I SA/Gl 1864/05

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2008 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 28 stycznia 2008 r. uzupełnionego urzędowym formularzem z dnia 18 lutego 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy; Skarżąca spółka wielokrotnie zwracała się w tej sprawie o przyznanie prawa pomocy. Taka sytuacja miała miejsce m.in. przy okazji wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2007 r., kiedy to pismem z dnia 28 stycznia 2008 r. wniesiono o zwolnienie od wpisu sądowego od tego zażalenia. Wniosek ten, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, został następnie uzupełniony i złożony na druku formularza PPPr z dnia 18 lutego 2008 r. W rubryce nr 6 w/w druku (wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych) wpisano sumę [...] zł, zaś w rubryce nr 7 (wartość środków trwałych wnioskodawcy) – [...]zł. Wskazano nadto, że w ostatnim roku obrotowym Spółka poniosła stratę w wysokości [...]zł. Biorąc również pod uwagę poprzednie postępowania z wniosków Spółki o przyznanie prawa pomocy, pismem z dnia 21 lutego 2008 r., referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności raportu kasowego za styczeń 2008 r.; deklaracji na podatek od towarów i usług za ten okres; wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w Banku A i w Banku B, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; ostatniej ewidencji środków trwałych; aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy; dokumentów wskazujących na obecny stan prowadzonych w stosunku do skarżącej licytacji. W odpowiedzi na cytowane wyżej wezwanie skarżąca nadesłała pismo z dnia 6 marca 2008 r., w którym jej prezes oświadczył w szczególności, że "nie może przedstawić aktualnej ewidencji środków trwałych z uwagi na fakt, iż jej oryginał został z naruszeniem prawa ukradziony przez zorganizowaną grupę przestępczą z CBŚ K. w czasie przeszukania siedziby skarżącej w dniu 22.02.2006 roku i pomimo złożenia szeregu skarg i doniesień do Prokuratury skarżąca nie wie gdzie te dokumenty się znajdują." Podniesiono nadto, że brak środków na poniesienie kosztów sądowych dokumentuje "najbardziej wiarygodny dokument" w postaci kolejnego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji – z dnia [...] którego kopię wkomponowano w treść pisma. Wnioskodawczyni wyeksponowała fakt, iż w kilku sprawach przed Sądem zwolniono ją od kosztów sądowych, prezentując kopię postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06. Oświadczono nadto, że skarżąca nie otrzymuje już wyciągów od banków w związku z tym nie posiada wyciągów za ostatnie trzy miesiące. Dodano, że "prawdopodobnie rachunki zostały zlikwidowane." W treść pisma skarżącej z dnia 6 marca 2008 r. wkomponowano nadto: odpis z księgi wieczystej nr [...] (B., ul. [...]) ze stanem na dzień 13 października 2003 r. wraz ze zdjęciami części zabudowanej tej nieruchomości pochodzącymi z roku 2002 i aktualnymi, zawiadomienie o wpisie do księgi wieczystej nr [...]. Do pisma z dnia 6 marca 2008 r. dołączono m. in. odpisy: raportu kasowego za styczeń 2008 r. (wykazano w nim saldo końcowe w kwocie [...]zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za styczeń 2008 r. Skarżąca nadesłała nadto zawiadomienie z dnia 16 marca 2007 r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości i postanowienie Sądu Rejonowego w J. Wydział [...] z dnia [...]. odrzucające zażalenie w przedmiocie skargi dłużnika na czynności komornika oraz postanowienie Sądu Rejonowego w J. Wydział [...] z dnia [...] sygn. akt [...]