I SA/Gl 202/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F.K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 318/08 w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący, otrzymawszy odpis postanowienia z dnia 5 września 2011 r. o odrzuceniu jego skargi o wznowienie postępowania, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Stwierdził, że otrzymuje emeryturę i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema pełnoletnimi córkami, z których tylko jedna uzyskuje dochody. Zwrócił też uwagę na swoje poważne problemy zdrowotne. W odrębnym oświadczeniu z dnia 4 października 2011 r. poinformował, że zamierza zaskarżyć wspomniane postanowienie. Dodał również, powołując się na konsultacje ze "swoimi prawnikami", iż uwzględnienie jego wniosku w tym ostatnim zakresie zwiększy wagę jego sprawy, a tym samym i szansę jej zakończenia w korzystny dla niego sposób. Wnioskodawca nadesłał, częściowo w oryginale, dokumenty dotyczące jego stanu zdrowia, wydatków, w tym na leczenie i na remont (w tym ostatnim zakresie sporządził wyliczenie poniesionych kosztów na kwotę 6100 zł) oraz dochodów (potwierdzenie wypłaty emerytury). Jednocześnie, powołując się na swój stan zdrowia, zastrzegł, że nadesłanie jakichkolwiek dodatkowych materiałów jest niemożliwe. Niemniej referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, mając na względzie treść jego oświadczeń nie pozwalających wykluczyć, iż pozostaje on w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym, oraz wątpliwości niewyjaśnione podczas poprzedniego postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Skarżący wnosił już bowiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszym postępowaniu, jednak wniosek ten został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 11 lipca 2011 r. ze względu na niewykonanie takiego wezwania. Ustosunkowując się do tego wezwania, skarżący w piśmie z dnia 25 października 2011 r. stwierdził, że rezygnuje z dalszego postępowania z uwagi na swój stan zdrowia oraz sposób prowadzenia tego postępowania. Jego zdaniem wystosowane do niego wezwanie stanowi element "gry na zwłokę" i "uporczywie i złośliwie hamuje sprawę tylko po to, ażeby nie dokonać zwrotu tych paru złotych". Wnioskodawca podkreślił, że odmówiono mu wydania żądanych zaświadczeń, wobec czego Sąd powinien o nie wystąpić we własnym zakresie. Zaznaczył również, iż zatrudniani przez niego prawnicy nie prowadzą kas fiskalnych i w efekcie nie może udokumentować świadczonych przez nich usług. Wniósł także o "definitywny i ostateczny zwrot" nadesłanych przez niego materiałów "w niezmienionym kształcie". W związku z powyższym zważono, co następuje: Nie ulega wątpliwości, że w piśmie z dnia 25 października 2011 r. skarżący cofnął wniosek o przyznanie prawa pomocy. W piśmie tym wnioskodawca w sposób jednoznaczny oświadczył wszak, że nie życzy sobie kontynuacji postępowania; chodzić przy tym może jedynie o postępowanie w przedmiocie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, skoro skarga o wznowienie, która zainicjowała postępowanie w sprawie głównej, została już odrzucona. Oznacza to, że postępowanie dotyczące wspomnianego wniosku nie może się dalej toczyć, a co za tym idzie – że nie można tego wniosku rozpoznać. Zgodnie bowiem z art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek. Tym samym żadnej czynności w rozpatrywanej materii nie można dokonać z urzędu, tj. bez lub wbrew woli strony wyrażonej w stosownym wniosku. Jeżeli zatem strona cofnie wniosek, postępowanie w przedmiocie tego wniosku staje się bezprzedmiotowe. W myśl art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. takie postępowanie musi być z kolei umorzone i dlatego na podstawie tego przepisu, stosowanego w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Na marginesie wypada podnieść, że cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje opisane wyżej skutki niezależnie od tego, jakimi motywami kierował się wnioskodawca, dokonując tej czynności. Brak bowiem możliwości uznania cofnięcia za niedopuszczalne, tak jak to jest – w myśl art. 60 P.p.s.a. – w przypadku cofnięcia skargi. Przepis ów ma zastosowanie wyłącznie odnośnie do skarg i nie można – bez odrębnej podstawy prawnej – sięgać do jego regulacji w razie cofnięcia innego rodzaju pism, w tym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie takiego wniosku jest więc zawsze związany jego cofnięciem i nie może badać dopuszczalności tej czynności. Niepodobna jednak zgodzić się z twierdzeniami skarżącego, kiedy uzasadniając swoją decyzję procesową, zarzuca on, iż skierowane do niego wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku podyktowane było złą wolą, m.in. zamiarem umyślnego tamowania postępowania. Wezwanie to było wszak konieczne. Należało mianowicie wyjaśnić wszelkie wątpliwości, jakie budzi jego najszerzej rozumiana sytuacja materialna, tym bardziej iż niemożność poczynienia ustaleń faktycznych w tym zakresie stanowiła przyczynę oddalenia wcześniejszego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem oprócz okoliczności, które można uznać za ustalone, szczególnie związanych ze stanem zdrowia skarżącego czy wysokością jego emerytury, nadal niejasna pozostaje znaczna część jego sytuacji, zwłaszcza dotycząca ewentualnych innych dochodów uzyskiwanych przez niego i przez osoby pozostające w jego gospodarstwie domowym, pozwalających np. na pokrycie wydatków remontowych wielokrotnie przewyższających wysokość kosztów sądowych należnych w sprawie. Omawiane wątpliwości powiększył zresztą jeszcze sam wnioskodawca, wypowiadając się niejednoznacznie i sprzecznie z treścią rubryki nr 12 urzędowego formularza na temat konsultacji z "jego prawnikami". Rubryka ta zawiera przecież oświadczenie, że wnioskodawca nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem podatkowym. Kwestia ta ma istotne znaczenie w kontekście treści art. 246 § 3 P.p.s.a., według której adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Tym samym sprawę tę trzeba było wyjaśnić, zwracając się do wnioskodawcy w trybie określonym w art. 255 P.p.s.a. W świetle zaś do art. 255 P.p.s.a. jedynym sposobem osiągnięcia tego celu jest wystosowanie wezwania do wnioskodawcy, gdyż przepis ten nie przewiduje, by Sąd (referendarz sądowy) niejako samodzielnie gromadził materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w rozpatrywanej materii. Odnosząc się natomiast do dokumentów nadesłanych przez skarżącego, zaznaczyć wypada, że zwrot oryginałów tych dokumentów będzie dokonany po tym, jak niniejsze postanowienie stanie się prawomocne. Zanim tak się stanie, stronie przysługuje bowiem od tego postanowienia sprzeciw, w wyniku którego może ono, stosownie do art. 260 P.p.s.a., stracić moc, co z kolei może oznaczać, iż Sąd będzie musiał rozpoznać sprawę na nowo, sięgając do materiałów przedłożonych przez wnioskodawcę.