I SA/Gl 224/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę [...] (słownie: [...] 00/100) złotych; 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić; W druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, nadesłanego przy skardze z dnia 26 stycznia 2009 r., J. M. zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Oboje utrzymują się ze świadczeń emerytalnych, przy czym emerytura skarżącej jest częściowo zajęta przez organ egzekucyjny. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, że wnioskująca posiada garaż oraz działkę o nr KW [...]. Ta ostatnia została obciążona hipoteką przymusową. Łączny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi [...] zł brutto. Przy opisanym wyżej wniosku nadesłano dokumentację potwierdzającą toczące się postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącej, "odcinki" świadczenia emerytalnego za okres do sierpnia do grudnia 2008 r. oraz zawiadomienie o wpisaniu hipoteki przymusowej zwykłej na kwotę [...] zł na nieruchomości należącej do strony skarżącej. W dniu 27 marca 2009 r. – w odpowiedzi na wezwanie referendarza - wpłynęły do Sądu dodatkowe dokumenty źródłowe i wyjaśnienia, na podstawie których ustalono, co następuje. Łączny dochód netto gospodarstwa domowego skarżącej wynosi [...] zł (średnia z trzech miesięcy obliczona na podstawie przekazów pocztowych dołączonych do akt tej sprawy oraz – w przypadku męża skarżącej - do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 225/09). Stałe udokumentowane miesięczne wydatki, ustalone na podstawie przedłożonych rachunków i faktur, stanowią średnio miesięcznie kwotę około [...] zł (w tym: czynsz – [...] zł, usługi telekomunikacyjne – [...] zł, gaz – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, ubezpieczenie na życie – [..] zł, Internet – [...] zł, ubezpieczenie mieszkania – [...] zł, podatek od nieruchomości – [...] zł). Dodatkowo w gospodarstwie tym ponoszone są wydatki związane z zakupem niezbędnych lekarstw; w skali miesiąca jest to kwota około [...] zł. Z nadesłanego w przedłużonym terminie (patrz zarządzenie referendarza sądowego z dnia 2 kwietnia 2009 r.) zaświadczenia banku wynika, że skarżąca posiada rachunki bankowe, na których saldo dostępne na dzień 26 marca 2009 r. wyniosło [...] zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Intencją wnioskującej było w tej sprawie uzyskanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Z tych względów wniosek ten został rozpoznany w oparciu o przesłankę częściowego przyznania prawa pomocy. Zgodnie więc z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wypada w tym miejscu zasygnalizować, że ciężar wykazania, tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, str. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający – wskazanej wyżej przesłanki spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Najogólniej rzecz ujmując, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy polega na badaniu wzajemnej relacji aktywów strony wnioskującej, przy uwzględnieniu jej koniecznych wydatków, a pasywami, które w tej sytuacji przybierają postać niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Ocena sytuacji skarżącej, dokonana przy uwzględnieniu wskazanej wyżej zależności, uzasadnia wniosek, że rzeczona przesłanka zwolnienia częściowego w stosunku do niej zachodzi i że bez wspomnianego niebezpieczeństwa uszczerbku utrzymania koniecznego może ona uiścić jedynie ułamek kosztów, o którym mowa w sentencji. Ustalając ten ułamek, wzięto pod uwagę także to, że mąż skarżącej zainicjował w tym samym czasie postępowanie sądowoadminsitracyjne, w ramach którego został również zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego. Należy nadto podkreślić, że orzeczenie o częściowym zwolnieniu od opłat sądowych jest rozstrzygnięciem, które zabezpiecza prawo do sądu strony skarżącej, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.