I SA/Gl 24/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia WSA Wojciech Organiściak (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych i postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej DIS) działając na podstawie art. 123 i art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. dalej K.p.a.) w związku z art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej u.p.e.a.) postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) stwierdził niedopuszczalność zażalenia A. T. (dalej jako podatnik, zobowiązany) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej NUS) z dnia [...] (Nr [...]) w sprawie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Prezentując dotychczasowy przebieg postępowania organ odwoławczy wskazał, że NUS wystawił w dniu 13 czerwca 2013 r. tytuły wykonawcze nr [...] do [...] na nieuregulowane przez podatnika zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do grudnia 2008 r., poprzedzając je skierowaniem upomnień wymaganych w art. 3a § 2 pkt 2 u.p.e.a. Na podstawie tych tytułów wykonawczych NUS wszczął postępowanie egzekucyjne, doręczając zobowiązanemu ich odpisy w dniu 26 czerwca 2013 r. wraz z zawiadomieniami z dnia 19 czerwca 2013 r. o zajęciu rachunku bankowego oraz o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Następnie pismem z dnia 1 czerwca 2013 r., sprecyzowanym 18 lipca 2013 r., zobowiązany złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zawierając w nich wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Podatnik podniósł, że postępowanie egzekucyjne spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia, a wręcz niemożliwe do odwrócenia skutki tego postępowania. NUS ww. postanowieniem z [...] odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego pouczając w nim, że nie służy na nie zażalenie. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, że podanie we wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego ogólnych okoliczności wyrządzenia szkody nie wyczerpuje przesłanki uzasadnionego powodu dla jego uwzględnienia. Wskazano również, iż sam fakt wniesienia skargi do WSA na decyzję DIS nie stanowi przesłanki do wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnej. W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik na podstawie art. 33 u.p.e.a. wniósł o: uchylenie "decyzji z dnia [...] w całości"; anulowanie tytułu wykonawczego wystawionego przez NUS wystawionego w dniu 13 czerwca 2013 r. o numerze [...]; wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania przed Sądami Administracyjnymi oraz o zwolnienie z kosztów postępowania w tej sprawie ze względu na trudną sytuację finansową. W uzasadnieniu zażalenia podnosił argumentację odnoszącą się głównie do zarzutów na postępowanie egzekucyjne. DIS ww. postanowieniem z dnia [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia podatnika na postanowienie NUS z dnia [...] w sprawie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji odwołał się do treści art. 17 u.p.e.a. oraz podał, że przepisy ustawy egzekucyjnej regulują tryb postępowania w określonych kwestiach, nakazując wydawanie postanowień zaskarżalnych, bądź nie w administracyjnym toku instancji. W ocenie DIS w przedmiotowej sprawie należało przyjąć, że organ egzekucyjny zajmując stanowisko w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 35 u.p.e.a., musiał dokonać tego w wymaganej art. 17 ww. ustawy formie postanowienia. DIS podkreślił, że dosłowne brzmienie art. 35 ustawy egzekucyjnej nie przyznaje jednak prawa do zaskarżenia tego rodzaju postanowień i takie też pouczenie zawarł NUS w postanowieniu z [...]. W ocenie organu II instancji skoro brak jest normy prawa pozytywnego, która dopuszczałaby zaskarżenie postanowienia, to zażalenie jest niedopuszczalne. Organ wywodził, że unormowanie art. 35 u.p.e.a. nie przyznaje stronie prawa do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie NUS z dnia [...] w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a to oznacza, że jego kwestionowanie nieuprawnionym zażaleniem musi skutkować stwierdzeniem niedopuszczalności tego środka zaskarżenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 15 października 2010r. sygn. akt III SA/Gl 517/10). Końcowo DIS akcentował, że ustalenie przez organ, iż wniesiono zażalenie na postanowienie, w stosunku do którego przepisy nie przewidują takiej możliwości, nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia, w formie postanowienia, jego niedopuszczalności, nie zezwalając na przystąpienie