany zarzucił mu rażące naruszenie prawa i wniósł o jego uchylenie. Dyrektor IAS nie przychylając się do argumentacji Skarżącego, postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W jego motywach organ odwoławczy przedstawił uregulowania prawne stanowiące przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a.). Następnie Dyrektor IAS wyraził stanowisko, iż przeprowadzona przez organ egzekucyjny analiza prawidłowo obejmowała ustalenie, czy egzekucja administracyjna oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Rozpatrując ponownie sprawę zauważył, że niedopuszczalność egzekucji może wynikać z różnych powodów, które można podzielić na te o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. W niniejszym przypadku, jak stwierdził Dyrektor IAS, egzekwowany obowiązek wynikał z deklaracji złożonej przez Zobowiązanego, o której mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., a więc podlegał egzekucji administracyjnej, postępowanie egzekucyjne było prowadzone przez właściwy organ administracji publicznej zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a., a Skarżący nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego osobę. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, nie ulega wątpliwości, iż Dyrektor ZUS wystawił oraz przesłał upomnienie do Zobowiązanego. Potwierdza to treść tytułów wykonawczych, w których w rubryce E - dane dotyczące należności pieniężnych w pkt 9, wierzyciel wskazał daty doręczenia upomnienia. Dodano również, że fakt doręczenia upomnień został potwierdzony przez samego Skarżącego. W skardze z dnia 22 grudnia 2020 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zobowiązany zaskarżonemu postanowieniu zarzucił rażące naruszenie prawa i wniósł o jego uchylenie. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że na mocy art. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 z późn. zm. – dalej ustawa zmieniająca) z dniem 30 lipca 2020 r. znowelizowano m.in. art. 59 u.p.e.a. Analiza przepisów intertemporalnych, w tym art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, prowadzi do wniosku, iż w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzemieniu sprzed nowelizacji. Wspomniany art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi bowiem, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego obejmującego tytuły wykonawcze Dyrektora ZUS: z dnia [...] r. o nr od [...] do [...], z dnia [...] r. o nr od [...] do [...], z dnia [...] r. o nr od [...] do [...]. Skarżący nie uargumentował podania z dnia 1 lipca 2020 r., ograniczając się do podniesienia w nim zarzutu rażącego naruszenia prawa. Nie odpowiedział również na wezwanie do sprecyzowania jego przedmiotu. Organ egzekucyjny kierując do Zobowiązanego owo zapytanie zastrzegł jednak, że w przypadku braku reakcji potraktuje je jako żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Przystępując do rozważań przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być też umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza wszakże, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt II FSK 710/11, Lex nr 1291634). Procedując nad przesłanka umorzeniową z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wskazać należy, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa we wspomnianym przepisie mają charakter formalny. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego. Z przyczyn podmiotowych egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Przesłanki przedmiotowe niedopuszczalności egzekucji natomiast odnoszą się do przedmiotu egzekucji i jej podstaw. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej lub, gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. Zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego oznacza, że w postępowaniu egzekucyjnym zastosowano pozaprawny środek, czyli taki, którego nie przewidują przepisy u.p.e.a. lub np. zastosowano środek egzekucyjny określony w tej ustawie, ale w sytuacji, gdy jego zastosowanie nie było dopuszczalne (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 202/19, Lex nr 2728586; wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 873/16, Lex nr 2560418). Co istotne organ z urzędu powinien zbadać, czy odpis tytułu wykonawczego został prawidłowo doręczony. Jeśli bowiem organ stwierdzi, że odpis tytułu wykonawczego nie został prawidłowo doręczony, ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. z racji na niedopuszczalność egzekucji (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 2545/10, Lex nr 1244245). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nie ulega wątpliwości, iż tytuły wykonawcze w oparciu, o które prowadzone jest postępowanie egzekucyjne zostały doręczone Skarżącemu, co wynika ze znajdujących się w aktach zwrotnych potwierdzeń doręczenia. W pozostałym zakresie unormowania art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. należy wskazać, że składki na ubezpieczenia społeczne w myśl art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.) podlegają egzekucji administracyjnej, a Dyrektor ZUS wskazany został w art. 19 § 4 u.p.e.a. jako organ egzekucyjny. Ponadto nie stwierdzono przeszkód do prowadzenia egzekucji w stosunku do Zobowiązanego, jak również innych okoliczności, które wyłączałyby dopuszczalność egzekucji. Ponadto należy zauważyć, że egzekucja dotyczy zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, a więc należności pieniężnych. Zatem prawidłowym jest zastosowanie do tego rodzaju zaległości środków egzekucyjnych w postaci: zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej (art. 1a pkt 12 lit. a tired 3 u.p.e.a.), a także zajęcia rachunku bankowego (art. 1a pkt 12 lit. a tired 3 u.p.e.a.). W załączonych do akt sprawy tytułach wykonawczych znajdują się informację, które potwierdzają okoliczność skierowania i doręczenia Skarżącemu upomnień Podsumowując stwierdzić należy, że ustalony w toku postępowania stan faktyczny i prawny wskazuje, że w sprawie nie wystąpiła jakakolwiek przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).