I SA/Gl 251/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenia na raty zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, z którego pomocy korzystał w postępowaniu podatkowym (pieczęć firmowa jego kancelarii widnieje na kopercie, w której nadano odwołanie). Uzasadniając wniosek, stwierdził najpierw, że zamieszkuje u rodziców, którzy znajdują się w bardzo trudnej sytuacji życiowej ("matka nie pracuje, gdyż opiekuje się chorym ojcem", który otrzymuje rentę). Dalej zaznaczył, że ma na utrzymaniu syna i niepracującą żoną oraz że wspiera finansowo chorego brata, mającego żonę i dwójkę dzieci. Według wniosku skarżący w bieżącym roku wykazuje stratę z działalności gospodarczej w kwocie 65.000 zł i ma problemy z regulowaniem należności publiczno i prywatnoprawnych, zalegając w szczególności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na kwotę ponad 280.000 zł, a wobec swoich kontrahentów na kwotę około 400.000 zł. We wniosku wskazano majątek w postaci nieruchomości oraz kilku samochodów, w tym ciężarowych i dostawczych. Majątek ten ma w całości stanowić przedmiot zajęć komorniczych, zastawów skarbowych bądź zabezpieczeń hipotecznych. Skarżący powołał się na orzeczenia, którymi sądy powszechne zwolniły go od kosztów sądowych, wnosząc o uwzględnienie tej okoliczności w niniejszej sprawie. Pismem doręczonym w dniu 13 maja 2011 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, nadesłanie wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające w jego gospodarstwie domowym oraz kopii zeznań podatkowych złożonych przez nich za 2010 r., wykazanie deklarowanych we wniosku: obciążeń hipotecznych, zastawów skarbowych, egzekucji ze środków pieniężnych i aktualnego zadłużenia wobec ZUS oraz kontrahentów, udokumentowanie, że żona skarżącego jest osobą bezrobotną, nadesłanie kopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w okresie od stycznia do kwietnia 2011 r. (tytułem przykładu wskazano księgę przychodów i rozchodów, deklaracje VAT, raporty kasowe i ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności), złożenie wyjaśnień dotyczące brata skarżącego i jego rodziny, wykazane dochodów wszystkich osób zamieszkujących razem ze skarżącym, nadesłanie kopii orzeczeń zapadłych przed sądami powszechnymi, na które skarżący powołał się we wniosku, "wskazanie tytułu prawnego do działki gruntowej o pow. 0,1250 ha oznaczonej nr [...] " oraz złożenie oświadczenia na temat stosunku prawnego łączącego skarżącego z radcą prawnym wspomnianym we wniosku. Wezwanie to do chwili obecnej nie zostało wykonane. Skarżący wnosił już o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach przed Sądem, m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 325/10 – jego wniosek w tej sprawie został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 6 września 2010 r., tak samo jak zażalenie na to postanowienie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 329/10). Powodem tych rozstrzygnięć był brak niezbędnej dokumentacji źródłowej. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając, także na wezwanie, stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że skarżący nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi, ignorując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Podkreślić przy tym wypada, że rozwianie wspomnianych wątpliwości jest w niniejszej sprawie tym bardziej niezbędne, iż skarżący powołuje się w niej na bardzo dużo okoliczności odnoszących się tak do stanu jego przedsiębiorstwa, jak i do jego szeroko rozumianej sytuacji rodzinnej. Ustalenie tych okoliczności i ich ocena pod kątem przesłanek przyznania prawa pomocy możliwe są wyłącznie na podstawie dokumentów, których zażądano w rozbudowanym wezwaniu. W efekcie niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.