I SA/Gl 206/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 29 grudnia 2011 r.) J.R. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek odnotował, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej m.in. z uwagi na prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne. Zdaniem wnioskodawcy, ustalone w tej sprawie zobowiązanie podatkowe znacznie przewyższa wartość jego składników majątkowych. Zeznał dalej, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów, które umożliwiłyby poniesienie kosztów sądowych. Odnotował przy tym, że nie może liczyć na pomoc krewnych, ani małżonki, z którą jest w separacji faktycznej od kilkunastu lat. Skarżący oświadczył dalej, że mieszka razem z matką w domu, który należy do jego krewnych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika, że skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. J.R. zadeklarował tutaj, że jego miesięczne dochody stanowią kwotę 10.000,00 zł (dochód za ostatni miesiąc). Z kolei świadczenie emerytalne jego matki stanowi kwotę ok. 700 zł. Zeznał nadto, że z jego dochodu pokrywane są wydatki związane z utrzymaniem domu i zakupem medykamentów. "Dochody osiągnięte w ostatnim czasie umożliwiają pokrycie wysokich strat z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z lat wcześniejszych. Uzyskane kwoty w całości przeznacza[m] na ten cel". W wyniku analizy treści wniosku, pismem z dnia 23 lutego 2012 r., referendarz sądowy wezwał J.R. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: 1) nadesłanie kopii tytułu prawnego do nieruchomości położonej w K. [...] ([...] P.) oraz nadesłanie zaświadczenia o wszystkich osobach zamieszkałych/zameldowanych w tej nieruchomości; 2) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu ww. wydatków; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz gospodarczych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich po grudniu 2011 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 4) nadesłanie kopii pełnej wersji księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (uwzględniającej poszczególne zdarzenia gospodarcze) za okres ostatnich sześciu miesięcy; 5) nadesłanie kopii raportów kasowych (Kw i Kp) prowadzonej działalności gospodarczej za ww. okres (pełna wersja z poszczególnymi zdarzeniami gospodarczymi); 6) nadesłanie kopii listy płac prowadzonej działalności gospodarczej za ww. okres przy uwzględnieniu pozycji "do wypłaty"; 7) nadesłanie kopii druków ZUS RMUA za ww. okres; 8) nadesłanie kopii aktualnej ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej przez skarżącego działalności; 9) udokumentowanie okoliczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego; w tych ramach należało wykazać m.in. zastosowane środki egzekucyjne; 10) udokumentowanie dochodów wszystkich pozostałych osób pozostających/zameldowanych (zamieszkałych) w gospodarstwie domowym wskazanym w pkt 1 niniejszego wezwania; w tych ramach należało nadesłać także kopie zeznań podatkowych za 2010 r. oraz 2011 r. (jeśli zostały sporządzone; a w przypadku ich braku należało nadesłać kopie informacji podatkowych na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych) – ta część wezwania dotyczy także skarżącego. W treści przywołanego wyżej wezwania zawarto nadto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a. Przy piśmie przewodnim z dnia 7 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał plik dokumentów źródłowych, w tym: kopię zeznania podatkowego PIT-36L za 2010 r. (dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 239.083,94 zł); kopie druków ZUS RMUA za okres do lipca 2011 r. do stycznia 2012 r.; kopię podsumowania księgi przychodów i rozchodów za okres od lipca do grudnia 2011 r. oraz za styczeń 2012 r. (dochód w tym okresie wyniósł łącznie 77.603,97 zł); kopie upomnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 23 grudnia 2011 r. (skarżący posiada zaległości budżetowe w kwocie 353.094,80 zł); postanowienie ww. Naczelnika w sprawie zaliczenia zwrotu z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 7.000,00 zł na poczet ww. zaległości; postanowienie Sądu Rejonowego w Z. dnia 16 października 2009 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym A.R. oraz przekaz pocztowy na rzecz M.R. na kwotę 827,17 zł z tytułu świadczenia emerytalnego. Wpis sądowy od skargi wynosi tutaj 3.596,00 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wziąwszy więc pod uwagę przytoczoną wyżej przesłankę zastosowania dobrodziejstwa procesowego, jakim jest przyznanie prawa pomocy, w konfrontacji ze zgromadzonym materiałem źródłowym uznano, że skarżący nie zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. Wyprzedzając szczegółowe uwagi co do zgromadzonego materiału źródłowego wypada w tym miejscu zwrócić uwagę wnioskodawcy oraz jego pełnomocnika, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi takim ograniczeniem wydaje się być kryterium majątkowe stosowane wobec osób ubiegających o przyznanie prawa pomocy. Inicjując postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy należy jednak przede wszystkim zachować obiektywizm w ocenie własnych możliwości finansowych. Strona inicjując postępowanie sądowe winna mieć świadomość tego, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Mając powyższe na uwadze uznano, że instytucja przyznania prawa pomocy - zdaniem rozpoznającego - nie została stworzona dla tych z podmiotów, które deklarują dochód za rok, w którym toczyło się podatkowe postępowanie odwoławcze w tej sprawie, w kwocie 239.083,94 zł. Wziąwszy nadto pod uwagę wysokość wpisu sądowego od skargi w tej sprawie, należy stwierdzić, że prawo ubogich (pierwotne określenie rzeczonej instytucji) nie przysługuje nadto tym z podmiotów, które w toku postępowania sądowego deklarują dochód stanowiący bez mała trzykrotność wspomnianej opłaty sądowej. Już te okoliczności dyskwalifikują skarżącego jako adresata omawianej tutaj instytucji. Niezależnie od poczynionych wyżej uwag natury ogólnej, trzeba w tym miejscu zaakcentować, że skarżący nie dopełnił w tej sprawie należytej staranności przy gromadzeniu wymaganych dokumentów źródłowych. Po pierwsze nie przedstawił dokumentacji obrazującej skalę ponoszonych przez niego wydatków z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego. Po wtóre, pomimo precyzyjnego wezwania do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych, przedstawił tylko jeden z nich. Szczegółowa analiza operacji dokonanych na rachunku [...] w Banku A S.A. (rachunek gospodarczy prowadzonej przez skarżącego działalności) pozwoliła stwierdzić, że skarżący posiada jeszcze co najmniej dwa rachunki bankowe, z których wyciągi nie zostały tutaj przez niego ujawnione. Z pierwszego z nich (oznaczony jako B; nr [...]), w okresie od 1 września 2011 r. do 29 lutego 2012 r., zasilono wskazany wcześniej rachunek gospodarczy kwotą 7.389,80 zł. Z drugiego (oznaczony jako C; nr [...]), w tym samym czasie, dokonano zasilenia w łącznej kwocie 119.380,00 zł. Ujawnione w ten sposób nieścisłości pozwoliły stwierdzić, że wnioskodawca zmierza w tej sprawie do wykazania tylko tych okoliczności stanu faktycznego, które mogłyby wpłynąć na pozytywne dla niego rozstrzygnięcie. Pomija natomiast te z nich, które mogłyby z kolei świadczyć o możliwości partycypacji w ponoszeniu kosztów sądowych. W wyniku wszystkich podniesionych wyżej okoliczności, a więc zarówno tych natury ogólnej, jak i szczegółowej analizy zgromadzonego materiału źródłowego, przyjęto, że skarżący nie wykazał, iż nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.