I SA/Gl 166/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi B. i K.Z. (Z.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych na skutek wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia 1) zwolnić skarżących od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych; 2) w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić; Do skargi na decyzją wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia B. i K.Z. dołączyli urzędowe formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca oświadczyła w tych ramach, że jest zatrudniona w A w T. z wynagrodzeniem w kwocie 1.276,00 zł brutto. Nie posiada żadnych oszczędności ani majątku trwałego. Podkreśliła, że na utrzymaniu posiada dwoje dzieci oraz bezrobotnego męża. Z tych względów stwierdziła, że nie stać jej na ponoszenie żadnych dodatkowych opłat sądowych. K.Z. oświadczył, że w związku z działalnością urzędu skarbowego zmuszony został do zlikwidowania działalności gospodarczej. W chwili obecnej skarżący nie posiada środków pieniężnych na spłatę kredytu konsumenckiego zaciągniętego w 2006 r. Wyjaśnił przy tym, że aktualnie toczy się postępowanie windykacyjne i miesięczna rata z tego tytułu wynosi około 900 zł. Skarżący podkreślił, że nie może podjąć zatrudnienia bo jego dochody byłyby zajęte w drodze egzekucji komorniczej. Z treści oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartych w drukach PPF, wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką synów. Skarżący nie posiadają jakiegokolwiek majątku. Dodatkowym źródłem dochodu w tym gospodarstwie, poza wskazanym wyżej wynagrodzeniem B.Z., jest zasiłek rodzinny w kwocie 182 zł. Wnioskujący zadeklarowali przy tym, że miesięczne wydatki w ich gospodarstwie stanowią kwotę około 992 zł. Dodatkowo w skali roku wydatkują kwotę 1847,96 zł na zakup opału. Do wniosków dołączono dokumenty źródłowe potwierdzające wskazane wyżej stałe wydatki, tj. kwotę wydatkowaną na zakup węgla, wydatki z tytułu dojazdu dzieci do szkół w kwocie 74,46 zł, koszty czesnego z tytułu nauki jednego z synów w kwocie 170 zł miesięcznie. Z dokumentów tych wynika nadto, że wynagrodzenie netto skarżącej wynosi średnio 959,96 zł. Pismem z dnia 8 lutego 2010 r. wezwano skarżących (do rąk ich pełnomocnika) do określenia zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśniono przy tym, że rubryki nr 4 formularzy pozostały niewypełnione. Pouczono, że brak odpowiedzi na wezwanie w tej części w terminie 7 dni skutkować będzie przyjęciem zakresu wniosku oznaczonego w uzasadnieniu wniosku B.Z., tj. zwolnienie od opłat sądowych (druk PPF, rubryka nr 5). W pozostałej części wezwania z dnia 8 lutego 2010 r. zobowiązano skarżących do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i nadesłania dodatkowych oświadczeń. Przy generowaniu zakresu wezwania w tej części wykorzystano okoliczności faktyczne i oświadczenia skarżących składane w ramach postępowania z ich wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1068/08 (prawomocnym postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. referendarz sądowy zwolnił wówczas skarżących od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi). W odpowiedzi na ww. wezwanie, pismem procesowym z dnia 23 lutego 2010 r., pełnomocnik skarżących, zwrócił się o prolongatę terminu wyznaczonego dla uzupełnienia wniosku do dnia 16 marca 2010 r., wskazując przy tym na okoliczności uniemożliwające dochowanie pierwotnego terminu. Uwzględniając ten wniosek, zarządzeniem z dnia 2 marca 2010 r., referendarz sądowy przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych. W dalszej kolejności, w przedłużonym terminie, skarżący przy piśmie pełnomocnika z dnia 12 marca 2010 r. nadesłali wymagane dokumenty źródłowe i oświadczenia. W tych ramach oświadczono, że pomoc w partycypowaniu kosztów ich rodziny ma miejsce ze strony mamy B.Z. w różnej formie, tj. opłaty, żywność, posiłki, w zakresie możliwości finansowych R.R.. Skarżący nie ponoszą kosztów podatku od nieruchomości, nie posiadają kont bankowych. Wnioskujący ponoszą wydatki związane z ubezpieczeniem w łącznej kwocie 66 zł miesięcznie. Oświadczyli nadto, że licznik poboru wody, w budynku który zamieszkują, jest zarejestrowany na H.C., tj. babcię B.Z.. Wyjaśniono dalej, że w budynku mieszka 9 osób, a wartość