I SA/Gl 230/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Przedmiotem skargi M. L., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. W ramach urzędowego formularza PPF z dnia 7 kwietnia 2014 r. strona skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata, motywując wniosek niskimi dochodami. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca posiada wyłącznie mieszkanie o pow. 49,7 m2. Nie ma żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. M.L. uzyskuje dochód z tytułu świadczeń emerytalnych w kwocie 1035 zł, zaś jej mąż – z tytułu świadczeń rentowych – 1097,53 zł. Pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia ww. wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów zobowiązań i stałych wydatków (należy wykazać np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, wysokość kosztów ponoszonych na mieszkanie, opłaty za media, koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku); dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało wskazać także osoby, które ewentualnie partycypują w ponoszeniu tych kosztów; 2) udokumentowanie aktualnej wysokości wszelkich dochodów skarżącej i jej małżonka; dochody z tytułu świadczeń emerytalnych bądź rentowych można wykazać za pomocą stosownych decyzji ZUS bądź przekazów pocztowych potwierdzających wypłatę tego świadczenia w gotówce; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i jej małżonka, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowego, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w 2014 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku. W wezwaniu, doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu 16 kwietnia 2014 r., pouczono stronę, iż niezastosowanie do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Ww. wezwanie pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należało odnotować, że zakres wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy został oznaczony w pkt 4 druku urzędowego formularza wniosku PPF. Intencją wnioskującej jest zatem uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do treści art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Przyszło w tym miejscu podkreślić, iż skarga w niniejszej sprawie, złożona została na decyzję dotyczącą spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z treścią art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przedmiotem skargi jest działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęta jest w tej sprawie M. L. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżąca zwolniona jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się bezprzedmiotowy, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadziło się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia pełnomocnika. Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Przyszło zatem stwierdzić, że skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, wszak stosowne wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. Termin zakreślony dla jej udzielenia upłynął bezskutecznie w dniu 23 kwietnia 2014 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącej. Jej bierna postawa skutkuje przede wszystkim brakiem możliwości zbilansowania jej gospodarstwa domowego. Skarżąca nie przedłożyła bowiem żadnych dokumentów, które zobrazowałyby skalę wydatków aktualnie przez nią ponoszonych. W wyniku poczynionych wyżej ustaleń orzeczono w kwestii wniosku o ustanowienie pełnomocnika w pkt 2 części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., art. 254 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.