I SA/Gl 221/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Bożena Pindel (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. sprawy ze skargi D. P. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uprawnienia dostępu do dokumentów rozliczeniowych uchyla zaskarżoną interpretację. W dniu 2 sierpnia 2011 r. wpłynął do organu upoważnionego do wydawania interpretacji w imieniu Ministra Finansów – Dyrektora Izby Skarbowej w K., wniosek D. P. w zakresie ustalenia czy wnioskodawczyni jest stroną mogącą skutecznie ubiegać się o dostęp do dokumentów rozliczeniowych za 2005 r. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, której wnioskodawczyni była wspólnikiem. Pytanie zostało zadane na tle następującego, opisanego we wniosku stanu faktycznego: Skarżąca w okresie od września 2004 r. do czerwca 2010 r. była wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W maju 2011 r. wnioskodawczyni zwróciła się z prośbą do właściwego dla wymienionej spółki urzędu skarbowego o wgląd do dokumentów rozliczeniowych spółki za 2005 r., a w dalszej kolejności z pytaniem, czy spółka w ogóle złożyła do urzędu dokumenty za 2005 r. Wnioskodawczyni wskazała, że nie była członkiem zarządu ani prokurentem, nie była również pełnomocnikiem spółki, jak również nie jest jej wiadome kto obecnie jest uprawniony do reprezentowania spółki, gdyż od dnia 28 czerwca 2010 r. nie jest jej wspólnikiem. Skarżąca podała również, że nie jest jej wiadomym czy wobec spółki prowadzone jest jakiekolwiek postępowanie podatkowe. Ponadto skarżąca wskazała, że nie jest wobec niej prowadzone postępowanie podatkowe z tytułu jej funkcji w spółce za cały okres kiedy była wspólnikiem spółki. Skarżąca w związku z powyższym zwróciła się z następującymi pytaniami: czy jest stroną w sprawie, czy sprawa jej dotyczy, a w związku z tym czy ma prawo wglądu do dokumentów rozliczeniowych spółki za 2005 r. Zdaniem skarżącej, jest ona stroną w przedmiotowej sprawie ponieważ w roku 2005 była wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Skarżąca ponadto podniosła, że złożone dokumenty są również jej dokumentami z tym, że złożone zostały przez osobę trzecią. Wskazała także, że była protokolantem walnego zgromadzenia za 2005 r., podczas którego osobiście sporządziła protokół i go podpisała. W interpretacji indywidualnej z dnia [...] Minister Finansów, działając na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa) uznał, że stanowisko prezentowane przez stronę jest nieprawidłowe. Organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie była członkiem zarządu, nie była prokurentem, również nie jest pełnomocnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wobec powyższego wnioskodawczyni nie uzyskała statusu strony. W związku z tak poczynionymi ustaleniami organ uznał, że wnioskodawczyni nie ma prawa wglądu w dokumentację rozliczeniową przedmiotowej spółki. Zdaniem organu osobami uprawnionymi do reprezentowania interesów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest członek zarządu, prokurent lub też pełnomocnik spółki. Pismem z dnia 16 listopada 2011 r. skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Dyrektor Izby Skarbowej w K. w piśmie z dnia 19 grudnia 2011 r. stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej Interpretacji indywidualnej. W skardze na interpretację indywidualną z dnia [...] wydaną przez Ministra Finansów skarżąca zarzuciła organowi brak udzielenia odpowiedzi (tak lub nie) odnośnie złożenia, względnie nie złożenia przez spółkę dokumentów w urzędzie skarbowym. Skarżąca w złożonej skardze nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, twierdząc, że dane o które się ubiegała są powszechnie znane, natomiast ich brak w Krajowym Rejestrze Sądowym (dotyczących danych za 2005 r.) spowodował konieczność zwrócenie się skarżącej do urzędu skarbowego celem ich uzyskania. Ponadto Skarżąca podniosła, że w spółce, w której jeden ze wspólników stanowi jednoosobowy zarząd, głos drugiego wspólnika jest istotny i wiążący, a bez jego udziału Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników nie mogłoby się odbyć. W opinii skarżącej wszystkie informacje stają się dokumentami wspólnika, czyli w przedmiotowej sprawie również dokumentami Skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu argumenty związane z zajętym wcześniej merytorycznym stanowiskiem, jak również zwracając uwagę w dalszej jej części na kwestie przysługującej skarżącej legitymacji do uzyskania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. W zakresie żądania oddalenia skargi organ uznał zarzut skarżącej, dotyczący braku udzielenia odpowiedzi na pytanie czy jest ona stroną w sprawie, a w związku z powyższym czy sprawa dotyczy skarżącej oraz czy ma ona prawo wglądu do dokumentów rozliczeniowych spółki za 2005 r., za nie zasługujący na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) Rejestr jest jawny, co oznacza, że każdy ma prawo dostępu do danych w nim zawartych. Zdaniem organu nie każdy ma dostęp do indywidualnych akt i danych zgromadzonych w urzędach skarbowych, a dotyczących podatników, płatników lub