. Mocą tego ostatniego zwolniono skarżącą "od kosztów sądowych w sprawie – częściowo, a mianowicie od kosztów opłaty od zażalenia". Wypada w tym miejscu ponownie zaakcentować, że Spółka wielokrotnie w licznych postępowaniach przed Sądem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty. Tak było również w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi w stosunku do niej, w szczególności nie wykonała w sposób należyty wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ograniczyła się ona bowiem do nadesłania tych samych dokumentów, które już wielokrotnie przedstawiała w toku licznych postępowań w przedmiocie prawa pomocy, mimo iż miała świadomość, że referendarz sądowy, dokonując wezwania, znał ich treść oraz że w większości przypadków, jak np. w postanowieniu Sądu z dnia 23 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1500/06, uznawano je – z uwagi głównie na ich nieaktualność – za niewystarczające dla uwzględnienia jej wniosków. Dotyczy to przede wszystkim odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą. Nie tylko bowiem, identycznie jak w innych postępowaniach, w tym w przywołanej już sprawie o sygn. akt. I SA/Gl 1500/06, nie przedstawiono ich aktualnych wersji, przede wszystkim odpisu księgi wieczystej stacji paliw w paliw w Z. o wartości [...]zł, obciążonej hipoteką do kwoty [...]zł. Dane wynikające ze wspomnianych odpisów mają zaś istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznawanego wniosku, ponieważ ich brak – a zwłaszcza wątpliwości, jakie mogą powstać co do skali obciążeń hipotecznych tych nieruchomości, spotęgowane jeszcze wskutek biernej postawy procesowej wnioskodawczyni – uniemożliwia uzyskanie stanu pewności co do jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Ze znajdujących się w aktach zarówno niniejszej sprawy, jak i innych spraw skarżącej, w tym o sygn. I SA/Gl 1500/06, kopii odpisów ksiąg wieczystych wynika przecież, że obciążenia te w wypadku nieruchomości, na których posadowione były stacje benzynowe, były, szczególnie jeśli chodzi o nieruchomość położoną w Z., znacznie niższe od sporej wartości tych nieruchomości, co sprawia, iż koniecznym jest ustalenie, czy i w jaki sposób ten stan rzeczy uległ zmianie. Jest tak tym bardziej dlatego, że obciążenie niektórych nieruchomości skarżącej hipoteką nie wyklucza możności uzyskiwania z nich dochodów, w szczególności jeżeli wziąć pod uwagę, że dwie z nich zabudowane są stacjami benzynowymi, co zresztą wielokrotnie podnosiły Sądy, orzekając w przedmiocie wniosków Spółki A o przyznanie prawa pomocy, m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06, w postanowieniu z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt I FZ 434/07 oraz w postanowieniu z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 531/07. Niewykonanie wezwania przemawia zatem przeciwko uwzględnieniu wniosku skarżącej i to mimo tego, iż Sąd kilkukrotnie przychylił się do takich wniosków. Trzeba przy tym podkreślić, że okoliczność przyznania skarżącemu prawa pomocy przez wojewódzki sąd administracyjny w innych sprawach, nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt I FZ 434/07). Abstrahując jednak od faktu, iż orzeczenia takie jak to, które zapadło w dniu 28 marca 2007 r. (sygn. akt III SA/Gl 1465/06) zachowują moc wiążącą jedynie w ramach tych spraw sądowoadministracyjnych, w których je wydano, zauważyć wypada, że tendencja orzecznicza w zakresie zgłaszanych przez nią licznie wniosków jest odwrotna od tej, jaką sugeruje skarżąca, powołując się na korzystne dla niej postanowienia. To one stanowią bowiem odstępstwo od pewnej linii orzeczniczej, jaka zarysowała się w jej sprawach i zyskała aprobatę w toku kontroli instancyjnej, i to odstępstwo niejako mało stanowcze, bo uczynione z zastrzeżeniem możności cofnięcia prawa pomocy na podstawie art. 249 P.p.s.a., przywołanego w całości w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06. Podobnie odnieść należy się do nadesłanego obecnie odpisu postanowienia sądu powszechnego w przedmiocie kosztów sądowych. Wyraźnie należy wyeksponować przyjęte w jego