I SA/Gl 253/04
WyrokWSA w Gliwicach2005-05-19
Skład orzekający: Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia NSA Ewa Karpińska, Asesor WSA Mirosław Kupiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktury VAT wystawione przez podmiot, który nie był zarejestrowany jako podatnik VAT w momencie ich wystawienia, mogą stanowić podstawę do obniżenia podatku należnego przez nabywcę?Ratio decidendi
Faktury VAT wystawione przez podmiot niezarejestrowany jako podatnik VAT w momencie ich wystawienia nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego przez nabywcę. Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest prawem warunkowym, które wymaga spełnienia określonych wymogów formalnych i materialnych, w tym posiadania faktury wystawionej przez uprawniony podmiot. Niezarejestrowanie sprzedawcy jako podatnika VAT dyskwalifikuje fakturę jako podstawę do odliczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą nadwyżkę podatku naliczonego do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia podatku VAT z faktur wystawionych przez firmę "A" Sp. z o.o., ponieważ w dacie ich wystawienia firma ta nie była jeszcze zarejestrowana jako podatnik VAT. Podatnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, twierdząc, że nabył towar, zapłacił cenę i wprowadził towar do obrotu, a kontrahent odprowadził podatek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak Sędzia NSA Ewa Karpińska Asesor WSA Mirosław Kupiec (spr.) Protokolant Halina Modliszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2005 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. D. –"A1" na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. D., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. określającą, w podatku od towarów i usług za [...] 2002 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe w kwocie [...] zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., zwaną dalej O.p.).
W uzasadnieniu podał, iż w toku kontroli ustalono, że w ewidencji zakupu za badany miesiąc podatnik ujął m.in. 2 faktury VAT wystawione dnia [...]i [...] 2002 r. przez firmę "A" Sp. z o.o. W wyniku przeprowadzonej przez właściwy organ podatkowy kontroli w firmie "A" Sp. z o.o. ustalono, że w dacie wystawienia powyższych faktur firma ta nie była jeszcze podatnikiem podatku od towarów i usług. Zgłoszenie rejestracyjne w podatku od towarów i usług podmiot ten złożył dnia [...] 2002 r. i w tym dniu został wpisany do rejestru podatników VAT.
Biorąc pod uwagę treść § 34 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatków akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 z późn. zm., zwanego dalej Rozporządzeniem), organ pierwszej instancji uznał, że firma "A" nie była podmiotem uprawnionym do wystawienia przedmiotowych faktur. Tym samym, zdaniem organu, przedmiotowe faktury stosownie do § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a Rozporządzenia nie mogły być podstawą do obniżenia podatku należnego. Wyrazem dokonanych ustaleń była decyzja z dnia [...] r., którą określono nadwyżkę podatku naliczonego do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe w zmienionej wysokości.
Zaskarżonej decyzji podatnik zarzucił naruszenie art. art.123 § 1, art. 200 § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, gdyż, zdaniem strony, nie wyznaczenie konkretnego terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym spowodowało to, że termin ten nie upłynął. W odwołaniu podkreślono, że organ podatkowy naruszył przepisy postępowania art. 123 i art. 200 § 1 O.p. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, gdyż w piśmie z 11.09.2003 r. nie wyznaczono konkretnego terminu. Zarzucono także naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm., zwaną dalej u.p.t.u.) poprzez zakwestionowanie zasadności odliczenia podatku VAT wskazanego w fakturach wystawionych przez firmę "A" podczas, gdy strona nabyła towar, zapłaciła uzgodnioną cenę, potwierdziła odbiór towaru na fakturze, wprowadziła towar do obrotu, ujęła fakturę w ewidencji, a kontrahent odprowadził podatek naliczony wymieniony w tych fakturach. Faktury, zdaniem podatnika, zawierały dane, o których mowa w art. 32 ust. 1 u.p.t.u.
W uzasadnieniu odwołania powołano się na wyrok NSA z dnia 3.02.1999 r. sygn. akt I S.A./Gd 184/97 i podkreślono, że w niniejszej sprawie Skarb Państwa de facto żąda 44 % VAT od jednej transakcji, bowiem z jednej strony podważa się zasadność odliczenia podatku przez nabywcę, a z drugiej nakazuje się zbywcy jego zapłatę. Takie opodatkowanie według podatnika jest sprzeczne nie tylko z Konstytucją ale z jakimikolwiek zasadami prawnymi i zdrowym rozsądkiem.