do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia. W skardze na ww. postanowienie DIS podatnik (dalej jako skarżący) domagał się jego uchylenia w całości, anulowania ww. tytułów wykonawczych wystawionych przez NUS w dniu 13 czerwca 2013 r., wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania przed Sądami Administracyjnymi oraz zwolnienia od kosztów postępowania sądowego w tej sprawie ze względu na trudną sytuację finansową. W uzasadnieniu skargi podatnik wskazał, że treści zawarte w postanowieniu są dla niego krzywdzące i niejawne. Skarżący wywodził, że zgodnie z treścią art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być między innymi: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; błąd co do osoby zobowiązanego; zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżący w związku z powyższym zarzucał prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu nie zastosowanie ww. przepisów prawa w stosunku do jego osoby i ich nie przestrzeganie w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, które w ocenie zobowiązanego jest postępowaniem w stosunku do osoby tzw. "trzeciej". Podatnik wywodził, że domniemywa w związku z powyższym, iż osób "pierwszej i drugiej" nie znaleziono, natomiast znaleziono jego jako "osobę trzecią" i "nęka się go egzekucją za niepopełnione winy". Skarżący wywodził, że NUS, "wydaje decyzje, postanowienia i tytuły wykonawcze i ten sam Naczelnik Urzędu Skarbowego występuje jako organ egzekucyjny i prowadzi egzekwowanie swoich decyzji, nazywając siebie Organem egzekucyjnym. Co to za kpina prawna? Czy to jest logiczne, etyczne i moralne?" Zdaniem skarżącego według wymienionych w skardze przepisów prawa wynikających z art. 33 u.p.e.a. postępowanie jako bezzasadne może być umorzone, odroczone do momentu rozstrzygnięcia sprawy przez Sądy Administracyjne, o których "rozstrzygnięcia w tych postępowaniach się ubiega i będzie się ubiegał jako osoba niewinna i niezasługująca na takie egzekucje czyli w wyniku błędu co do osoby zobowiązanego". Skarżący podkreślał, że zastosowanie egzekucji zbyt uciążliwej z dochodów za świadczoną pracę jest nie tylko uciążliwe, ale skazuje go na eksmisję z zajmowanego lokalu mieszkalnego, odcięcie dostaw prądu, gazu albo pojedynczo lub grupowo, albowiem na potrzeby życiowe pozostaje mu 1000 zł. miesięcznie. Autor skargi akcentował, że brakuje mu pieniędzy na ubiór i wyżywienie oraz, że w przypadku choroby nie będzie miał środków finansowych na opłatę lekarzy, lekarstw czy rehabilitantów. Podkreślał, że będzie to dla niego "wyrok śmierci i zakończy tą haniebną egzekucję". Zdaniem skarżącego podawanie w "postanowieniu" że decyzja stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nadal pozostaje w obrocie prawnym i stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji jest oburzające oraz że egzekucja jest mało uciążliwa, a co w jego ocenie jest nadużyciem. Zdaniem skarżącego organ wydający decyzję czy postanowienie zawsze może ją zmienić, anulować lub uznać jako bezzasadną bez interwencji organów odwoławczych czyli tzw. jednostek nadrzędnych. Skarżący podkreślał, że należy ponadto wyjaśnić dlaczego NUS, który "sam wydaje decyzje, postanowienia i tytuły wykonawcze, następnie przeistacza się w organ egzekucyjny i realizuje wystawione przez siebie dokumenty". Końcowo skarżący zadawał pytanie o to czy "to jest zgodne z prawem i zasadami sprawiedliwości społecznej czy demokracji?" W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do stanowiska DIS zawartego w odpowiedzi na skargę podatnik w piśmie z dnia 30 stycznia 2014 r. podtrzymał zarzuty skargi oraz podkreślał, że rozstrzygnięcie organu narusza prawo i zasady sprawiedliwości społecznej. W odpowiedzi na ww. pismo skarżącego DIS w piśmie z dnia 12 maja 2014 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz podkreślił, że płacenie podatków w wysokości i terminach określonych w ustawach podatkowych jest podstawową powinnością każdego podatnika. DIS wskazał ponadto, że niewywiązywanie się z tego obowiązku narusza generalną zasadę demokratycznego państwa prawa tj. zasadę sprawiedliwości społecznej. Organ odwoławczy akcentował, że w sprawie poza sporem jest to, iż skarżący posiada wymagalne zaległości podatkowe określone ww. decyzją podatkową określającą odpowiedzialność za zaległości za zadłużenie spółki cywilnej A. W piśmie z dnia 11 czerwca 2014 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty i żądania skargi oraz zaakcentował, że prowadzona egzekucja jest zbyt uciążliwa dla podatnika, któremu pozostaje zbyt mała kwota na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Pełnomocnik wskazał również na kłopoty osobiste i zdrowotne skarżącego spowodowane zaistniałą sytuacją. Na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze oraz kolejnych pismach procesowych złożonych do akt, podtrzymując w pełnym zakresie zawartą w nich argumentację. Skarżący podkreślał, że padł ofiarą nieuczciwych wspólników i że ma bardzo trudną sytuację finansową i osobistą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Kontrolując zaskarżone postanowienie według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd podzielając stanowisko organu stwierdził, że nie narusza ono prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy jest w istocie bezsporny, a jako że został zaprezentowany przy okazji omawiania stanowiska zobowiązanego i organów, w ocenie Sądu brak jest konieczności jego ponownego przedstawiania. Sąd za prawidłowe przyjmuje ustalenia jakie w tym zakresie poczyniły organy obu instancji. Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem DIS stwierdził niedopuszczalność zażalenia zobowiązanego na postanowienie NUS z dnia [...] w sprawie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Badaniu Sądu podlegają zatem kwestie związane z tokiem i prawidłowością rozstrzygnięcia organu w tym przedmiocie. Natomiast ze złożonej skargi wynika, że wolą skarżącego jest w głównej mierze "zaskarżenie" tytułu wykonawczego sprowadzające się do wniesionych zarzutów opartych o art. 33 u.p.e.a. Są to zatem dwa odrębne zagadnienia, które skarżący niesłusznie utożsamia, a wobec faktu, że istnienie zaległości podatkowych i dopuszczalność dokonywania potrąceń z wynagrodzenia nie była objęta treścią zaskarżonego postanowienia, nie może stanowić przedmiotu orzekania Sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Ustaliwszy zakres rozpoznania sprawy przez Sąd orzekający należy zauważyć, że kwestie wstrzymania postępowania egzekucyjnego reguluje art. 35 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Organ egzekucyjny może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu. Z powyższego brzmienia przepisu wynikają dwa wnioski: kwestia ewentualnego wstrzymania postępowania egzekucyjnego pozostawiona została ocenie organu egzekucyjnego i jego swobodnemu uznaniu (organ egzekucyjny może wstrzymać ...) oraz to, że rozstrzygnięcie organu jest niezaskarżalne tzn., że nie przysługuje na nie zażalenie. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 17 u.p.e.a., o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli stanowi tak ustawa egzekucyjna lub Kodeks postępowania administracyjnego. Ta ostatnia ustawa w ogóle nie reguluje omawianej kwestii, a więc zażalenie na zaskarżone postanowienie byłoby dopuszczalne tylko wówczas, gdyby przewidywały to wprost przepisy ustawy egzekucyjnej. Natomiast w art. 35 u.p.e.a., określającym kwestie wpływu zarzutu na postępowanie egzekucyjne zażalenie nie jest przewidziane. Tak więc w świetle art. 35 ww. ustawy uznać należy, że ocena organu odwoławczego, iż na postanowienie w sprawie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutu, zażalenie nie służy jest prawidłowa, a rozstrzygnięcie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia nie narusza prawa. Podobny pogląd wypowiedział Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 21 listopada 2007 r. sygn. akt: III SA/Wa 1620/07, który stwierdził, że na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego wstrzymania postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie w przeciwieństwie do postanowienia wstrzymującego lub odmawiającego wstrzymania postępowania egzekucyjnego - tak jak stanowi o tym art. 35 § 1 u.p.e.a. Również tutejszy Sąd w wyroku z 25 września 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 209/08 uznał, że niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje m. in. sytuację wniesienia zażalenia na postanowienie, na które przepisy prawa środka takiego nie przewidują. Ustalenie przez organ, że wniesiono zażalenie na postanowienie w stosunku, do którego przepisy nie przewidują takiej możliwości, nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia, w formie postanowienia, jego niedopuszczalności, nie zezwalając na przystąpienie do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia. Wykazana powyżej legalność zaskarżonego postanowienia nakazuje uznać wszystkie argumenty skarżącego za bezpodstawne i oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.