opłaty za wodę jest podzielona po równo na każdą z osób. W konsekwencji rodzina skarżących uiszcza z tego tytułu około 70 zł miesięcznie. Na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych i dalszych oświadczeń skarżących ustalono, że miesięcznie wydatkują oni dodatkowo: kwotę około 240 zł z tytułu usług telekomunikacyjnych i kwotę 50 zł z tytułu dostawy energii elektrycznej. Skarżący nie złożyli jeszcze zeznań podatkowych za rok 2009. Z kolei w roku 2008 skarżąca uzyskała dochód brutto w kwocie 29.398,49 zł. Aktualizacja dokumentów dotyczących prawa pomocy skutkowała nadto przyjęciem, że począwszy od dnia 4 stycznia 2010 r. do dnia 31 marca 2010 r. K.Z. był zatrudniony na umowę o pracę za wynagrodzeniem netto w kwocie 984,16 zł. Dodatkowo na dzień 28 grudnia 2009 r. skarżący posiadał zadłużenie z tytułu umowy pożyczki w kwocie 4.539,98 zł. W piśmie z dnia 12 marca 2010 r. oświadczono nadto, że skarżący wnoszą w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis sądowy od skargi w tej sprawie wynosi 1.524,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskujących jest w tej sprawie uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych (vide oświadczenie pełnomocnika zawarte w piśmie procesowym z dnia 12 marca 2010 r.). Z tych względów wniosek ten został rozpoznany w oparciu o przesłankę częściowego przyznania prawa pomocy. Zgodnie więc z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wypada w tym miejscu zasygnalizować, że ciężar wykazania, tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, str. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający – wskazanej wyżej przesłanki spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Ocena sytuacji skarżących uzasadnia wniosek, że rzeczona przesłanka zwolnienia częściowego w stosunku do nich zachodzi i że bez wspomnianego niebezpieczeństwa uszczerbku utrzymania koniecznego mogą oni, na obecnym etapie postępowania sądowego, uiścić jedynie ułamek kosztów, o którym mowa w sentencji. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że orzeczenie o częściowym zwolnieniu od opłat sądowych jest rozstrzygnięciem, które zabezpiecza prawo do sądu strony skarżącej, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863). Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie należy w pierwszej kolejności wskazać na mankamenty dowodowe, którymi obarczony jest wniosek w tej sprawie. Otóż skarżący, pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie (patrz pkt 5 w zw. z pkt 3 pisma z dnia 8 lutego 2010 r.), nie udokumentował spłaty zadłużenia w ramach zawartego układu ratalnego co do zaległości z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Do wniosku złożono tylko i wyłącznie wezwanie do zapłaty zobowiązania z tytułu umowy pożyczki B w kwocie 4.539,98 zł. Trzeba przy tym zaakcentować, że wezwanie to pochodzi sprzed trzech miesięcy i nie wyjaśnia, czy obecnie zadłużenie zostało spłacone, czy też wszczęto postępowanie nakazowe. W tych ramach trzeba podnieść, że wbrew oświadczeniu skarżącego zawartemu w druku PPF, iż nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na możliwość zastosowania wobec niego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, zatrudnienie to podjął i z zaświadczenia o zarobkach z dnia 1 marca 2010 r. nie wynika aby wynagrodzenie z tego tytułu było w jakikolwiek sposób obciążone. Wziąwszy jednak pod uwagę wysokość wpisu sądowego od skargi przyjęto, że pomimo wykazanego wyżej mankamentu, wniosek może zostać częściowo uwzględniony. W tych ramach należy zwrócić uwagę na fakt, iż skarżący był zatrudniony na umowę o pracę do dnia 31 marca 2010 r. Uznano, że łączne wynagrodzenie skarżących pozwoli na partycypację w kosztach sądowych do wysokości oznaczonej w sentencji niniejszego postanowienia. Przyjęto nadto za utrwalonym w orzecznictwie poglądem, iż na potrzebę rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy przyjmuje się takie dochody wnioskodawcy, jakie miałby, gdyby w pełni wykorzystał swoje możliwości zarobkowe (por. postanowienia NSA o sygn. akt I FZ 150/06, I FZ 9/06, II OZ 475/05; stanowisko to wyrażano już wcześniej - patrz np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87, publ. OSNCP 1988/7-8/103). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.