I SA/Gl 1762/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Ewa Karpińska (sprawozdawca), Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu odwołania T. M., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od [...] do [...] 1999 r.. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz § 54 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.). W uzasadnieniu podał, iż w toku kontroli stwierdzono, iż T. M. w rozliczeniu za [...] 1999 r. odliczył podatek naliczony z faktury z nr [...] z dnia [...] 1999 r. wystawionej przez firmę "A" Spółka z o.o. w K. dokumentującej zakup płyt granitowych. Z protokołu oględzin z dnia [...] 2004 r. wynikało, iż strona dysponowała dostarczonym towarem. Następnie podał, iż firmę "A" należy traktować jako podmiot nieistniejący w rozumieniu § 54 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, a zatem podatek naliczony wykazany w tej fakturze nie podlega odliczeniu. Wskazał przy tym na ustalenia postępowania dowodowego, z których wynika, iż Spółka "A" była zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, składała deklaracje VAT-7 jedynie w okresie od [...] 1998 r. do [...] 1999 r., jednak nie miała na celu rzeczywistego funkcjonowania w obrocie prawnym. Twierdzenie to uzasadnił okolicznościami braku dokumentów pod adresami podanymi jako siedziba Spółki, nieznanym miejscem pobytu prezesa Spółki, zeznaniami świadków o fikcyjnej rejestracji spółek, brakiem operacji na kontach bankowych. Podał też, iż wśród zabezpieczonych dokumentów były umowy najmu lokali użytkowych, dokumenty rejestracyjne, wnioski o otwarcie rachunków bankowych, umowy rachunków bankowych, karty wzorów podpisów, polecenia przelewów, wyciągi bankowe, dyspozycje przelewów, rachunku, faktury, dokumenty SAD. Odwołał się też do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 2645/98, w którym wyrażono pogląd, iż: "(...) za podmiot fikcyjny występujący w obrocie należy uznać nie tylko podmiot faktycznie nieistniejący, lecz także podmiot formalnie zarejestrowany w oparciu o nieprawdziwe lub nieścisłe i nieaktualne dane". W skardze z dnia [...] 2004 r. skarżący zarzucił błędne i dowolne ustalenia stanu faktycznego oraz naruszenie art. 187 Ordynacji podatkowej i § 54 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wskazał, iż w jego ocenie Spółki "A" nie można uznać za podmiot nieistniejący, bowiem zeznania świadków potwierdzają, iż w lokalu podanym jako siedziba Spółki znajdowały się sprzęty świadczące o funkcjonowaniu firmy. Nadto okoliczności zarejestrowania, składania deklaracji VAT-7, zawarcia umowy zlecenia na reprezentację i prowadzenie rachunkowości firmy również potwierdzają fakt, iż firma działała na rynku. Natomiast brak aktualnego adresu siedziby firmy nie może stanowić podstawy do uznania Spółki "A" za podmiot nieistniejący. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie strona skarżąca nie była obecna, a pełnomocnik organu odwoławczego wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem stan faktyczny sprawy nie odpowiada hipotezie przepisu § 54 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż: "W przypadku gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących, faktury te (...) nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego (...)". Nie ulega zatem wątpliwości, iż wyłącznie faktury wystawione przez wymienione w tym przepisie podmioty nie stanowią podstawy do odliczenia podatku naliczonego, przy czym ustawodawca nie określił definicji podmiotu nieistniejącego. W tym przedmiocie Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 2645/98, w którym wyrażono pogląd, iż: "(...) za podmiot fikcyjny występujący w obrocie należy uznać nie tylko podmiot faktycznie nieistniejący, lecz także podmiot formalnie zarejestrowany w oparciu o nieprawdziwe lub nieścisłe i nieaktualne dane". Nie wykazał jednak, aby wystawca spornej faktury tj. Spółka "A" była podmiotem zarejestrowanym na podstawie nieprawdziwych danych. Nadto – w ocenie Sądu – wymienionej Spółki nie można uznać za podmiot nieistniejący. Jak wynika bowiem z dowodów zebranych w sprawie firma "A" była zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług i w okresie od [...] 1998 r. do [...] 1999 r. składała deklaracje VAT-7. Natomiast wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia co do braku dokumentów pod adresami podanymi jako siedziba Spółki, nieznanego miejsca pobytu prezesa Spółki, zeznań świadków o fikcyjnej rejestracji spółek, braku operacji na kontach bankowych, jak również ujawnienie wśród zabezpieczonych dokumentów Spółki umów najmu lokali użytkowych, dokumentów rejestracyjnych, wniosków o otwarcie rachunków bankowych, umów rachunków bankowych, kart wzorów podpisów, poleceń przelewów, wyciągów bankowych, dyspozycji przelewów, rachunków, faktur i dokumentów SAD wręcz przeciwnie świadczą o istnieniu Spółki "A". Co więcej fakt zawarcia umów zlecenia na reprezentację i prowadzenie rachunkowości firmy również potwierdzają fakt, iż firma działała na rynku. W tym stanie rzeczy za bezzasadne należy uznać twierdzenie organów podatkowych, iż Spółka ta "nie miała na celu rzeczywistego funkcjonowania w obrocie prawnym". Zaakcentować przy tym trzeba, iż powołany jako podstawa rozstrzygnięcia § 54 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym jednoznacznie w swej treści wskazuje na podmiot nieistniejący i w żadnej mierze nie nawiązuje do celu działania podmiotu gospodarczego. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zaskarżoną decyzję uchylił, orzekając zarazem, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.