I SA/Gl 1608/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 maja 2017 r. sprawy ze skargi A J. & M. Spółka Jawna w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. 1. A. sp. j. z siedzibą w P. (dalej "Spółka" lub "skarżąca") wniosła skargę na postanowienie z dnia [...] r. nr [...], którym Dyrektor Izby Skarbowej w K. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 3a, § 4 pkt 1 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599, dalej: u.p.e.a.) - utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. (dalej: organ egzekucyjny) z dnia [...] r., nr [...], oddalające skargę tej spółki na czynność egzekucyjną, tj. zajęcie wierzytelności pieniężnej innej niż określona w art. 72-85 u.p.e.a. 2. Powyższe postanowienie organu odwoławczego zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. 2.1. W dniu [...] r. organ egzekucyjny wystawił wobec Spółki tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność z tytułu podatku akcyzowego w wysokości [...] zł, wynikającą z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r., utrzymanej w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r., któremu to tytułowi w dniu [...] r. nadał klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej 2.2. Zawiadomieniem z dnia [...] r., nr [...], skierowanym do tut. Sądu, organ egzekucyjny zajął inną wierzytelność pieniężną wynikającą z postanowień wydanych w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 2097/15, III SA/Gl 2107/15 oraz III SA/Gl 2188/15. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone skarżącej w dniu [...] r., zaś Sądowi w dniu [...] r. 2.3. Pismem z dnia [...] r. Spółka wniosła skargę na powyższą czynność egzekucyjną wskazując, że zajęcie było przedwczesne, albowiem w sprawach wskazanych w zawiadomieniu złożyła wnioski o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, które nie zostały jeszcze rozpoznane. Przyznała, że wpisy w powyższych sprawach zostały uiszczone po terminie, albowiem ze względu na sytuację finansową i majątkową wynikającą z toczących się licznych postępowań nie była w stanie uiścić ich w terminie. Podkreśliła, że nie wiedziała, iż uiszczenie wpisu po terminie wskazanym w wezwaniu spowoduje odrzucenie skarg. Ponadto podniosła, że zajęcie przez organ egzekucyjny wierzytelności pieniężnych spowoduje dla skarżącej negatywne skutki, albowiem uniemożliwi Spółce dokonanie wpłat w kolejnych postępowaniach. Ostatecznie zarzuciła, że nie wiedziała o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, jak również, że nie został jej doręczony tytuł wykonawczy wskazany w zawiadomieniu. 2.3. Organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną, na podstawie art. 54 § 1, § 4, § 5 i § 6 u.p.e.a. W uzasadnieniu wskazał, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne organ dokonuje oceny prawidłowości dokonania tej czynności od strony wykonawczej, tj. ocenie podlegają jedynie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności. Postępowanie ze skargi na czynność egzekucyjną stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego, nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. nie orzeka się o zasadności jego wszczęcia, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Bada się tylko tę czynność, którą objęto skargą. Organ egzekucyjny wskazał, że skarga na czynność w postaci zajęcia wierzytelności przysługującej Spółce od Sądu została wniesiona w terminie. Tym samym oceniając zaskarżoną czynność organ egzekucyjny stwierdził, że wobec prowadzonej egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 16 września 2015 r. oraz nakazania zwrotu Spółce kosztów postępowania postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 2097/15, III SA/Gl 2107/15 oraz III SA/Gl 2188/15, na druku stanowiącym załącznik nr 5 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2310, dalej jako "rozporządzenie") sporządzone zostało w dniu 27 lipca 2016 r. zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. W zawiadomieniu tym, w ocenie organu egzekucyjnego, prawidłowo wskazano z jakiego tytułu zostało sporządzone zajęcie, tj. wskazano sygn. akt postępowania sądowoadministracyjnego, prawidłowo określono dłużnika poprzez wskazanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz osoby zobowiązanego w postaci Spółki. Ponadto prawidłowo podano nr tytułu wykonawczego i wysokość należności głównej wynikającej z tego tytułu. Z tych względów organ egzekucyjny skargę oddalił. Ponadto zauważył, wobec twierdzenia zawartego w skardze o niedoręczeniu tytułu egzekucyjnego Spółce, że tytuł ten został doręczony w siedzibie Spółki w dniu [...] r. na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. 2.4. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie art. 89 § 1 u.p.e.a. i tym samym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie skargi. Powtórzyła argumentację podniesioną w skardze dotyczącą przedwczesności podjętej czynności, niedoręczenia tytułu i braku wiedzy o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. 2. 