Po wszechstronnym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie oraz argumentów podniesionych przez stronę w odwołaniu organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdził, że podstawą funkcjonowania podatku od towarów i usług jest prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z dokonanymi zakupami towarów i usług wynikające z art. 19 ust. 1 u.p.t.u. Podkreślono, że to prawo nie jest samoistne, bowiem aby z niego skorzystać, spełnione muszą być określone warunki, które wynikają z ustawy, jak i z przepisów wykonawczych. Powołując się na § 34, § 48 ust. 3 i ust. 4 pkt 1 lit a Rozporządzenia oraz art. 32 u.p.t.u. organ odwoławczy stwierdził, że jeśli określony podmiot nie spełnia koniecznych warunków, a w szczególności, jeśli nie złoży zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R, to nie jest on uprawniony do wystawiania faktur VAT. A jeśli takie wystawia, to nie stanowią one dla nabywców będących podatnikami podatku od towarów i usługo podstawy do odliczenia podatku z nich wynikającego. W tym zakresie, zdaniem organu istotna jest data złożenia formularza rejestracyjnego VAT-R przez wystawcę danej faktury. Już bowiem od dnia złożenia tego formularza podmiot uznaje się za podatnika zarejestrowanego dla celów podatku od towarów i usług, a w konsekwencji za uprawnionego do wystawiania faktur VAT. Ostatecznie powołując się na okoliczności sprawy, że firma "A" została zarejestrowana dnia [...] 2002 r., a faktury wystawiono wcześniej dnia [...] i [...] 2002 r. organ ten stwierdził, że żadna z tych faktur nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego, gdyż wystawione zostały przez podmiot do tego nieuprawniony i że stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazano, że nie jest on zasadny, ponieważ postanowieniem z dnia [...] 2003 r., odebranym dnia [...] 2003 r. organ pierwszej instancji wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
W skardze rozstrzygnięciu powyższemu podatnik zarzucił naruszenie:
- art. 123 § 1 O.p. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, bowiem nie wyznaczono stronie konkretnego terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym, co zdaniem skarżącego oznacza, że termin ten nie upłynął,
- art. 200 § 1 O.p. polegające na nie wyznaczeniu stronie 7 – dniowego terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym,
- art. 32 ust. 1 u.p.t.u. poprzez zakwestionowanie zasadności odliczenia podatku VAT wskazanego w fakturach wystawionych przez firmę "A" podczas, gdy skarżący na podstawie zakwestionowanych faktur nabył towar, płacąc uzgodnioną cenę, potwierdzając odbiór towaru na fakturze, wprowadzając następnie tenże towar do obrotu handlowego w sytuacji, gdy faktury zawierały dane, o których mowa w art. 32 ust. 1 u.p.t.u.
W uzasadnieniu skargi na potwierdzenie swojego stanowiska podatnik powołał się ponownie na wyrok NSA z dnia 3.02.1999 r. sygn. akt I SA/Gd 184/97. Podkreślił jeszcze raz, że jego zdaniem Skarb Państwa żąda de facto 44 % VAT od jednej transakcji, gdyż firma "A" odprowadziła VAT wykazany w zakwestionowanych fakturach. Ponadto podatnik wskazał, że zgodnie z jego informacjami stosowne przepisy u.p.t.u. miały zostać zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego, co uzasadnia jego stanowisko, że podwójne opodatkowanie podatkiem VAT tej samej czynności jest sprzeczne nie tylko z Konstytucją ale z jakimikolwiek zasadami prawnymi także zdrowym rozsądkiem.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy biorąc pod uwagę to, że strona zaskarżając decyzję nie wskazała nowych argumentów ponad te, które zostały zawarte w odwołaniu, w pełni podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w tej decyzji.
Na rozprawę skarżący nie stawił się. Pełnomocnik organu odwoławczego wniósł o oddalenie skargi dodając, że jedyny kontrahent skarżącego w [...] 2002 r. był podmiotem nieuprawnionym do wystawiania faktur. Natomiast, gdy chodzi o zarzut naruszenia art. 200 O.p., to jego zdaniem w świetle uchwały NSA (7) z dnia 25.04.2005 r. nie jest zasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.
