I SA/Gl 1922/05

WyrokWSA w Gliwicach2006-05-11

Skład orzekający: Marek Kołaczek, Ewa Karpińska, Barbara Orzepowska-Kyć

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki może zostać wyłączona, jeśli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony przez wierzyciela, a nie przez sam zarząd spółki, ale w terminie właściwym do zgłoszenia upadłości?
Ratio decidendi
Odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki może zostać wyłączona, jeżeli wykaże on, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe. Dla wyłączenia tej odpowiedzialności nie ma znaczenia, kto zgłosił żądanie ogłoszenia upadłości, byleby uczynił to w terminie. Wystarczającą przesłanką jest wykazanie, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony przez każdego uprawnionego do złożenia takiego wniosku, a niekoniecznie przez członka zarządu spółki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności podatkowej J.S. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "A" w podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o tej odpowiedzialności. Strona skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej, wskazując m.in. na złożenie wniosku o upadłość przez wierzyciela w terminie właściwym oraz na naruszenie zasady prawdy obiektywnej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania. Orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA Ewa Karpińska, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Iwona Dybkowska, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w . z dnia [...] r. nr [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej J. S. – jako osoby trzeciej – za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług Spółki z o.o. "A" za miesiąc [...] 1999 r. w łącznej kwocie [...] zł. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności odniósł się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W tych ramach wyjaśnił, że: - dnia [...] 1998 r. w Kancelarii Notarialnej w Z. sporządzona została umowa spółki z o.o. pod nazwą: "A" z/s w Z., - w dniu [...] 1998 r. spółka złożyła dokumenty rejestracyjne w Urzędzie Skarbowym w Z. wraz ze zgłoszeniem rejestracyjnym VAT-R wskazując jako datę rozpoczęcia działalności [...] 1998 r., - dnia [...] 2000 r. Spółka z o.o. "A" złożyła deklarację VAT-7 za miesiąc [...] 1999 r. z wykazaną kwotą zobowiązania podatkowego w wysokości [...] zł, - w dniu [...] 2000 r. Spółka złożyła wniosek w Sądzie Rejonowym w K. o ogłoszenie upadłości, - postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt. [...] ogłoszono upadłość Spółki, wyznaczając sędziego komisarza oraz syndyka masy upadłości, wzywając jednocześnie wierzycieli upadłego do zgłoszenia swych wierzytelności, - postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Urząd Skarbowy w Z. umorzył postępowanie egzekucyjne, - dnia [...] 2000 r. Urząd Skarbowy w Z. wydał decyzję Nr [...] określającą kwotę zobowiązania i zaległości podatkowej wraz z odsetkami za miesiąc [...] 1999 r., - postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt. [...] Sąd Rejonowy w K. na wniosek syndyka masy upadłości postanowił umorzyć postępowanie upadłościowe z uwagi na brak środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania. Wyjaśniono dalej, że z uwagi na ww. stan faktyczny oraz nieuregulowanie zaległości z miesiąca [...] 1999 organ podatkowy I instancji postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec J. S. w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej - jako osoby trzeciej - za zaległości podatkowe "A". W dniu [...] 2005 r. p. J. S. złożył wyjaśnienie w Urzędzie Skarbowym, z którego wynikało, iż pełnił funkcję członka zarządu Spółki z o.o. "A" do dnia [...] 2000r. tj. do dnia przyjęcia Spółki przez syndyka masy upadłości. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem Strona nie posiadała uprawnień do prowadzenia spraw finansowych Spółki. Następnie stwierdzono, że organ I instancji powołując się na art. 116 Ordynacji podatkowej wykazał, iż: - Spółka w niewłaściwym czasie zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości, co wynikało z analizy wyników finansowych na dzień [...] 