5. Organ nadzoru nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie przytoczył treść art. 54 § 1 u.p.e.a. Następnie wskazał, że stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być wnoszona na czynności zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc na czynności o charakterze wykonawczym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia (powołał się przy tym na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych). Następnie organ odwoławczy przytoczył uregulowania zawarte w art. 7 u.p.e.a. oraz art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a. Stwierdził, w oparciu o akta administracyjne, że czynności wynikające z art. 89 § 1-3 u.p.e.a. zostały przeprowadzone prawidłowo. Zajęcie zostało dokonane w oparciu o zawiadomienie wystawione przez organ egzekucyjny w dniu [...] r., nr [...], przesłane zarówno do Spółki, jak i na adres dłużnika, tj. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, którzy potwierdzili ich odbiór odpowiednio w dniu [...] r. oraz [...] r. W ocenie organu odwoławczego zawiadomienia posiadały wszystkie niezbędne elementy wynikające z treści art. 67 § 2 u.p.e.a., w tym precyzyjne wskazanie tytułu innej wierzytelności. Ponadto zawiadomienia te były zgodne ze wzorem wynikającym z rozporządzenia. Tym samym zajęcie zgodne było z obowiązującymi przepisami prawa. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, jak i odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że zajęcie nie było przedwczesne, albowiem postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 sierpnia 2016 r. w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 2097/15, III SA/Gl 2118/15 oraz III SA/Gl 2107/15 odmówiono Spółce przywrócenia terminu do uiszczenia wpisów od skarg. Dokonanie zajęcia nie spowodowało ograniczenia Spółce prawa do sądu w postaci wniesienia skarg, zaś okoliczność ewentualnej rezygnacji z wniesienia wpisów pozostaje bez znaczenia dla formalnoprawnej oceny podjętej czynności egzekucyjnej. Ponadto odpis tytułu wykonawczego został doręczony Spółce po dwukrotnym jego awizowaniu, tj. w dniach 26 listopada 2015 r. oraz 4 grudnia 2015 r., na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. ze skutkiem doręczenia na dzień 10 grudnia 2015 r. Odnosząc się do okoliczności braku prawomocności postanowień o odrzuceniu skarg w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 2097/15, III SA/Gl 2118/15 oraz III SA/Gl 2107/15 organ odwoławczy zauważył, że na obecnym etapie postępowania, tj. w sytuacji gdy brakuje odpowiedzi dłużnika zajętej wierzytelności, który uzna ją bądź przekaże informację o powodach braku realizacji tego zajęcia, okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla oceny dokonanego zajęcia w kontekście oceny uchybień formalnoprawnych. 3. W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na postanowienie organu odwoławczego Spółka zarzuciła naruszenie: 1) art. 89 § 1 u.p.e.a. poprzez podzielenie nieprawidłowego stanowiska organu egzekucyjnego, że dokonane zajęcie wierzytelności w postaci kwoty [...] zł uiszczonej tytułem wpisu od skargi nie miało charakteru przedwczesnego; 2) art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niepodjęcie działań zmierzających do zaspokojenia słusznego interesu obywateli i prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów państwa; 3) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewywiązanie się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w wyniku czego doszło do wydania nieprawidłowej decyzji w sprawie. Tym samym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie zażalenia, ewentualnie o uchylenie postanowienia organu odwoławczego i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego i uwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu skargi została powtórzona dotychczasowa argumentacja. 4. Odpowiadając na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał przy tym, że dysponował i nadal dysponuje kompletem akt, który był i jest wystarczający do rozpoznania sprawy, zaś ewentualne zarzuty dotyczące sytuacji życiowej czy finansowej nie mogą być rozpoznane w wyniku złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 5. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż objęte nią postanowienie nie narusza prawa. 6. Przedmiot sporu dotyczy prawidłowości dokonanej przez organ egzekucyjny czynności w postaci zajęcia wierzytelności przysługującej Spółce od tut. Sądu w związku z wydanymi w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 2097/15, III SA/Gl 2118/15 oraz III SA/Gl 2107/15 postanowieniami z dnia 26 czerwca 2017 r. o odrzuceniu skarg i zwrocie uiszczonych wpisów. 6.1. Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie przez czynności egzekucyjne należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny, zaś przedmiotem skargi nie mogą być kwestie materialnoprawne. W wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13 NSA stwierdził, że przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Powyższe wskazuje, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. 6.2. