I SA/Gl 1866/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski Sędzia NSA Przemysław Dumana Asesor WSA Teresa Randak/spr./ Protokolant Anna Charchuła po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" J. S., R. S. Sp. Jawnej w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych: 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących kwotę [...] zł. ( słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne przeciwko J. S.. Jak wskazał organ egzekucyjny, wobec zobowiązanego, prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie czternastu tytułów wykonawczych obejmujących należny podatek od nieruchomości. Postępowanie zostało zawieszone na skutek żądania wierzyciela. Od postanowienia niniejszego, zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył w imieniu spółki jawnej, jej pełnomocnik J. S.. Pełnomocnik, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie prawa: a) materialnego, a w szczególności art. 56 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 110, poz. 968 z 2002 r. z późn. zm.) w związku z art. 14 ust. 2 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców ( Dz. U. Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.) - w dalszej części uzasadnienia określanej " ustawą restrukturyzacyjną", poprzez niewłaściwą interpretację tych przepisów, a w konsekwencji przyjęcie, że nieprawomocna decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego w sprawie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości upoważniało organ egzekucyjny do prowadzenia postępowania egzekucyjnego z majątku spółki "A" J. S. i R. S.. Pełnomocnik spółki wskazał, że tytuły wykonawcze wystawione były na J. S. pomimo, że nie orzeczono jego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki jawnej "A", a ponadto ustawa restrukturyzacyjna w art. 14 ust. 2 określiła, iż postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, której to decyzji dotychczas nie wydano. W ocenie pełnomocnika, takie działanie organu egzekucyjnego stanowiło naruszenie art. 6 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego, jak również zasady legalizmu, określonej w art. 7 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) procesowego, poprzez niewykorzystanie wszystkich istotnych dowodów w sprawie, w tym mogących świadczyć na korzyść spółki. Zdaniem pełnomocnika, organ egzekucyjny błędnie ocenił stan faktyczny, a w konsekwencji błędnie rozstrzygnął w sprawie. Powołując się na nienależyte i nieprzekonywujące uzasadnienie faktyczne i prawne postanowienia, pełnomocnik podniósł, że zaskarżone postanowienie organ egzekucyjny wystawił i doręczył J. S. wspólnikowi spółki "A" co uniemożliwiło wniesienie zarzutów. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i dokonanych przez Prezydenta Miasta K. czynności egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a ponadto odniósł się do zarzutów zażalenia wskazując, że: a) przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego określone zostały w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią tego przepisu, zawieszenie postępowania następuje na żądanie wierzyciela. W rozpatrywanej sprawie, Prezydent Miasta K., występował zarówno jako wierzyciel, jak i organ egzekucyjny i w ocenie Kolegium posiadał kompetencje do zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Za bezzasadny organ odwoławczy uznał zarzut zażalenia, dotyczący naruszenia przez organ egzekucyjny art. 14 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej, gdyż zdaniem organu do postępowania restrukturyzacyjnego, zgodnie z art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), zastosowanie mają przepisy tej ustawy. Z treści natomiast art. 222 § 1,2 i 4 tej Ordynacji wynika, że decyzja podatkowa jest co do zasady wykonalna pomimo wniesienia odwołania, chyba że właściwy organ wyda postanowienie o wstrzymaniu jej wykonania. Z przepisu tego wynika zatem, że decyzji restrukturyzacyjnej przysługuje walor wykonalności od dnia jej doręczenia stronie. W rozpatrywanej sprawie, organ restrukturyzacyjny wydał decyzję o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, która to decyzja była wykonalna pomimo złożenia przez stronę odwołania, a zatem organ egzekucyjny mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne, a skoro tak to miał też prawo do zawieszenia prowadzenia tej egzekucji. Uchylenie decyzji restrukturyzacyjnych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zdaniem organu miało ten skutek, że na nowo zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania, bowiem przywrócił on stan sprzed wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. Od wydania decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, do czasu wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, postępowanie restrukturyzacyjne nie istniało w obrocie prawnym, a zatem nie występowała przesłanka określona w art. 14 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej. b) zaskarżone postanowienie dotyczyło zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a zatem nie mogły być rozpatrzone zarzuty dotyczące samego postępowania egzekucyjnego, gdyż są one rozpatrywane w trybie i na zasadach określonych w art. 33 i 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ podniósł ponadto, iż Kolegium nie posiada kompetencji do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, nie jest bowiem organem egzekucyjnym, a organem sprawującym nadzór nad egzekucją w ramach rozpatrywania administracyjnych środków prawnych przysługujących uczestnikom postępowania egzekucyjnego. c) niezasadny jest zarzut zażalenia dotyczący naruszenia procesowego, poprzez niewykorzystanie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, w tym świadczących na korzyść spółki, gdyż żądanie wierzyciela stanowi samoistną przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a inne okoliczności, zresztą nie wskazane przez skarżącego, nie mają istotnego znaczenia dla sprawy. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego pełnomocnik spółki złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze, podniesiono tożsame zarzuty i ich uzasadnienie co w zażaleniu, w odniesieniu do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, dodatkowe wskazując, iż pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że nieprawomocna decyzja o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, upoważnia organ egzekucyjny do podjęcia postępowania ze wszystkimi konsekwencjami dla dłużnika tj. kosztami egzekucyjnymi, kosztami upomnienia, jest nieprawidłowy, bowiem zaskarżonym postanowieniem Prezydent Miasta K. orzekł o utrzymaniu w mocy dokonanych czynności komorniczych, w wyniku których organ egzekucyjny, wbrew treści art. 14 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej ściągnął łącznie od spółki kwotę [...] zł. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd rozważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem. W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydane rozstrzygnięcie narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchyla je w części lub całości. Uchylenie postanowienia następuje w przypadku, gdy nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, postanowienie organu odwoławczego zawiera uchybienia, które uzasadniają jego uchylenie. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi interpretacja przepisu art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 14 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej, a w konsekwencji zasadność wydania postanowienia w sprawie zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istotnym w tej materii zagadnieniem jest, zdaniem Sądu, ustalenie etapu postępowania restrukturyzacyjnego, bowiem od etapu tego postępowania zależy, który z przepisów dotyczący prowadzonego postępowania egzekucyjnego będzie miał zastosowanie. Z akt przedłożonych Sądowi wynika, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 745/03 uchylone zostały: a) decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w sprawie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego, b) decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Postępowanie zatem w sprawie restrukturyzacji należności z tytułu podatku od nieruchomości, powróciło na etap wniosku, albowiem wydane w tej sprawie akty administracyjne zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skoro tak, to pozostał do ponownego rozpoznania wniosek spółki z dnia [...] 2002 r. o restrukturyzację należności z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości, obejmujących nieruchomości położone w K., przy ul. A oraz przy ul. B, a więc za słuszny należy uznać zarzut pełnomocnika, że zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej organ administracyjny nie był uprawniony do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, albowiem zawieszenie tego postępowania wynikało z mocy prawa. Zgodnie z treścią art. 14 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej, od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego do dnia wydania decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego, wszczęte postępowania egzekucyjne podlegają zawieszeniu. Dniem natomiast wszczęcia postępowania, jest dzień złożenia przez stronę wniosku w organie egzekucyjnym. Argumentacja organu odwoławczego, dotycząca uprawnienia organu do zawieszenia postępowania, w sytuacji wydania decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego oraz dalsze argumenty dotyczące prawomocności tej decyzji, nie mają uzasadnienia prawnego, gdyż w rozpatrywanej sprawie, decyzja ta na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została wyeliminowana z obrotu prawnego, a zatem w dacie wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, tj. w dniu [...] r. nie funkcjonowała żadna decyzja organu restrukturyzacyjnego, a zatem rozważania dotyczące ostateczności, czy prawomocności decyzji nie mają ani faktycznego, ani prawnego uzasadnienia. Organ restrukturyzacyjny, zobowiązany bowiem został do ponownego rozpatrzenia wniosku spółki, a jego działania dotyczące wszczęcia z urzędu postępowania oraz zawieszenia postępowania egzekucyjnego należy ocenić jako niezgodne z prawem, gdyż postępowanie restrukturyzacyjne prowadzone jest tylko na wniosek zainteresowanych, co wynika wprost z treści art. 12 ust. 1 ustawy restrukturyzacyjnej, a prowadzone postępowanie egzekucyjne ulega z mocy prawa zawieszeniu, od dnia wszczęcia tego postępowania, tj. dnia złożenia wniosku, do dnia wydania decyzji w sprawie restrukturyzacji, co jednoznacznie zostało określone w treści art. 14 ust. 2 wskazanej ustawy. Zgodnie z zasadami wykładni, przepis szczególny wyłącza stosowanie przepisu ogólnego, zatem nie sposób podzielić poglądu organu odwoławczego, zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w odpowiedzi na skargę, że skoro organ miał uprawnienie do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, to miał też prawo, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji umarzającej to postępowanie, wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Należy bowiem powtórnego podkreślenia fakt, iż po uchyleniu decyzji o umorzeniu przez Sąd, nie istniała w obrocie prawnym żadna decyzja, a postępowanie administracyjne powróciło na etap wniosku, a zatem zgodnie z art. 14 ust. 2 prowadzone postępowanie egzekucyjne podlegało zawieszeniu z mocy prawa. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego, określone w treści art. 14 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjne, jest szczególnym zawieszeniem wynikającym wprost z przepisu prawa, zatem organ nie był uprawniony do wydawania aktu prawnego, a tym samym wydanie tego postanowienia, na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiło naruszenie prawa, a skoro tak postanowienie to powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Zawieszenie z mocy prawa oznacza bowiem, że sam ustawodawca decyduje wprost o zawieszeniu, przez co takie zawieszenie nie jest czynnością organu egzekucyjnego – w odróżnieniu od zawieszenia z urzędu, czy na wniosek – które organ egzekucyjny dokonuje przez wydanie postanowienia. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa nie wymaga wydania postanowienia w tym przedmiocie, co zostało wyrażone m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2000 r. sygn. akt III CKN 872/00. Biorąc zatem pod uwagę opisany stan faktyczny orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 z póź. zm.). Koszty postępowania zasądzono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy.