I SA/Gl 191/09
WyrokWSA w Gliwicach2009-06-02
Skład orzekający: Krzysztof Winiarski, Eugeniusz Christ, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktury VAT dokumentujące zakup oleju napędowego, wystawione przez firmę, która okazała się być podmiotem fikcyjnym ('krzakiem'), mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków na zakup tego paliwa do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych, zwłaszcza gdy podatnik nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta i transakcji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo nie zaliczyły do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami firmy 'B', która okazała się być podmiotem fikcyjnym. Materiał dowodowy, w tym akta spraw karnych i sprzeczne zeznania podatnika, potwierdził, że transakcja zakupu oleju napędowego faktycznie nie miała miejsca. Podatnik nie dochował należytej staranności przy wyborze kontrahenta i dokumentowaniu transakcji, co wyklucza możliwość zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów.Stan faktyczny
Skarżący, prowadzący działalność gospodarczą, wykazał w zeznaniu podatkowym koszty uzyskania przychodu związane z zakupem oleju napędowego, udokumentowane fakturami firmy 'B'. Organy podatkowe zakwestionowały te koszty, uznając faktury za nierzetelne, ponieważ firma 'B' okazała się być podmiotem fikcyjnym. Skarżący twierdził, że faktycznie zakupił paliwo i zapłacił za nie, a jego błąd wynikał z wprowadzenia go w błąd przez dostawcę. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2009r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę
Skarżący, I.K. prowadził w 2002 r. działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo A z siedzibą w C., która to działalność podlegała podatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Za ten rok skarżący złożył zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), PIT – 36, w którym wykazał:
– przychód z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł
– koszty uzyskania przychodu w kwocie [...] zł
– dochód w kwocie [...] zł.
W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Pierwszy Urząd Skarbowy w C. organ ten stwierdził, że w podatkowej księdze przychodów i rozchodów w kolumnie 14 (pozostałe wydatki) we wrześniu 2002 r. zaewidencjonowano faktury VAT dokumentujące zakup oleju napędowego wystawione przez przedsiębiorstwo B. Łączna ilość zakupionego oleju napędowego w okresie od 05.09.2002 r. do 27.09.2002 r. wyniosła [...] litrów o łącznej wartości netto [...]zł.
Kontrolującym zostały okazane jedynie kopie wymienionych powyżej faktur VAT, gdyż, według ustnego oświadczenia złożonego przez skarżącego, oryginały zostały zabezpieczone przez Prokuraturę. Oświadczenie to potwierdza pismo Biura do Spraw Przestępczości Zorganizowanej Prokuratury Krajowej Wydział III Zamiejscowy w K. z dnia [...]r. (sygn. akt [...]), z którego wynika, że w toku prowadzonego przez Prokuraturę śledztwa ustalono, że do dokumentacji księgowej przedsiębiorstwa skarżącego wprowadzono dokumenty (faktury dokumentujące sprzedaż paliwa) poświadczające nieprawdę co do przeprowadzenia transakcji handlowych.
Organ podatkowy I instancji uznał, że z całości materiału zebranego w sprawie nie wynika, aby kwestowana transakcja rzeczywiście miała miejsce. Ponadto Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. zwrócił uwagę na fakt, że skarżący dokonywał zakupu paliwa również u innych dostawców, a przesłuchiwani świadkowie nie potrafili jednoznacznie stwierdzić, od jakiego dostawcy pochodziło sporne paliwo.
Na gruncie powyższych ustaleń organ podatkowy nie uznał za koszt uzyskania przychodu kwoty w wysokości [...] zł wynikającej z zakwestionowanych faktur. Organ dokonał następującej korekty kosztów uzyskania przychodu:
W tym stanie rzeczy Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. biorąc pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] określił skarżącemu – I.K. - wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie [...] zł.
Skarżący zaskarżył wskazaną powyżej decyzję w całości i wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania podatkowego zarzucając naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, a w szczególności art. 122, art. 124, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyznaczył stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego powołując się na art. 200a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wniósł o przeprowadzenie rozprawy, zakwestionował ustalenia organu I instancji zwracając uwagę na wątpliwości dotyczące w szczególności braku wiarygodności świadków i zażądał ponownego przesłuchania świadków w osobach B.K., A.D., a także I.K. orz A.M. m.in. w celu konfrontacji złożonych zeznań.
Postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w K., znak [...] odmówił przeprowadzenia rozprawy na podstawie art. 200a § 3 Ordynacji podatkowej, albowiem w ocenie organu przedmiotem wnioskowanej przez skarżącego rozprawy miały być okoliczności wystarczająco stwierdzone innym dowodem. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przychylając się do analogicznego wniosku organ I instancji przesłuchał w dniu [...]r. Pana B.K. oraz w dniu [...]r. Pana A.D. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K. nie było potrzeby ponownego przesłuchania ww świadków oraz Pana I.K. i A.M., ponieważ istotne okoliczności dotyczące stanu faktycznego zostały wystarczająco potwierdzone w toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy stwierdził, że organ podatkowy I instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, a w szczególności należycie zostały ocenione dowody złożone w toku postępowania podatkowego i do protokołu przesłuchania podejrzanego z dnia [...]r. sporządzonego przez R.P. prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w K., a także zeznania I.K. i A.M. złożone do protokołu przesłuchania podejrzanego sporządzonego w dniu [...] w Komendzie Miejskiej Policji w C. oraz z zeznania pracownika skarżącego – A.D.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K. przeprowadzone postępowanie podatkowe potwierdziło, że faktury VAT wymienione w pkt. 1-8 dotyczące zakupu oleju napędowego nie dokumentują transakcji gospodarczej, która rzeczywiście miała miejsce. Za takim rozstrzygnięciem przemawiały w szczególności rozbieżności w zeznaniach przesłuchanych świadków. Tym samym dowody księgowe w postaci faktur VAT, które miały stanowić dowód poniesienia kosztów w kwocie [...] zł jako nierzetelne, nie mogły pomniejszyć przychodu z prowadzonej przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej.
I.K. pismem z dnia [...]r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. zaskarżając ją w całości i wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. oraz o umorzenie postępowania. Skarżący wniósł ponadto o zwrot kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 122, art. 123, art. 127, art. 187 i art. 235 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że postępowanie odwoławcze nie może sprowadzać się wyłącznie do oceny decyzji organu I instancji, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, ale winno zostać przeprowadzone ponownie, przy uwzględnieniu ograniczeń wynikających z art. 229, art. 230a, oraz art. 235 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie przeprowadzając ponownego postępowania i wydał decyzję na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu podatkowym, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 127 Ordynacji podatkowej. Skarżący podniósł ponadto, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do rzetelności prowadzonej księgi oraz przedstawionego poglądu, zgodnie z którym wszelkie wątpliwości i niejasności winny być rozstrzygane na korzyść podatnika. Skarżący wskazał również, że odmowa przeprowadzenia rozprawy przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. była nieuzasadniona, ponieważ w ten sposób uniemożliwiono stronie bezpośrednie zadawanie pytań istotnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym strona została pozbawiona prawa do czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Zdaniem skarżącego rozprawa powinna była zostać przeprowadzona z uwagi na konieczność ponownego przesłuchania jego samego, jak również zgłoszonych przez niego świadków, ponieważ organ I instancji zeznaniom tym odmówił wiarygodności. Dodatkowo skarżący zarzucił organowi odwoławczemu brak konsekwencji polegający na tym, że odmawiając przeprowadzenia rozprawy, organ wskazał na bierność strony w postępowaniu i brak współdziałania w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. w odpowiedzi na wniesioną skargę podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wskazał, że z zasady dwuinstancyjności nie wynika obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego zwłaszcza, gdy materiał zgromadzony przez organ I instancji był kompletny i pozwalał na podjęcie prawidłowego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego odmowy przeprowadzenia rozprawy i ponownego przesłuchania świadków organ stwierdził, że w rzeczywistości zgłaszane przez stronę i jej pełnomocnika wnioski w tym zakresie miały na celu nieuzasadnione przedłużanie postępowania, a nie do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Z materiału zgromadzonego przez organ I instancji wynika bowiem, że tak strona, jak jej pełnomocnik zostali prawidłowo zawiadomieni o miejscu i terminie przeprowadzenia powyższych dowodów, jednakże nie skorzystali oni z przysługującego im uprawnienia udziału w czynnościach, w tym także nie zażądali zmiany terminu ich przeprowadzenia celem umożliwienia im wzięcia w nich udziału. W ocenie organu II instancji materiał dowodowy jest zupełny, a udowodniony stan faktyczny stanowi spójną i logiczną całość, w związku z czym powtarzanie dowodów i przeprowadzenie rozprawy było zbędne. Zarzut skarżącego, że zeznania świadka A.M. nie były składane w postępowaniu podatkowym nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach, a w szczególności w regulacjach art. 180 i 181 Ordynacji podatkowej. Ponadto strona zaniechała zapoznania się materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Chybiony, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w K., jest również zarzut nie ustosunkowania się do przywołanej w odwołaniu oceny rzetelności prowadzonej przez skarżącego księgi.