inkasentów, są one bowiem objęte tajemnicą skarbową, do przestrzegania której zobowiązani są pracownicy urzędów i izb skarbowych. Wskazał organ, iż do grona osób upoważnionych do wglądu do akt i zawartych w nich informacji należą podmioty, których one dotyczą, a więc podatnicy, płatnicy, inkasenci, natomiast skarżąca nie należy do żadnej z tych kategorii, a uprawnienia tego nie nabyła będąc udziałowcem spółki z ograniczoną odpowiedzialności. Podkreślił organ, że spółka kapitałowa ma osobowość prawną, we własnym imieniu może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana, jest też podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, zatem dostęp do dokumentów zgromadzonych w urzędzie skarbowym przez spółkę i informacji o spółce ma więc ta spółka jako podatnik, do reprezentowania której uprawnione są wyłącznie osoby wymienione w Kodeksie spółek handlowych. Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącej, iż nie uzyskała odpowiedzi na pytanie czy w urzędzie skarbowym zostały złożone dokumenty spółki, w następstwie uznania, iż Skarżąca nie spełnia warunków uprawniających do wglądu w dokumentację rozliczeniową spółki organ stwierdził, że instytucja interpretacji indywidualnych nie została stworzona do udzielania informacji dotyczących złożenia bądź nie złożenia dokumentów przez podmioty prawa podatkowego. W tym kontekście Dyrektor Izby Skarbowej w K. powziął wątpliwości, ale nie co do prawidłowości rozstrzygnięcia, gdyż ta jego zdaniem jest bezsporna, lecz co do zasadności samego faktu uprawnienia do wydania interpretacji indywidualnej w niniejszej sprawie. Organ pozostawił pod rozwagę Sądu zasadność wydania interpretacji indywidualnej w zakresie o jaki ubiegała się skarżąca. Powołując się na przepis art. 14b Ordynacji podatkowej organ podniósł, że interpretacja indywidualna wydana na podstawie tego przepisu powinna określać jakie skutki podatkowe dla zainteresowanego pociągnie za sobą zajście stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przez niego opisanego, natomiast pytanie Skarżącej sprowadzało się do kwestii udostępnienia informacji zawartych w dokumentach rozliczeniowych spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za rok 2005. Zdaniem organu kwestia ta nie kształtuje sytuacji podatkowej podatnika, bowiem skarżąca nie żądała interpretacji przepisów prawa podatkowego związanych z jej sytuacją prawnopodatkową, a jedynie domagała się uzyskania informacji czy ma prawo wglądu w dokumentację rozliczeniową spółki, której była wspólnikiem-udziałowcem. Podkreślił także organ, że użycie przez ustawodawcę terminu "przepisy prawa podatkowego", pomimo zdefiniowania tego pojęcia w art. 3 Ordynacji podatkowej może rodzić wątpliwości o jakie przepisy chodzi. Dalej organ podniósł, że celem interpretacji indywidualnej jest umożliwienie zainteresowanym podmiotom uzyskanie od organów podatkowych informacji dotyczących zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, jednak nie oznacza to, że każdy i w jakiejkolwiek sprawie może o taką interpretację wystąpić, ma ona bowiem potwierdzać istnienie lub nieistnienie określonych uprawnień i obowiązków ze sfery prawa podatkowego, te zaś wynikają tylko z przepisów ustaw podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach na podstawie art. 3 § 2 punkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), zgodnie natomiast z art. 134 § 1 wymienionej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W uzasadnieniu uchwały z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (ONSA WSA 2010, nr 1, poz. 1). Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji sądu administracyjnego, Sąd w niniejszej sprawie stwierdza, że zaskarżona interpretacja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dostrzeżone przez Sąd wadliwości zaskarżonego aktu stanowią wystarczającą, a zarazem konieczną przesłankę uchylenia skarżonej interpretacji, traktując ocenę zarzutów skargi jako drugorzędne. W przedstawionych rozważaniach prawnych, Sąd ograniczył się do kwestii, podniesionej przez organ wątpliwości, związanej z ustaleniem, czy strona skarżąca w rozpatrywanej sprawie była legitymowana do uzyskania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Zgodnie z art. 14 a Ordynacji podatkowej Minister Finansów dąży do zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego przez organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej. Instrumentami, którymi może posługiwać się Minister Finansów są m.in. ogólne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz indywidualne interpretacje. Na mocy art. 14 b § 1 Ordynacji podatkowej Minister Finansów, na pisemny wniosek zainteresowanego wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Definicję "przepisów prawa podatkowego" zawiera przepis art. 3 punkt 2 Ordynacji podatkowej wskazując, że "rozumie się przez to przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych". Z kolei przepis art. 3 punkt 1 wymienionej ustawy wyjaśnia, że pod pojęciem "ustawy podatkowej" rozumie "ustawy dotyczące podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych określające