W niniejszej sprawie organy podatkowe zakwestionowały prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez nie zarejestrowanego podatnika VAT, czyli brak rejestracji występuje po stronie sprzedawcy, a nie nabywcy. Na gruncie podatku od towarów i usług faktury wystawiane przez podatników VAT pełnią podstawową funkcję. Nie są one tylko zwykłym dokumentem służącym dokumentacji transakcji w obrocie gospodarczym, czy podstawą do zaksięgowania w księgach stron tej transakcji.
Należy zgodzić się z wywodem organu odwoławczego, że podstawową zasadą funkcjonowania podatku od towarów i usług jest prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z dokonanymi zakupami towarów i usług. Wynika ono z art. 19 ust. 1 u.p.t.u. Możliwość obniżenia podatku należnego nie jest obowiązkiem podatnika, lecz jego prawem, które nie jest samoistne. Aby z niego skorzystać, spełnione być muszą określone warunki. Warunki te wynikają zarówno z u.p.t.u., jak i z przepisów wykonawczych do niej ustanowionych.
Jak stanowi § 48 ust. 3 Rozporządzenia podstawę do obniżenia kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty. Słusznie organ odwoławczy podkreślił, że nie wystarcza jednak sam fakt posiadania dokumentu uprawniającego do skorzystania z tego prawa. W myśl bowiem § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a Rozporządzenia w przypadku, gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi m. in. przez podmiot nieuprawniony do wystawiania tych dokumentów - faktury te nie stanowią podstawy do skorzystania z prawa, jakim jest obniżenie podatku należnego o podatek naliczony zapłacony w cenie zakupionego towaru bądź usługi. Z treści art. 32 u.p.t.u. w zw. z § 34 Rozporządzenia wynika, iż do wystawiania faktur VAT stwierdzających sprzedaż towarów (bądź wykonanie usług) zobowiązani (i uprawnieni jednocześnie) są podatnicy - "płatnicy" VAT.
Zgodnie z § 34 Rozporządzenia podmiotami uprawnionymi do wystawiania faktur VAT są wyłącznie zarejestrowani podatnicy, posługujący się numerem identyfikacji podatkowej lub posługujący się numerem tymczasowym z wyjątkiem tych podmiotów, które korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.
Ograniczenie zawarte w § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a Rozporządzenia jest wynikiem konstrukcji podatku od towarów i usług. Polega ona bowiem na tym, że sprzedawca wystawiając fakturę VAT potwierdzającą dokonana sprzedaż, ma obowiązek uwzględnić wynikający z niej podatek w ramach swojego podatku należnego w rozliczeniu wobec budżetu państwa. Tymczasem nabywca ma prawo do odliczenia podatku z tej faktury jedynie wówczas, gdy faktura ta pochodzi od podatnika uprawnionego do jej wystawienia.
Powyższe przepisy nie były kwestionowane, co do ich zgodności z Konstytucją. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego szczegółowy przepis § 54 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 154, poz. 797; zm.: z 1996 r. Nr 107, poz. 506, Nr 157, poz. 805; z 1997 r. Nr 61, poz. 389) i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, poz. 1024) nie był uznany za niezgodny z Konstytucją (zob. wyroki TK z 16.06.1998 r. U 9/97,OTK 1998/4/51 i z 11.12.2001 r. SK 16/00, OTK 2001/8/257). Natomiast tam gdzie TK orzekł niezgodność:
- § 48 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia ( wyrok TK z 27.04.2004 r. K 24/03, OTK-A 2004/4/33) i
- § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245) (wyrok TK z 21.06.2004 r. SK 22/03, OTK-A 2004/6/59),
wiązał ją z brzmieniem konkretny przepisów u.p.t.u. W pierwszym przypadku był to art. 32a u.p.t.u. dodany przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 4 grudnia 2002 r. zmieniającej ustawę o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, ustawę o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy oraz ustawę - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 213, poz. 1803), a w drugim art. 33 u.p.t.u.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 21.06.2004 r. TK wskazał jednak, co ma znaczenie w niniejszej sprawie, że w art. 33 u.p.t.u. "Nie chodzi (...) o podmioty, które nigdy nie były podatnikami VAT i nie zostały zarejestrowane, lecz o takie podmioty, które w ogóle są podatnikami VAT i mają prawo do wystawiania faktur VAT (podkreślenie Sądu), ale w danym przypadku wystawiły faktury na towary nieopodatkowane. W odniesieni do nich właśnie w orzecznictwie NSA przepis ten traktowany jest jako sankcyjny (por. uchwała NSA z 22 kwietnia 2002 r., FPS 2/02, ONSA 2002/4/136, wyrok SN z 10 lipca 2002 r., III RN 136/01, OSNP 2003/13/301, wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., I SA/Wr 2835/99, LEX nr 42454).". Ostatecznie TK oceniał następujący stan prawny: "(...) w zaskarżonym przepisie w związku z art. 33 ust. 1 ustawy chodzi tylko o takie podmioty, które będąc zarejestrowane jako podatnicy VAT, wystawiają błędnie fakturę wraz z podatkiem za towary lub usługi nieopodatkowane albo zwolnione od podatku. To ich kontrahenci po przyjęciu takiej faktury i zapłaceniu ceny wraz z zawartym w niej "podatkiem" nie mogą sobie już obniżyć podatku należnego.". W tym zakresie ogólny zarzut skarżącego, co do niezgodności z Konstytucją nie można uznać za zasadny skoro sprzedawca musi być zarejestrowanym podatnikiem VAT.
Mając na uwadze powyższe wywody należy stwierdzić, że organ odwoławczy wysnuł prawidłowy wniosek, że jeśli sprzedawca nie spełnia koniecznych warunków, a w szczególności jeśli nie złożył zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R, to nie jest on uprawniony do wystawiania faktur VAT. A jeśli nawet takie wystawi, to nie stanowią one dla nabywców będących podatnikami podatku od towarów i usług podstawy do odliczania podatku z nich wynikającego. Również w orzecznictwie i literaturze wskazuje się, że odliczenie VAT z faktur wystawionych przez podmiot nieistniejący czy niezarejestrowany jest niemożliwe (zob. wyrok WSA w Warszawie z 7.05.2004 r. III SA 539/03, Wspólnota 2004/14/54; A.Bartosiewicz, R.Kubacki "VAT. Komentarz" Zakamycze 2004, s. 1075).
Tym samym istotna jest data złożenia formularza rejestracyjnego VAT-R przez wystawcę danej faktury. Momentem dokonania rejestracji dla potrzeb podatku od towarów i usług jest złożenie w urzędzie skarbowym zgłoszenia rejestracyjnego na formularzu VAT-R (zob. wyrok NSA z 29.10.1999 r. I SA/Kr 1618/98, LEX nr 43383).
Dokonując powyższej interpretacji prawa należy stwierdzić, że wysnuty z niej skutek prawny nie jest sprzeczny z regulacjami prawa wspólnotowego w szczególności wynikającymi z VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC). Na wstępie należy zaznaczyć, że na podstawie art. 68 Układu Europejskiego Polska była zobowiązana do zbliżania i podjęcia starań w celu zapewnienia zgodności istniejącego i przyszłego ustawodawstwa, między innymi w dziedzinie pośredniego systemu opodatkowania, z ustawodawstwem Wspólnoty. To zobowiązanie nie oznacza pełnego związania, jak to stanowi już art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia RP do Unii Europejskiej obowiązującego od dnia 1 maja 2004 r. (Od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny z dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w niniejszym Akcie.). W świetle art. 2 wyżej powołanego Aktu, czyli w związku z związaniem ustawodawcy, a nie tylko zobowiązaniem do zbliżania i podejmowania starań, co do zgodności z prawem wspólnotowym, wszelkie dyrektywy jako wtórne prawo wspólnotowe uzyskały moc, w ramach bezpośredniego skutku, dopiero od dnia 1 maja 2004 r. Należy bowiem podkreślić, że dyrektywa do czasu upływu terminu jej wykonania jest aktem zawierającym przepisy warunkowe w tym znaczeniu, że jest adresowana do państw członkowskich, prawnie wiąże odnośnie do wskazanych celów, a organom państwa członkowskiego pozostawia jedynie swobodę w doborze form i metod realizacji jej celów. Nie oznacza to jednak, że w stanach prawnych obowiązujących przed 1 maja 2004 r. dyrektywy nie będą wywoływały skutku pośredniego. Doktryna pośredniego skutku prawa wspólnotowego wyraża zasadę, zgodnie z którą sąd państwa członkowskiego jest obowiązany interpretować przepisy prawa wewnętrznego w "świetle brzmienia i celów" dyrektywy, która nie wywołuje skutku bezpośredniego (zob. A.Wróbel w; "Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy" Zakamycze 2005, s. 97).