Wobec powyższych argumentów Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał zarzuty podniesione w skardze za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.
Organ wyjaśnił ponadto, że Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...]r. Nr [...] poinformował o zastosowaniu środków egzekucyjnych skutkujących przerwaniem biegu przedawnienia zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej.
Na rozprawie przed sądem administracyjnym pełnomocnik skarżącego uzupełniła argumentację skargi. Stwierdziła, że firma dostarczająca paliwo "B" była tzw. "krzakiem", tj. firmą działającą w imieniu niezidentyfikowanej osoby trzeciej, ale to podatnik padł ofiarą "firmanctwa" (kupował paliwo, które firma sprzedająca przywoziła na jego plac i dokonywała przepompowania). Płatności były dokonywane na bieżąca gotówką na podstawie przedkładanych faktur VAT. Podatnik nie miał powodów by przewidywać, że nabywa towar od firmanta. Pełnomocnik podkreśliła, że nie miała tu miejsca pozorność zakupu, ponieważ paliwo zostało faktycznie zakupione, a należność z tego tytułu zapłacona. Wskazała, że Pan M., o którego przesłuchanie strona wnosiła, nigdy nie składał zeznań jako świadek. Podkreśliła, że organ wykorzystał jedynie jego wyjaśnienia składane w toku postępowania karnego bez odpowiedzialności karnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Jednakże uwzględnienie skargi z powodu naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisów prawa jest możliwe tylko w wypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.). W ocenie rozpatrującego sprawę składu orzekającego organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa materialnego lub procesowego w wyżej wymienionym zakresie.
Sporny problem wiązał się z nie uznaniem przez organy podatkowe, jako kosztu uzyskania przychodów, łącznej kwoty [...] zł., którą podatnik ujął w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, jako wydatek poniesiony na zakup [...] l oleju napędowego w miesiącu wrześniu 2002 r. (wpisu do podatkowej księgi przychodów i rozchodów dokonano na podstawie 8 faktur wystawionych pomiędzy 5, a 27 września 2002 r., przez ten sam podmiot – tj. firmę "B" – z których 6 opiewa na tę samą kwotę i ilość paliwa – [...] zł netto oraz [...] litrów paliwa).
W ocenie organów podatkowych obu instancji, wyżej wymienione faktury zostały faktycznie wystawione przez pełnomocnika firmy "B" – Pana A.M., ale poświadczają one jednak nieprawdę. Wg organów firma "B" nie sprzedawała oleju napędowego podatnikowi, prowadzącemu przedsiębiorstwo pod nazwą "Przedsiębiorstwo A". Z ustaleń poczynionych w toku postępowania podatkowego (dopuszczono tu jako dowód m.in. akta spraw karnych).
Zdaniem natomiast podatnika sporna kwota została przez niego prawidłowo zaliczona do kosztów uzyskania przychodów ponieważ faktycznie dokonał zakupu paliwa, zapłacił za nie gotówką, na podstawie wystawionych przez sprzedawcę faktur VAT. Strona skarżąca uważa, że podatnik nie może ponosić odpowiedzialności, że został wprowadzony w błąd przez dostawcę towaru i w rzeczywistości nabywał towar od firmy "krzak".
W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni potwierdza stanowisko organów podatkowych, że firma "B" nie dokonała sprzedaży podatnikowi oleju napędowego, a w konsekwencji usprawiedliwia rozstrzygnięcie o odmowie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów łącznej kwoty [...] zł. Fakt, że firma "B" jest podmiotem fikcyjnym (tzw." krzakiem"), a w konsekwencji taki charakter muszą mieć wystawione przez nią faktury, potwierdziła zresztą sama strona skarżąca.
Stosownie do art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodem w sprawie był zatem, znajdujący się w aktach administracyjnych, protokół z przesłuchania podejrzanego A.M. z dnia [...]r. – mieniącego się pełnomocnikiem firmy "B". Ze złożonych przez niego wówczas wyjaśnień wynika, że faktycznie wystawił sporne faktury, ale potwierdzają one nieprawdę, a reprezentowana przez niego firma nie dokonywała sprzedaży paliwa na rzecz podatnika. Warto też odnotować sprzeczności w zeznaniach samego podatnika. Będąc jako podejrzany przesłuchiwany w dniu [...]r. w Prokuraturze Apelacyjnej w K. wyjaśnił m.in., że nie zna A.M. i nie współpracował z firmą "B". Wskazał też, że sporne faktury otrzymywał od kierowcy o imieniu "M.", zatrudnionego w jego firmie (tj. A). Stwierdził wówczas, że podpisy na fakturach (jako osoby upoważnionej do odbioru faktury) nie zostały przez niego złożone; podrobił je jeden z kierowców. Przesłuchiwany natomiast w toku postępowania podatkowego ([...]r.) przedstawił odmienny przebieg wydarzeń – dostawa [...] l paliwa była jednorazowa, sporne faktury odebrał jego ojciec B.K., zapłatę za towar odebrał nieznany mu kierowca . Stwierdził też, że nie zna właścicielki firmy "B" – T.M., a także jej pełnomocnika – A.M. Organ podatkowy pierwszej instancji przesłuchał także ojca podatnika – B.K. oraz pracownika A – A.D., o co strona wnioskowała. B.K. zeznał, że paliwo zostało dostarczone małą cysterną, a następnie przepompowane do zbiorników o pojemności 1000 l. Nie znał on kierowców dostarczających paliwo, jak też osób działających w imieniu "B". Świadek A.D. nie potrafił z kolei odpowiedzieć na pytanie, na jakiej podstawie twierdził, że paliwo było dostarczone przez firmę "B" Nie wiedział jakim samochodem dostarczano paliwo, nie znał kierowcy oraz osób reprezentujących "B".
Powyższe dowody tworzą tak nieprzejrzysty obraz sytuacji, że trudno uznać, by działający z należytą starannością przedsiębiorca zachowywał się w przedstawiony przez podatnika sposób, w normalnym obrocie gospodarczym. Brak jakichkolwiek prób identyfikacji źródła dostarczanego paliwa (przecież podatnik w 2002 r. miał je wykorzystywać do prowadzonej przez siebie działalności transportowej, do własnych samochodów ciężarowych), odbieranie towaru i faktur od niezidentyfikowanego kierowcy dostawcy przez ojca podatnika, wręczanie gotówki temu niezidentyfikowanemu kierowcy – to nie są normalne działania przedsiębiorcy – podatnika, do którego obowiązków należy właściwe dokumentowanie kosztów ponoszonych w celu uzyskania przychodów. Zresztą z treści spornych faktur nie wynika, że płatność za paliwo faktycznie została dokonana (np. przez wprowadzenie adnotacji "zapłacono gotówką") i brak dodatkowych dokumentów potwierdzających zapłatę (np. dowodu kasowego lub pokwitowania potwierdzającego przyjęcie określonej kwoty). Na fakturze zamieszczono jedynie nadruk odnośnie daty terminu płatności (jest to data wystawienia faktur) oraz adnotację, że płatność winna nastąpić gotówką. Przeczy to wyjaśnieniom podatnika, że miała miejsce jednorazowa dostawa towaru. Na siedem z ośmiu wystawionych faktur widnieje nadruk: "Środek transportu: Odbiorcy". Wnioskować z tego można, że dokument, który dla podatnika ma kluczowe znaczenie (ma potwierdzać ilość i wartość dokonanej dostawy paliwa) wskazuje, że to on sam miał dokonywać odbioru paliwa. W tych okolicznościach organ odwoławczy prawidłowo uznał za zbędne przeprowadzanie dowodu z ponownego przesłuchania B.K., A.D. oraz samego podatnika. Dodać przy tym należy, że stosownie do powołanego wyżej art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, strona mogła przedłożyć w toku postępowania odwoławczego (powyższe wnioski dowodowe zgłoszone zostały w tej fazie postępowania) np. pisemne oświadczenia wymienionych osób, które jako dowód w sprawie musiałyby być ocenione zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej.
Jeszcze raz należy podkreślić, że powyższe dowody (w zestawieniu ze stwierdzeniem strony skarżącej o fikcyjności firmy "B", na rozprawie przed sądem administracyjnym) jednoznacznie potwierdzają stanowisko organów, że firma "B" nie dokonała podatnikowi sprzedaży towaru. W tych warunkach za zbędne należało uznać dodatkowe przesłuchiwanie A.M. – pełnomocnika tej firmy (jak wynika z jego zeznań oraz wyjaśnień podatnika, a także zeznań przesłuchanych świadków – nie znali się oni). W ocenie zatem Sądu organy nie naruszyły zasad wyrażonych w art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Poza wszelkimi wątpliwościami jest to, że aby podatnik mógł określoną kwotę zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów niezbędne jest między innymi faktyczne poniesienie wydatku, a skoro mamy do czynienia z tzw. kosztem bezpośrednim (kierunkowym) - faktyczny zakup towaru. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że podatnik nie wykazał, by dokonał w firmie "B" zakupu spornego towaru, a także dokonał tej firmie stosownej zapłaty. Ustalenia organów podatkowych wskazują wręcz na coś przeciwnego.