1999 r. oraz listy zobowiązań na ww. dzień uznając, która to analiza wskazywała, że Spółka "A" zaprzestała płacenia długów najpóźniej w miesiącu [...] 1999 r.; zatem zgłoszenie wniosku o upadłość dnia [...] 2000 r. nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm.), - Strona nie wykazała, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy - w dniu [...] 1999 r. Zarząd Spółki "A", w którym składzie był J. S., złożył w Sądzie Rejonowym w K. wniosek o ogłoszenie upadłości; wniosek ten został wycofany na mocy uchwały z dnia [...] 1999 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników, - Strona nie wskazała również mienia Spółki, z którego egzekucja mogłaby zaspokoić zaległości podatkowe w znacznej części; wszczęte postępowanie egzekucyjne stało się bezskuteczne. Stwierdzono, że wobec nie udowodnienia zaistnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność podatkową J. S. jako członka zarządu za zaległości podatkowe Sp. z o.o. "A" w podatku od towarów i usług za m-c [...] 1999 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej Strony jako osoby trzeciej. W dalszej kolejności przybliżono argumentację pełnomocnika J. S. zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Mianowicie pełnomocnik strony sformułował zarzut wydania decyzji z rażącym naruszeniem art. 116 Ordynacji podatkowej. Zarzucił organowi podatkowemu I instancji pominięcie istotnych okoliczności jakim było: - zgłoszenie w dniu [...] 1999 r. przez Sp. z o.o. "B" w K. - jako wierzyciela - do Sądu Rejonowego w K. wniosku o ogłoszenie upadłości Sp. z o.o. "A"; wniosek ten dotyczył m.in. wierzytelności z dnia [...] 1999 r., - zapłata zobowiązań "A" na rzecz "C" w formie kompensat wzajemnych jeszcze w dniu [...] 2000 r., co wobec złożenia wniosku o upadłość w dniu [...] 2000 r., świadczy o zgłoszeniu takiego wniosku w wymaganym terminie, - wydanie decyzji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej określonej w art.122 Ordynacji podatkowej poprzez pobieżne zbadanie materiału dowodowego i nierzetelne gromadzenie dowodów będących podstawą do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Na potwierdzenie powyższych zarzutów Pełnomocnik dołączył dowody w postaci: kopii kompensat: [...] z [...] 2000 r., [...] z [...] 2000 r. [...] z [...] 2000 r., [...] z [...] 2000 r., postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] 2000 r. sygn. akt. [...]. Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko w pierwszej kolejności przytoczono brzmienie art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i skonstatowano, że z niekwestionowanych ustaleń wynika, iż odwołujący na którego została przeniesiona odpowiedzialność za zaległości Sp. z o.o. "A", w czasie w którym powstała ta zaległość był członkiem zarządu (oświadczenie Strony z dnia [...] 2005 r.). Również wdrożone przeciwko Spółce postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne (postanowienie z dnia [...]r. o umorzeniu postępowa egzekucyjnego). W tym stanie rzeczy uznano, iż zaistniały przesłanki do przeniesienia na J. S. odpowiedzialności za zaległość podatkową o której mowa w decyzji z dnia [...] r. Zauważono dalej, że prawem strony postępowania jest jednak wykazanie i udokumentowanie zaistnienia przynajmniej jednej z niżej wymienionych okoliczności uwalniających ją od powyższej odpowiedzialności a potwierdzających, iż: - we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, - niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, - istnieje mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa. W tym jednak zakresie ciężar dowodu spoczywa na osobie trzeciej tj. członku zarządu. Stwierdzono następnie, że dla stwierdzenia istnienia (czy nieistnienia) tej przesłanki tj. zwolnienia od omawianej odpowiedzialności, ważne jest ustalenia czy i kiedy wystąpił stan trwałego zaprzestania płacenia długów , a w konsekwencji tego, czy w terminie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. W