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a., tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Podstawą prawną zajęcia pieniędzy był art. 67 u.p.e.a., który stanowi, że podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności (...) określone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Warunkiem skuteczności dokonanej czynności egzekucyjnej (zajęcia egzekucyjnego) zmierzającej do zastosowania egzekucji należności pieniężnych jest dopełnienie przez organ egzekucyjny obowiązków wynikających z art. 67 § 1 u.p.e.a., tj. wystawienie zawiadomienia o zajęciu, zawierającego elementy wyszczególnione w tym przepisie, tj. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; określenie stosowanego środka egzekucyjnego; numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia oraz datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu. Oceniając zatem zawiadomienie organu egzekucyjnego z dnia 27 lipca 2016 r. w kontekście wskazanego powyżej przepisu należy uznać, że organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że zawiera ono wszystkie wskazane elementy. Jako zobowiązany został wskazany tut. Sąd, zaś jako dłużnika oznaczono skarżącą. Ponadto wskazano, że wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., a zatem organ, który z dniem [...] r. na podstawie § 1c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 maja 2012r. w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 1200) został wyznaczony na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów u.p.e.a. W zawiadomieniu został określony również zastosowany środek egzekucyjny (zajęcie innej wierzytelności pieniężnej wynikającej z postanowień wydanych przez tut. Sąd w sprawach o sygn. akt SA/Gl 2097/15, SA/Gl 2118/15 oraz SA/Gl 2107/15 przy jednoczesnym oznaczeniu jako adresata Wydziału III tego Sądu), numer tytułu egzekucyjnego, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia. W zawiadomieniu została również oznaczona kwota należnych kosztów egzekucyjnych. Zawiadomienie to zawiera również wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia oraz stosowne pouczenia. W zawiadomieniu wskazano datę jego wystawienia, tj. 27 lipca 2016 r. a ponadto figuruje na nim podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu. Zawiadomienie zgodne jest także co do formy z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia. Powyższe oznacza, że organy prawidłowo uznały, że skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej złożona w niniejszej sprawie podlega oddaleniu. 6.5. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy stwierdzić, że nie doszło w sprawie do naruszenia art. 89 § 1 u.p.e.a., albowiem zawiadomienie o zajęciu z dnia 27 lipca 2016 r. zostało przesłane do dłużnika Spółki, tj. do tut. Sądu i odebrane w dniu 2 sierpnia 2016 r., a ponadto organ egzekucyjny przesłał je do skarżącej, zaś jego odebranie zostało potwierdzone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w dniu 5 sierpnia 2016 r. Ponadto Sąd został wezwany w oparciu o powyższy przepis, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. 6.6. Zarzuty dotyczące niedoręczenia Spółce tytułu egzekucyjnego należy uznać za niezasadne, albowiem tytuł wykonawczy został doręczony skarżącej w sposób przewidziany w art. 45 k.p.a., tj. w ramach doręczenia tzw. zastępczego, w dniu 10 grudnia 2015 r., co wynika z tytułu egzekucyjnego. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 89 § 3 u.p.e.a. 6.7. Odnosząc się do zarzutu przedwczesności dokonanej czynności z uwagi na złożenie przez skarżącą wniosków o przywrócenie terminów do uiszczenia wpisów w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 2097/15, III SA/Gl 2118/15 oraz III SA/Gl 2107/15 należy zauważyć, że nie może on odnieść zamierzonych skutków. Po pierwsze bowiem z "przedwczesnością" czynności egzekucyjnej mamy do czynienia w sytuacji, w której czynność zajęcia została podjęta przed upływem terminu do dobrowolnej zapłaty dochodzonej należności, bądź też przepis prawa pozwala na dokonanie określonej czynności egzekucyjnej po uprzednim dokonaniu innej czynności (tak jak to ma miejsce np. w przypadku egzekucji z ruchomości bądź nieruchomości). Po drugie w przypadku niemożności wykonania zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności ma obowiązek zawiadomić o tym organ egzekucyjny wskazując przyczynę. Po trzecie, niejako na marginesie, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 168 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") orzeczenie Sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek zaskarżenia. W przypadku postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu w terminie środkiem takim jest zażalenie co wynika z treści art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. nie zaś wniosek o przywrócenie terminu uregulowany w art. 85 i nast. p.p.s.a. Wniesienie zatem środka wynikającego z art. 86 § 1 p.p.s.a. nie zniweczyło skutków wydanych postanowień. Ostatecznie należy wskazać, że w dacie wniesienia skargi do tut. Sądu stwierdzono prawomocność ww. postanowień. 7. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.).