Na tle dokonanych ustaleń faktycznych jawi się też problem natury ogólniejszej. Czy podatnik może oczekiwać korzystnego dla siebie skutku podatkowego, jeżeli podstawą jego osiągnięcia jest posłużenie się przez niego fałszywym, fikcyjnym dokumentem, jeżeli wreszcie skutek ten wiąże się z transakcją dokonaną z fikcyjnym podmiotem. W ocenie Sądu uznanie za koszt wydatków, na podstawie fikcyjnej transakcji (za taką transakcję może być przecież uznana operacja z fikcyjną firmą), byłoby niczym innym jak sankcjonowaniem wprowadzenia do obrotu towarów nieznanego pochodzenia (może nawet pochodzących z przestępstwa). Czynność, podjęta wbrew przepisom obowiązującego prawa oznaczać musi również kolizję z przepisami prawa podatkowego (podobnie w wyroku NSA z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt FSK 2442/04).
W ustalonych okolicznościach stanu faktycznego trudno uwzględnić argumentację strony skarżącej, która swoje prawo do zaliczenia określonych kwot do kosztów uzyskania przychodów wywodzi z tego, że została wprowadzona w błąd przez nieuczciwego dostawcę. Zdaniem Sądu leżący po stronie podatnika - przedsiębiorcy obowiązek dokumentowania kosztów, wymaga zachowania pewnej staranności, w tym w doborze partnerów handlowych i dokumentowaniu transakcji. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której przedsiębiorca nawiązuje i utrzymuje kontakty handlowe z podmiotem, dokonującym transakcji objętych reglamentacją Państwa. Przypomnieć tu należy, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 3 obowiązującej w 2002 r. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.) obrót paliwami wymagał uzyskania koncesji. Taką koncesją winna była dysponować firma "B". Jeszcze raz należy podnieść, że podatnik nie weryfikował ani wiarygodności swego partnera handlowego (firmy "B"), ani też źródła pochodzenia dostarczanego mu paliwa, co dla przedsiębiorcy wykorzystującego to paliwo do własnej działalności może mieć zasadnicze znaczenie (chodzi m.in. o jakość i parametry paliwa). Wątpliwości podatnika nie wzbudziły nawet same faktury, w których treści nie ma pełnego oznaczenia dostawcy. Na pieczęci figuruje jedynie nazwa "Przedsiębiorstwo B ul. [...],[...] C., IDS [...], NIP [...]", podczas gdy zgodnie z art. 4 pkt 7 ustawy Prawo działalności gospodarczej oznaczenie przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wymaga też wskazania imienia i nazwiska tego przedsiębiorcy. Elementu tego na fakturach brak. Widoczna jest tylko po stronie wystawcy pieczęć (Dyrektor A.M.), bez identyfikacji samego przedsiębiorcy. Jak już nadmieniono na fakturze brak jakichkolwiek wskazań, że uwidoczniona na nich kwota została zapłacona (oraz komu ją zapłacono). Wręczanie sumy zapłaty nieznanej osobie bez stosownego pokwitowania także nie należy do typowych. Trudno zatem uznać takie zachowanie przedsiębiorcy – nabywcy towaru za zwyczajne w obrocie gospodarczym. Co więcej z nadruku zamieszczonego na 7 z 8 spornych faktur wynika, że to podatnik swoim środkiem transportu dokonał odbioru towaru.
Sąd nie zgodził się też z zarzutem skargi naruszenia art. 127 ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten formułuje wprawdzie zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego, co jednakże nie obliguje organu odwoławczego do powtórnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w szczególności w sytuacji, gdy organ ten uzna, że dowody zgromadzone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym stanowią wystarczającą podstawę do rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie rozpatrującego sprawę składu orzekającego Dyrektor Izby Skarbowej w K. dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, który stanowił wystarczającą podstawę do wydania decyzji odwoławczej. W każdym razie – co już zaznaczono – Sąd w zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia przepisów postępowania, w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tych okolicznościach, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło