I SA/Gl 156/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja – Klimczyk, , , po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2012 r. postanawia: odmówić stronie skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 23 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę B. N. wniesioną na oznaczone w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że przesyłka polecona zawierająca wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi adresowana do skarżącej, była dwukrotnie awizowana, po czym została zwrócona przez pocztę z adnotacją o jej niepodjęciu w terminie przez adresata. Wobec tego została uznana za doręczoną skarżącej w trybie określonym w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odpis powyższego postanowienia został doręczony stronie skarżącej w dniu 7 listopada 2017 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru. W dniu 8 listopada 2017 r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie skarżąca uiściła wpis w kwocie 100 zł tytułem "opłata od zażalenia". W uzasadnieniu wskazała, że o postanowieniu z dnia 23 października 2017 r. dowiedziała się w sposób przypadkowy, dzwoniąc do Sądu w dniu 3 listopada 2017 r. Podniosła, że w skrzynce pocztowej nie miała żadnego awiza pocztowego. Zaakcentowała, że z uwagi na fakt, iż od kilku lat istnieje problem z doręczaniem jej przesyłek, złożyła w ubiegłym roku dyspozycję informowania jej drogą mailową o ewentualnych przesyłkach poleconych, jednakże nie otrzymała żadnej informacji o przedmiotowej przesyłce, jak również o dwóch innych przesyłkach urzędowych. Wskazała, że przesyłki od Sądu, które rzekomo nie odebrała wcześniej, nie miały możliwości do niej dotrzeć i nawet nie była ich świadoma, a składane wielokrotnie do operatora pocztowego zażalenia i reklamacje dawały rezultat na krótki czas. Końcowo podniosła, że powyższa sytuacja nie wynika z jej winy, dlatego wnosi o pozytywne rozpatrzenie zażalenia. Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżąca załączyła reklamację skierowaną do operatora pocztowego drogą e-mailową w dniu 3 listopada 2017 r. oraz informację zwrotną z dnia 6 listopada 2017 r., że zostanie ona rozpatrzona niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu miesiąca. Następnie na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 grudnia 2017 r. wezwano skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni odpowiedzi operatora pocztowego na reklamację złożoną w dniu 3 listopada 2017 r. informując jednocześnie, że niewykonanie wezwania w powyższym zakresie może skutkować odmową przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Ponadto wezwano skarżącą do wskazania, czy wobec faktu iż zażalenie na postanowienie z dnia 23 października 2017 r. jest wolne od wpisu, uiszczona w dniu 8 listopada 2017 r. opłata w kwocie 100 zł stanowi dopełnienie uchybionej czynności, o której mowa w art. 87 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. uiszczenie wpisu sądowego od skargi, czy też zgodnie z tytułem wpłaty stanowi wpis od zażalenia na postanowienie z dnia 23 października 2017 r. – w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że kwota ta stanowi wpis od zażalenia. Przesyłka polecona zawierająca powyższe wezwanie została - wobec niemożności doręczenia jej adresatowi - awizowana w dniu 18 grudnia 2017 r. (o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej), a następnie awizowana powtórnie w dniu 28 grudnia 2017 r. W dalszej kolejności, wobec nieodebrania przesyłki w terminie, Urząd Pocztowy w K. dokonał jej zwrotu do tutejszego Sądu. Do chwili obecnej nie udzielono odpowiedzi na ww. wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "ppsa") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy w pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym siedmiodniowym terminie. Należy przyjąć, że wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 3 listopada 2017 r., kiedy to skarżąca w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem tut. Sądu pozyskała informację o postanowieniu o odrzuceniu skargi. Wniosek zaś został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 8 listopada 2017 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Ponadto uznano, że skarżąca - zgodnie z dyspozycją art. 87 § 4 ppsa - dopełniła uchybionej czynności, tj. uiściła wpis od skargi, dokonując w dniu 8 listopada 2017 r. wpłaty na konto tut. Sądu w wysokości 100 zł. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Wskazać w tym miejscu należy, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Na znajdującej się w aktach sprawy zwróconej przesyłce, zawierającej wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, znajduje się informacja, że przesyłka została zwrócona nadawcy z powodu "nie podjęcia jej w terminie". Z adnotacji umieszczonych na kopercie wynika, że przesyłka była awizowana dwukrotnie: w dniu 15 września 2017 r. oraz w dniu 25 września 2017 r. Zaś z adnotacji widniejącej na załączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, iż zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym [...] umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W konsekwencji przesyłka została uznana za doręczoną w trybie art. 73 ppsa z dniem 29 września 2017 r. W myśl zaś tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu. Wskazać zatem należy, że ustawodawca w cytowanym przepisie ustanawia domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie to może być jednak obalone. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z przepisami prawa mimo, że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować argumentem np. w postaci skutecznie przeprowadzonej reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1468). Tymczasem skarżąca wskazała jedynie na nieprawidłowości w doręczaniu jej przesyłek poleconych przez operatora pocztowego oraz przedłożyła reklamację skierowaną do tego operatora, nie przedstawiła jednak odpowiedzi na tę reklamację. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia skarżącej, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Tym samym, w ocenie Sądu, skarżąca w rozpatrywanym wniosku nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na marginesie należy wskazać, że do rozpoznania w niniejszej sprawie pozostaje zażalenie na postanowienie z dnia 23 października 2017 r., któremu zostanie nadany bieg po uprawomocnieniu się niniejszego postanowienia. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 86 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.