I SA/Gl 1691/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie NSA Eugeniusz Christ (sprawozdawca), Małgorzata Wolf-Mendecka, Protokolant Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi W.Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18 i art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. jedn. Dz.U. Nr 110, poz. 968 z 2002 r. z późn. zm.) oraz art. 123 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 z 2002 r. z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. Nr [...] uznając za bezzasadne zarzuty pana W. Ż. zawarte w piśmie z dnia [...] 2004 r. na postępowanie egzekucyjne dotyczące nieuiszczonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za [...],[...],[...] i [...] 2002 r. Uzasadniając postanowienie organ nadzoru stwierdził, że Drugi Urząd Skargowy w K. zasadnie wystawił tytuły wykonawcze z dnia [...] r. nr [...] , [...] r. nr [...] oraz [...] r. nr [...] i [...] na wynikające ze złożonych przez podatnika deklaracji PIT-5 odpowiednio za [...] , [...] , [...] i [...] 2002 r. zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Następnie odniósł się do treści zażalenia strony uznając, że podnoszone w nim okoliczności bądź nie zostały potwierdzone żadnymi dokumentami bądź nie sposób je uznać za wiarygodne albo są wręcz nieprawdziwe. Wskazał na przepis art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 44 ust. 1 pkt 1 i art. 44 ust. 6 i art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stwierdzając, że w przypadku niewpłacenia w obowiązującym terminie należnej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych lub wpłacenia jej w niepełnej wysokości, deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan W. Ż. zarzucił brak analizy akt sprawy dotyczących deklaracji PIT-5 za rok 2002, brak odniesienia w uzasadnieniu do zeznań przesłuchiwanych świadków w powyższej sprawie oraz brak dowodów potwierdzających jego zeznanie są niewiarygodne i wniósł o jego uchylenie w całości. Uzasadniając skargę wykazywał, iż twierdzenia organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu postanowienia są nieprawdziwe oraz domagał się dopuszczenia i przeprowadzenia wskazanych dowodów w tym z zeznań świadków. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie twierdząc, że organy podatkowe nie dopuściły się naruszenia prawa, a przez to podnoszone w skardze okoliczności nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona chociaż przede wszystkim z przyczyn w niej niewskazanych. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez wojewódzkie sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, a więc legalności podjętych rozstrzygnięć co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości. Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub daje podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Przepis art. 134 § ustawy p.p.s.a. stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone zostają granicami sprawy administracyjnej, której dotyczy skarga przy czym sąd administracyjny nie jest związany, zawartymi w skardze wnioskami skarżącego, określającym zakres zaskarżenia. Skoro przedmiotowa skarga dotyczyła postanowienia wydanego w sprawie uznania za bezzasadne zarzutów zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne to zakresem orzekania Sądu objęte zostały również przesłanki warunkujące dopuszczalność rozstrzygnięcia w tym przedmiocie przez organy egzekucyjne. Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wystawienia tytułów wykonawczych tj. w 2003 r. organ egzekucyjny lub egzekutor przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. W myśl przepisu art. 26 § 4 cytowanej wyżej ustawy jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 cytowanej ustawy). Tytuł wykonawczy powinien zawierać m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenie do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9) oraz klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej (art. 27 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej). Prawidłowe doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie tylko wszczyna postępowanie egzekucyjne w konkretnej sprawie, a przez to umożliwia prowadzenie egzekucji administracyjnej (podejmowanie czynności egzekucyjnych) lecz wyznacza również moment (dzień) od którego należy liczyć termin do zgłoszenia zarzutów określonych w art. 33 ustawy egzekucyjnej. Brak dowodu doręczenia odpisu tytułu wykonawczego powoduje, że nie można mówić o prawidłowym wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a wręcz stwierdzić należy, że jego prowadzenie nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawa nie przewiduje bowiem innego sposobu wszczęcia egzekucji administracyjnej niż opisany w art. 26 tej ustawy, ani przystąpienie do czynności egzekucyjnych bez doręczenia, o którym mowa w art. 32 tej ustawy. Termin do zgłoszenia zarzutów ograniczony został dwoma datami. Datą początkową określoną jako dzień doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oraz datą końcową wskazaną w art. 27 § 1 pkt 9 omawianej ustawy egzekucyjnej. Należy przy tym zgodzić się z poglądem, że uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego przy czym jeżeli pomimo uchybienia terminu organ egzekucyjny rozpoznał zarzuty, to stosownie do art. 138 § 1 k.p.a. organ wyższego stopnia rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzeniu zarzutów uchyla postanowienie i umarza postępowanie w tym zakresie. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu (tak wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 712/99). Podobnie nie można mówić o prawie do wniesienia zarzutów w przypadku braku doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego z odpowiednim pouczeniem. Dopiero bowiem doręczenie tego aktu otwiera zobowiązanemu możliwość wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Czynność ta powinna być bezwzględnie wykonana. Należy przy tym zgodzić się z poglądem, że "Art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) nakłada na organ egzekucyjny obowiązek badania z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, skoro zaś w ramach tych czynności badana jest prawidłowość tytułu wykonawczego, to tym bardziej należy sprawdzić, czy tytuł wykonawczy został doręczony" (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2004 r. sygn.akt III SA 3318/02). Brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego powoduje, że prowadzone postępowanie egzekucyjne dotknięte jest wadą skutkującą stwierdzeniem niedopuszczalności egzekucji i umorzeniem tego postępowania na mocy art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej. Organy podatkowe egzekwując obowiązku nałożone przepisami prawa same są obowiązane do przestrzegania ustanowionej procedury tak aby nie pozbawić zobowiązanego możliwości skorzystania ze środka ochronnego tj. prawa do wniesienia zarzutów. Skoro organ egzekucyjny nie dopełnił wymaganego prawem obowiązku doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego to tym samym naruszył przepisy postępowania, przy czym stwierdzone naruszenie prawa mogło i miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też niezależnie od argumentów podnoszonych w zażaleniu i skardze oraz merytorycznego stanowiska wierzyciela i organu nadzoru zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.