podmiot, przedmiot opodatkowania, powstanie obowiązku podatkowego, podstawę opodatkowania, stawki podatkowe oraz regulujące prawa i obowiązki organów podatkowych, podatników, płatników i inkasentów, a także ich następców prawnych oraz osób trzecich". Wyjaśnieniu podlega termin "zainteresowany", na gruncie przepisu art.14 b § 1 Ordynacji podatkowej pojęcie to nie może być kojarzone wyłącznie z osobą, która posiada interes prawny. Świadczy o tym w szczególności treść art. 14 b § 2, który stanowi, że wniosek o interpretacje może dotyczyć również zdarzeń przyszłych. Zgodnie z powyższym trudno byłoby mówić o tym, iż osoba która nie znajduje się w sytuacji faktycznej, której zaistnienie spowodowało powstanie stosunku podatkowoprawnego, ma jakikolwiek interes oparty na prawie w uzyskaniu interpretacji przepisów prawa podatkowego. Dlatego też u podmiotu legitymowanego do wystąpienia o wydanie interpretacji indywidualnej musi wystąpić określony stan faktyczny, który spowoduje powstanie odpowiedzialności podatkowej. Z tego powodu należy przyjąć, że osoba zainteresowana to każda osoba, która chce uzyskać interpretację przepisów prawa podatkowego w celu ułożenia swoich interesów w sferze prawa publicznego. Innymi słowy zainteresowanym jest ten, kto zwraca się o wydanie interpretacji w jego indywidualnej sprawie. Zatem do katalogu osób wymienionych w art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej zaliczyć należy podatników, płatników, inkasentów, a także osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania podatników (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1681/09). Odnosząc się do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że skarżąca nie posiada przymiotu zainteresowanej, nie jest bowiem podatnikiem, płatnikiem, inkasentem, nie jest także osobą trzecią odpowiedzialną za zobowiązania podatników, w zakresie odpowiedzialności uregulowanej w art. 116 Ordynacji podatkowej. Reasumując, do uzyskania interpretacji indywidualnej legitymowany jest podmiot, dla którego określony stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe może rodzić konsekwencje w sferze stosunków prawno-podatkowych. Przedmiotem interpretacji mogą być zatem takie sytuacje faktyczne, które mogą powodować powstanie obowiązku podatkowego lub zobowiązania podatkowego po stronie wnioskodawcy lub które dotyczą sfery odpowiedzialności podatkowej tego podmiotu. W tym kontekście skarżąca nie wykazała związku przedstawionego stanu faktycznego z jej, chociażby potencjalną, odpowiedzialnością podatkową. Niezależnie od wskazanego braku legitymacji skarżącej do uzyskania interpretacji indywidualnej, w odniesieniu do zarzutów skargi, Sąd uznał stanowisko zajęte przez organ w indywidualnej interpretacji z dnia [...] r. za prawidłowe. Podniesione przez organ argumenty w uzasadnieniu w całości zasługują na aprobatę, chociaż nie mają charakteru wiążącego, a jedynie informacyjny dla strony. Sąd zwraca także uwagę skarżącej na przepisy: - art. 212 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), na mocy którego (§ 1) wspólnikowi spółki służy prawo kontroli i w tym celu może żądać wyjaśnień od zarządu spółki, natomiast w trybie § 4 wspólnikowi, któremu odmówiono wyjaśnień lub wglądu do dokumentów bądź ksiąg spółki, przysługuje prawo do złożenia wniosku do sądu rejestrowego o zobowiązanie zarządu do udzielenia wyjaśnień lub udostępnienia do wglądu dokumentów bądź ksiąg spółki, - art. 68 ustawy z dnia z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz. U. z 2009 r., Nr 152, poz. 1223 ze zm.) w oparciu, o który m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są obowiązane do udostępnienia wspólnikom rocznego sprawozdania finansowego i sprawozdania z działalności jednostki, a jeżeli sprawozdanie finansowe podlega obowiązkowi badania - także opinii wraz z raportem biegłego rewidenta - najpóźniej na 15 dni przed zgromadzeniem wspólników. Wskazane wyżej okoliczności pozostawały jednak bez wpływu na wynik sprawy, albowiem sądowej kontroli podlegała zaskarżona interpretacja Ministra Finansów w zakresie uprawnienia tego organu do jej wydania, a nie odpowiedź tego organu na zarzuty skargi. Zatem skoro wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, o jakim mowa w art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej został wniesiony przez podmiot niebędący zainteresowanym w rozumieniu tego przepisu, to organ podatkowy winien był na podstawie art. 165a § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej. Skoro jednak organ tego nie uczynił, dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów przez ich niezastosowanie. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, organ podatkowy rozpoznał bowiem merytorycznie wniosek choć powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie. Ponownie rozpoznając sprawę organ, uwzględniając przedstawione wyżej rozważania Sądu, winien dokonać formalnego badania wniosku w kontekście jego złożenia przez podmiot uprawniony, tj. podmiot wskazany w art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a, uchylił zaskarżoną interpretację.