I SA/Gl 170/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił M.O. od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 500 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Orzeczenie referendarza nie zostało przez skarżącego oprotestowane. W konsekwencji skarżący uiścił rzeczoną kwotę tytułem wpisu sądowego od skargi, zamiast wpisu w kwocie należnej, tj. 5181 zł, a następnie wpłacił kwotę 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z dnia 14 września 2011 r. (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję wskazaną w komparycji niniejszego postanowienia) z uzasadnieniem. W dniu 16 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęła skarga kasacyjna strony skarżącej od wspomnianego już wyżej wyroku tego Sądu. W tych ramach pełnomocnik skarżącego, będący adwokatem, zwrócił się między innymi o przyznanie M.O. prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Przy skardze kasacyjnej nadesłano także urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący odnotował, że na dzień dzisiejszy nie osiąga żadnego dochodu z działalności gospodarczej. W tych ramach skarżący zatrudnia aktualnie jedynie księgową w wymiarze 1/10 etatu. W dalszej kolejności oświadczył, że z renty utrzymuje także żonę. Zaakcentował, że w chwili obecnej został pozbawiony praktycznej możliwości wykonywania działalności z uwagi na prowadzoną wobec niego egzekucję. Prowadzone postępowanie znacznie zachwiało jego płynność finansową m.in. poprzez ograniczoną możliwość udziału w przetargach. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Zdeklarował, że jedynym źródłem dochodu w gospodarstwie domowym pozostaje świadczenie rentowe w kwocie 2.142,50 zł. Końcowo zaznaczył, że posiadany przez niego rachunek bankowy został zajęty w trybie egzekucji administracyjnej. Do przybliżonego wyżej wniosku skarżący dołączył plik dokumentów źródłowych, w tym: zaświadczenie o zameldowaniu skarżącego i jego żony na pobyt stały w lokalu mieszkalnym w T. przy ul. [...]; kserokopie wpłat czynszu obejmującego ogrzewanie i wodę (w chwili obecnej czynsz stanowi kwotę 535,92 zł); kopie wpłat gotówkowych z tytułu dostawy energii (miesięcznie – ok. 189 zł); kopie wpłat z tytułu korzystania z usług telekomunikacyjnych (w rozliczeniu miesięcznym należność wynosi ok. 165 zł); zaświadczenie Banku A w T. z dnia 1 czerwca 2011 r., z którego wynika, że rachunek skarżącego został zamknięty z powodu braku obrotów i uprzedniego zajęcia kwotą 784.771,97 zł; potwierdzenia przekazów pocztowych dokumentujących wysokość pobieranego przez skarżącego świadczenia rentowego (w chwil obecnej jest to kwota 1.830,12 zł); informację o dochodach uzyskanych od organu rentowego za 2010 r. (PIT 11A; kwota wypłaconych zasiłków wynosi 2.853,24 zł); roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za 2010 r. (PIT 40A; dochód brutto wyniósł 13.497,78 zł); zeznanie PIT-37 za 2010 r. potwierdzające łączną sumę ww. dochodów skarżącego brutto; PIT-36L za 2010 r. (wynika z niego, że skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w kwocie 164.097,90 zł); zeznanie PIT-37 D.O. wskazujące na dochód brutto w 2010 r. z "innych źródeł" w kwocie 7.006,48 zł; faktury VAT dokumentujące zakup lekarstw w kwietniu i listopadzie br. na łączną kwotę 891,57 zł; kartę wypisową ze szpitala, z której wynika, że skarżący był hospitalizowany w dniach od 6 do 8 czerwca 2011 r. z powodu zawału mięśnia sercowego. Ostatnim z nadesłanych dokumentów jest akt notarialny umowy darowizny, zniesienia współwłasności i ustanowienia użytkowania. Mocą tej umowy z dnia 7 marca 2006 r. skarżący wraz z żoną dokonali rozporządzenia posiadanym przez nich prawem własności na rzecz ich syna. Łączna wartość przedmiotu umowy wyniosła 336.110,50 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy jednakowoż zaznaczyć w tym miejscu, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został już w tej sprawie rozstrzygnięty. W poprzednim postanowieniu udzielono wnioskodawcy częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 500 zł. W pozostałym zakresie wniosek o prawo pomocy został oddalony. Postanowienie to nie zostało przez skarżącego oprotestowane i zyskało przymiot prawomocnego. Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę strony wnioskującej, że zgodnie z treścią art. 243 § 1 P.p.s.a., "prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania." Przez "tok postępowania" należy tutaj rozumieć tok postępowania sądowo-administracyjnego od jego wszczęcia do chwili prawomocnego zakończenia. W doktrynie zauważa się, że "tokiem postępowania jest objęte postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego, nawet gdyby wniosek został złożony po terminie uprawomocnienia się orzeczenia w danej instancji" (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011, s.713). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II GPS 2/10 posunął się jeszcze dalej w interpretacji ww. przepisu. Przyjął bowiem, że "prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie." Założenia przybliżone w poprzednim akapicie w zestawieniu z okolicznością, iż wyrok z dnia 14 września 2011 r. nie jest prawomocny, oznaczają ni mniej ni więcej, że wydane uprzednio postanowienie referendarza sądowego zachowało swoją moc. Zachowanie mocy obowiązującej przez postanowienie z dnia 23 marca 2011 r. pociąga za sobą określone konsekwencje. Mianowicie w myśl art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Co znamienne, w przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy ciężar udowodnienia wspomnianej zmiany spoczywa – jak podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 551/09 – na osobie wnioskującej. Na gruncie tej sprawy należy stwierdzić, że brak jest podstaw do tego, by kolejny wniosek skarżącego mógł być oceniony w inny sposób. Po pierwsze, znaczna część dokumentów źródłowych, nadesłanych przy skardze kasacyjnej, była już przedmiotem analizy dokonanej przez referendarza sądowego w toku poprzedniego wpadkowego postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Trzeba tutaj podkreślić, że już wówczas jedynym źródłem dochodu, które zadeklarował skarżący było świadczenie rentowe, wszak działalność gospodarcza przynosiła stratę. Podobnie w chwili obecnej M.O., w świetle jego własnych zeznań, utrzymuje się z renty, która, co znamienne, uległa w ostatnim czasie zwiększeniu i w chwili obecnej świadczenie to stanowi kwotę 1.830,12 zł. Po wtóre, mało istotny charakter zmian jakie dokonały się w czasokresie pomiędzy dwoma wpadkowymi postępowaniami nie pozwala na zmianę postrzegania ogólnie pojmowanej sytuacji materialnej skarżącego. Należy tutaj wyjaśnić, że nie umknęło uwadze referendarza, iż pogorszył się stan zdrowia skarżącego i w konsekwencji wzrosły wydatki wnioskodawcy związane z zakupem niezbędnych medykamentów. Nie mniej jednak te dodatkowe obciążenia budżetu domowego zostały zbilansowane przez zwiększenie świadczenia rentowego pobieranego przez skarżącego. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego braku zmiany okoliczności (art. 165 P.p.s.a.), referendarz sądowy oddalił obecnie złożony wniosek, co w praktyce oznacza, że w mocy pozostaje poprzednie rozstrzygnięcie przyjęte w sentencji postanowienia z dnia 23 marca 2011 r. W dalszym ciągu, w ocenie referendarza sądowego, skarżący będzie w stanie uiścić należne opłaty sądowe każdorazowo limitowane do kwoty 500 zł, w tym wpis sądowy od skargi kasacyjnej w tejże kwocie. Z powyższych względów, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 165 P.p.s.a., działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.