celu ustalenia tego terminu odwołać należy się do przepisów regulujących kwestie związane z upadłością jak i z postępowaniem układowym tj. do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe oraz do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo o postępowaniu układowym (Dz. U. z 1950 r., Nr 38, póz. 349 ze zm.). Art. l § l pierwszego z tych aktów prawnych stanowi, że przedsiębiorca, który zaprzestał płacenia długów, będzie uznany za upadłego. Natomiast w § 2 tego artykułu stwierdza się, iż upadłość przedsiębiorcy będącego osobą prawną-a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie - będzie ogłoszona także wówczas, gdy jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów. Zaprzestanie płacenia długów jest powszechną (obowiązującą wszystkie kategorie przedsiębiorców) przesłanką ogłoszenia upadłości. Podstawą natomiast ogłoszenia upadłości w stosunku do przedsiębiorców wymienionych w § 2 art. l Prawa upadłościowego jest taki stan, w którym majątek tych przedsiębiorców nie wystarcza na zaspokojenie długów. Wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego może nastąpi jedynie wtedy, gdy wystąpią ustawowe przesłanki do ogłoszenia upadłości bądź otwarcia postępowania układowego. Jednakże jak to wyżej przedstawiono odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. może zostać wyłączona jeżeli wykaże, że albo we właściwym czasie zgłoszono upadłość spółki lub wszczęto postępowanie układowe, albo niezgłoszenie nastąpiło nie z jego winy. Z art. 5 Prawa upadłościowego wynika , że przedsiębiorca zobowiązany jest, nie później niż w okresie 2 tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (§ l tego artykułu), a reprezentant przedsiębiorcy będącego osobą prawną jest obowiązany zgłosić taki wniosek w terminie 2 tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów (§ 2). Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że w niniejszej sprawie Spółka "A" zgłosiła pierwszy wniosek do Sądu Rejonowego w K. o ogłoszenie upadłości już dnia [...] 1999 r. Zarząd Spółki "A", w którym składzie był również J. S., wniosek ten wycofał na mocy uchwały z dnia [...]1999 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. Ponownie taki wniosek złożony został dnia [...] 2000 r. przez kolejny zarząd Spółki, w skład którego wchodził J. S.. W uzasadnieniu tego wniosku Spółka m.in. podnosiła, iż majątek Spółki w chwili składania wniosku o upadłość nie wystarczał na zaspokojenie długów, Spółka była w stanie pokryć jedynie część wierzycieli i koszty postępowania upadłościowego. Majątek trwały Spółki wynosi około [...] zł, przy czym był on w trakcie spłacania - na dzień [...] 2000 r. spłacono połowę wymaganych rat. Spółka na ten dzień nie posiadała również wolnych środków finansowych. Miesięczny koszt utrzymania Spółki wynosił [...] zł, natomiast zobowiązania wobec ZUS wynosiły [...] zł, Urzędu Skarbowego wynosiły około [...]zł. Należności Spółki na dzień [...] 2000 r. wynosiły około [...] zł. Z analizy finansowej dokonanej na dzień [...] 1999 r. wynikał fakt, iż Spółka zaprzestała płacenia długów już w miesiącu [...] 1999 r. Zatem - zdaniem organu odwoławczego - w tym okresie wystąpił stan trwałego nie płacenia długów. Dyrektor Izby Skarbowej dodał, że dla stwierdzenia czy we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości należy ustalić nie tylko, czy i kiedy wystąpił stan trwałego nie płacenia długów, ale również ustalić istnienie drugiej przesłanki będącej podstawą ogłoszenia upadłości tj. czy majątek Spółki wystarczał na płacenie długów. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że majątek Spółki nie wystarczał na pokrycie zaciągniętych zobowiązań. Co prawda postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt. [...] ogłoszono upadłość Spółki uznając, iż majątek Spółki umożliwi zaspokojenie części wierzytelności i pokryje koszty postępowanie upadłościowego, jednak postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w K. na wniosek syndyka masy upadłości umorzono postępowanie upadłościowe w stosunku do Spółki z o.o. "A" z uwagi na brak środków umożliwiających pokrycie większości wierzytelności i kosztów postępowania. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać, iż wniosek o ogłoszenie upadłości złożony został we właściwym czasie tj. w terminie przewidzianym ww. cyt. art. 5 Prawa upadłościowego. W dalszej kolejności Dyrektor Izby Skarbowej ustosunkował się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu strony, iż za datę złożenia wniosku o upadłość przyjąć należy datę [...] 1999 r. tj. dzień złożenia wniosku przez Sp. z o.o. "B" w K. – jako wierzyciela - która to Spółka złożyła do Sądu Rejonowego w K. wniosek o ogłoszenie upadłości Sp. z o.o. "A" (zarządzeniem z dnia [...] 2000 r. sprawę z wniosku Spółki "A" (dłużnika) o sygn. akt [...] połączono ze sprawą z wniosku wierzyciela-"B" w K.). Tak złożony wniosek - zdaniem Strony - wypełnia dyspozycję zawartą w powołanym wyżej art. 116 Ordynacji podatkowej i zwalnia p. J. S. z odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu podatku VAT za [...] r. Potwierdzając swoje stanowisko Strona powołała się na wyrok NSA w Katowicach z dnia 19.11.2001r. I SA/Ka 1734/00 przytaczając cytat: ,,(...) Dla wyłączenia odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. jak i spółki akcyjnej nie ma znaczenia - gdyż nie wynika to z art. 116 § l Ordynacji podatkowej - kto zgłosił żądanie ogłoszenia upadłości (wszczęcia postępowania upadłościowego), byleby tylko uczynił to w terminie". Zdaniem organu odwoławczego, stanowisko to jest nieuzasadnione. Podniesiono, że Spółka, za którą Strona ponosić ma odpowiedzialność, we właściwym czasie nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęła postępowania układowego. Wniosek z dnia [...] 1999 r. na który powołuje się Odwołujący nie wypełnia przesłanki o której mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej, gdyż to Spółka za którą odpowiada Strona winna ww. wniosek złożyć a nie wierzyciel. Powołany w odwołaniu wyrok NSA nie potwierdza by podstawą zwolnienia członka zarządu spółki kapitałowej było również zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez wierzyciela, a więc przez inny podmiot niż ta spółka, gdyż wyrok ten rozstrzyga jedynie kwestię skuteczności wniosku niezależnie czy składany jest przez poprzedni czy aktualny zarząd zadłużonej spółki. Kontynuując Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że kolejną możliwością uniknięcia odpowiedzialności jest wskazanie majątku spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja. W rozpatrywanej sprawie Strona takiego majątku nie wskazała. W końcowej części uzasadnienia ustosunkowano się do zarzutów dotyczących postępowania dowodowego i stwierdzono, że w niniejszej sprawie Urząd Skarbowy w Z. dysponując materiałem dowodowym dokonał analizy zebranego materiału dowodowego, w oparciu o które dokonał rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji nie naruszając przy tym wyżej powołanych przepisów Ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi streszczono dotychczasowy przebieg postępowania i co do zasady ponowiono argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności wyeksponowano fakt, że w sprawie organy podatkowe pominęły istotną okoliczność jaką było złożenie w dniu [...] 1999 r. wniosku o ogłoszenie upadłości przez "B". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiącym podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Natomiast art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej wskazuje, że odpowiedzialność członków zarządu spółki, o której mowa w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, iż skarżący, na którego przeniesiona została odpowiedzialność za zaległości spółki, w czasie, w którym powstało to zobowiązanie, był członkiem zarządu tej spółki. Ponadto wdrożone przeciwko spółce postępowanie egzekucyjne stało się nieskuteczne. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż zaistniały przesłanki do przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zaległości spółki. Odpowiedzialność członka zarządu spółki może jednakże zostać wyłączona - gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość spółki. Gospodarczą przyczyną upadłości jest załamanie finansowe podmiotu gospodarczego, polegające w zasadzie na jego trwałej niewypłacalności, a więc na braku możliwości zaspokojenia wszystkich wierzycieli. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, iż nie chodzi o przypadki, że dłużnik zaprzestał płacenia długów, jeżeli nie zapłacił jednego z większej liczby długów. Natomiast podstawą do ogłoszenia upadłości będzie taki stan, gdy dłużnik z braku środków płatniczych nie płaci przeważającej części swoich długów. Zaprzestanie płacenia długów jest podstawową i powszechną (obowiązującą wszystkie kategorie przedsiębiorców) przesłanką ogłoszenia upadłości. Podstawą natomiast ogłoszenia upadłości w stosunku do przedsiębiorców wymienionych w art. 1 § 2 Prawa upadłościowego jest również taki stan, w którym majątek tych przedsiębiorców nie wystarcza na zaspokojenie długów. Przy ocenie, czy zachodzi stan nadmiernego zadłużenia należy uwzględniać wszystkie wierzytelności i zobowiązania dłużnika, bez względu na to, czy miałyby w przyszłości wchodzić w skład masy upadłości, czy mają charakter warunkowy lub bezwarunkowy, a także, czy są już wymagalne (por. S. Gurgul, Prawo upadłościowe i układowe. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 31-33). W świetle powyższego nie ulega zatem wątpliwości, że wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego może nastąpić jedynie wtedy, gdy wystąpią ustawowe przesłanki do ogłoszenia upadłości. Organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że przesłanki do złożenia wniosku o upadłość spółki zaistniały w listopadzie 1999 r. Okoliczność ta także nie jest kwestionowana przez stronę skarżącą. Strona skarżąca zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i w skardze sformułowała pogląd, że wniosek o ogłoszenie upadłości złożony został we właściwym czasie, albowiem w dniu [...] 1999 r. wniosek taki złożony został przez Sp. z o.o. "B" w K. - jako wierzyciela - do Sądu Rejonowego w K.. Poza sporem pozostaje w sprawie, że Spółka "A" zgłosiła pierwszy wniosek do Sądu Rejonowego w K. o ogłoszenie upadłości już dnia [...]1999 r. Zarząd Spółki "A", w którym składzie był również J.S., wniosek ten wycofał na mocy uchwały z dnia [...] 1999 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. Ponownie taki wniosek złożony został dnia [...] 2000 r. przez kolejny zarząd Spółki, w skład którego wchodził J. S.. Zarządzeniem z dnia [...] r. sprawę z wniosku Spółki "A" (dłużnika) o sygn. akt [...] połączono ze sprawą z wniosku wierzyciela –"B" w K.. W tych okolicznościach strona słusznie stwierdziła (powołując się na wyrok NSA z 19.11.2001 r. sygn. akt I SA/Ka 1734/00 – opubl. POP 2002/4/102), że dla wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. jak i spółki akcyjnej nie ma znaczenia – gdyż nie wynika to z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej – kto zgłosił żądanie ogłoszenia upadłości (wszczęcia postępowania układowego), byleby tylko uczynił to w terminie. W ocenie Sądu, wykładnia gramatyczna spornego przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wystarczającą przesłanką niezbędną do wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe). Zamieszczenie w niniejszym przepisie określenia "zgłoszono" wniosek o ogłoszenie upadłości prowadzi do konstatacji, że chodzi tu o zgłoszenie przedmiotowego wniosku przez każdego uprawnionego do złożenia takiego wniosku. Prezentowana przez organ odwoławczy teza, sprowadzająca się do twierdzenia, że wniosek o ogłoszenie upadłości musi zostać złożony przez członka zarządu spółki z o.o. stanowi nadinterpretację sprzeczną z wykładnią gramatyczną art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej co, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skutkowało jej uchyleniem. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnośnie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło