I SA/Gl 250/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze z dnia 24 lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącego wniósł między innymi o przyznanie J.W. "prawa pomocy poprzez zwolnienie go od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi w całości". Uzasadniając wniosek, złożony na druku PPF dołączonym do ww. skargi, skarżący podniósł, że wspólnie z żoną osiąga miesięcznie dochód w kwocie 1484,22 zł. Z kolei koszty utrzymania mieszkania, koszty egzekucyjne oraz wydatki związane z leczeniem wynoszą miesięcznie około 1065,26 zł. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z żoną. Żadne z nich nie posiada jakiegokolwiek majątku. Dochód brutto w ww. gospodarstwie oznaczono w kwocie 1852,78 zł. Do wniosku dołączono kopie dokumentów źródłowych, w tym: potwierdzenia wpłat należności z tytułu: ubezpieczenia, dostawy energii elektrycznej, gazu, usług telekomunikacyjnych, abonamentu RTV; potwierdzenie wypłaty świadczenia ZUS na rzecz żony skarżącego; zaświadczenie o wysokości zarobków skarżącego za okres od grudnia 2010 r. do lutego 2011 r.; PIT-37 za 2010 r. złożony przez skarżącego. Analiza przywołanego wyżej oświadczenia i dołączonych do niego dokumentów źródłowych skłoniła referendarza sądowego do wystosowania do skarżącego wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (patrz pismo z dnia 6 kwietnia 2011 r.) poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych. W wezwaniu, doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 kwietnia 2011 r., zawarto nadto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. We wspomnianym wezwaniu zobowiązano nadto skarżącego do jednoznacznego oznaczenia zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wyjaśniając jednocześnie, że stosowna rubryka formularza nie została wypełniona. W tych ramach pouczono stronę skarżącą, że brak odpowiedzi na tą część wezwania skutkować będzie przyjęciem zakresu wniosku oznaczonym w skardze. Wskazane wyżej wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego, tak więc termin do uzupełnienia wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 19 kwietnia 2011 r. Wpis sądowy od skargi w tej sprawie stanowi kwotę 100 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy zaznaczyć, że zakres wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy został tutaj ograniczony do zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Zakres ten wynika z treści skargi, jak również jest skutkiem braku odpowiedzi na wezwanie referendarz sądowego z dnia 6 kwietnia 2011 r. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 4 P.p.s.a., częściowe zwolnienie od opłat może polegać na zwolnieniu od ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Zatem to strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jedynym zaś kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe. Z kolei stosownie do art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W toku badania rozpoznanego wniosku uznano, że dla pełnego obrazu sytuacji materialnej skarżącego niezbędne jest wezwanie go do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień. Dokumenty te miały w sposób jednoznaczny: zobrazować wysokość dochodów żony skarżącego w skali całego roku (pkt 4 wezwania), unaocznić wysokość rzeczywistych, aktualnych dochodów skarżącego (pkt 2 wezwania), udokumentować wysokość wydatków ponoszonych z tytułu leczenia (pkt 5 wezwania). Dodatkowo wezwanie referendarza sądowego zmierzało do uzyskania informacji na temat rachunków bankowych skarżącego, które posiadał bądź nadal posiada (pkt 1 i 3 wezwania). Wymaganych dokumentów nie nadesłano do dnia dzisiejszego. Negatywnie zatem należy ocenić bierną postawę procesową skarżącego. Uchylanie się od obowiązków wynikających z art. 255 P.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Rzeczone uprawdopodobnienie ma szczególne znaczenie w przypadku takim jak ten, gdzie wpis sądowy od skargi jest najniższym z przewidzianych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Na gruncie orzecznictwa sądu administracyjnego II instancji należy wskazać, że strona, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 187/10, źródło: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, że przypadkach takich jak obecnie ma miejsce, wykluczona jest możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, źródło: jak wyżej). W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.