uzasadnieniu rozważania. Stwierdzono tam bowiem, że "dłużnik [A – ref.] nie wykazał w sposób należyty, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Nie złożył obligatoryjnych dokumentów świadczących o aktualnym stanie finansowym spółki". Omawiana okoliczność skłania wszelako do bardzo wnikliwego ponownego zbadania wszystkich elementów najszerzej rozumianej sytuacji majątkowej wnioskującej Spółki W toku podejmowanych rozważań należy wziąć pod uwagę, że skarżąca niewątpliwie ma poważne problemy finansowe, na co wskazuje m. in. skala prowadzonych przeciwko niej postępowań egzekucyjnych, w tym fakt przymusowej licytacji należącego do niej majątku (por. dokumenty zgromadzone np. w aktach o sygn. I SA/Gl 433/06). Jednym z symptomów tych problemów, co zresztą podkreślono w postanowieniu z dnia 28 marca 2007 r., są postanowienia o umorzeniu postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko skarżącej z powodu bezskuteczności egzekucji. Spółka udowodniła za pomocą przedłożonej kopii, iż w jej sprawach wydano takie postanowienie w dniu 8 grudnia 2006 r. Wartość dowodowa tego dokumentu nie może być jednak absolutyzowana, ponieważ nie ma on, w ocenie rozpoznającego wniosek, znaczenia przesądzającego i nie może być rozpatrywany w oderwaniu od innych dowodów oraz okoliczności sprawy. Odnotować trzeba bowiem przede wszystkim, że umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek bezskuteczności egzekucji może stanowić efekt niewystarczająco aktywnej postawy wierzyciela, nie umiejącego wskazać składników majątkowych, z których egzekucja ma być prowadzona. Znamienny jest fakt niewykonania punktu 3 wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nieprzedstawienie ani aktualnych wykazów i wyciągów z rachunków skarżącej, ani zaświadczenia o zajęciu tych rachunków. Kwestii tych nie wyjaśniają przecież przedłożone uprzednio w tej sprawie (oraz w innych sprawach z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy) wyciągi z rachunków, skoro ostatni z nich pochodzi sprzed ponad dwóch lat i nie pozwala – z taką dozą pewności jak żądane zaświadczenie – ustalić sytuacji na tychże rachunkach, w tym stwierdzić, czy ich zajęcie jest nadal aktualne. Podnieść przy tym trzeba, iż uwzględniając postawę procesową skarżącej, która zignorowała takie wezwanie np. w postępowaniu w sprawie I SA/Gl 1500/06, uściślono, iż pod pojęciem aktualnych wyciągów czy zaświadczeń należy rozumieć dokumenty wystawione po dacie otrzymania wezwania. Odnosząc się do tej części wezwania jedynie oświadczono w piśmie z dnia 6 marca 2008 r., że "prawdopodobnie rachunki zostały zlikwidowane." Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Wskazane wyżej ustalenia mają zaś pierwszoplanowe znaczenie w sprawie. Niewątpliwie bowiem skarżąca – wbrew temu, co konsekwentnie utrzymuje – nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność, w trakcie której uzyskuje przychody, na co zwracano zresztą uwagę w licznych postępowaniach, jakie toczyły się w przedmiocie składanych przez nią wniosków o przyznanie prawa pomocy – w szczególności uczynił tak Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając jej zażalenia na postanowienia odmawiające prawa pomocy (por. postanowienia z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 142/06, a nadto I FZ 113/06 i I FZ 128/06 z dnia 29 stycznia 2007r., sygn. akt I FZ 651/06, I FZ 434/07 z dnia 19 września 2007 r. oraz II FZ 531/07 z dnia 22 listopada 2007 r.). Biorąc zaś pod rozwagę obecnie przedłożone dokumenty źródłowe należało stwierdzić, że stan kasy Spółki w czasokresie, w którym inicjowane było obecne wpadkowe postępowanie, wynosił ponad [...]zł, co jest kwotą wystarczającą na pokrycie opłaty sądowej, stanowiącej zaledwie 2,9 % posiadanych płynnych aktywów obrotowych. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.