Zgodnie z zapisem art. 22 (1) (a) VI Dyrektywy Każdy podatnik obowiązany jest złożyć oświadczenie o momencie rozpoczęcia, zmiany lub zaprzestania działalności jako podatnik (...). Obowiązek ten ma pierwotne znaczenie w stosunku do pozostałych wymogów administracyjnych, gdyż umożliwia Państwom Członkowskim identyfikację podatników, a w konsekwencji kontrolowanie pozostałych obowiązków, takich jak wystawianie faktur, składanie zeznań oraz przede wszystkim zapłaty podatku. Natomiast stosownie do art. 22(3)(a) VI Dyrektywy Każdy podatnik zapewni, że w odniesieniu do towarów lub usług, które dostarczył lub wykonał na rzecz innego podatnika lub na rzecz osoby prawnej nie będącej podatnikiem, faktura zostanie wystawiona przez niego lub przez jego klienta bądź w jego imieniu i na jego rzecz przez podmiot trzeci (...). W oparciu o te powiązane ze sobą zapisy należy w końcu powołać się na treść przepisu art. 18(1) VI Dyrektywy regulującego stosowanie prawa do odliczenia, z którego wynika, że w celu skorzystania z prawa do odliczenia podatnik zobowiązany jest m.in. (...) posiadać fakturę wystawioną zgodnie z artykułem 22(3), czyli brak złożenia stosownego oświadczenia dyskwalifikuje fakturę wystawioną przez taki podmiot.
W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionował tego, że faktury VAT zostały wystawione [...] i [...] 2002r. Tymczasem firma "A" Sp. z o. o., będącą wystawcą tychże faktur, rejestracji w podatku od towarów i usług dokonała dopiero [...] 2002r., co wynika z pisma Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. z [...] 2003r. (karta nr 20). Zatem do tego dnia nie była ona uprawniona do wystawiania faktur VAT. Tym samym prawidłowo ustalono, że żadna z faktur wystawionych przez tę firmę w okresie do [...] 2002r. włącznie - w myśl przedstawionych powyżej uregulowań prawnych - nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. W związku z tym takie okoliczności jak nabycie towaru przez skarżącego, zapłata z tego tytułu i uiszczenie podatku przez sprzedawcę nie ma wpływu na uwzględnienie podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez podmiot nie zarejestrowany.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 200 §1 O.p. Na tle tego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych doszło do rozbieżności, co do skutków jego naruszenia. Rozbieżności te doprowadziły do podjęcia przez NSA (7) uchwały z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04 w tym zakresie. W uchwale stwierdzono:
"1. Niezastosowanie w danej sprawie trybu art. 200 § 1 O.p., nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że zaistniała podstawa do wznowienia postępowania, wymieniona w art. 240 § 1 pkt 4 tej ustawy.
2. Naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 O.p. jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy."
W uzasadnieniu uchwały NSA wprawdzie stwierdził, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji nie mogą uchylić się od obowiązku wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z innych przyczyn, niż wymienione w art. 200 § 2 O.p., bo w przeciwnym razie dojdzie do naruszenia tego przepisu, to jednak, zdaniem NSA, czym innym jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia tego przepisu, a czym innym zagadnienie, czy naruszenie to w każdym wypadku musi prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd. Jeśli chodzi o podstawy wznowienia, to wskazano, że art. 240 § 1 pkt 4 O.p. pozwala wznowić postępowanie jedynie w razie pozbawienia strony udziału w określonej fazie postępowania np. gdy w sprawie występowało kilka stron, a jedną z nich pominięto przy wykonywaniu czynności z art. 200 § 1 O.p. Czym innym jest nie przeprowadzenie czynności poprzez nie zastosowanie trybu z art. 200 § 1 O.p. Jest to według NSA zupełnie inny rodzaj naruszenia prawa nie stanowiący podstawy do wznowienia postępowania. Naruszenie to porównane zostało do nie przesłuchania istotnego w sprawie świadka i stwierdzono, że pominięcie nawet istotnego dowodu nie uzasadnia wznowienia postępowania. Natomiast podstawa do wznowienia zachodziłaby, gdyby dowód przeprowadzono, ale strona nie brałaby udziału w tej czynności. Odnośnie naruszenia przepisów postępowania NSA podkreślił, że stanowią one podstawę do uchylenia decyzji, gdy naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można zakładać, że każde naruszenia art. 200 § 1 O.p. mogło taki wpływ wywrzeć. NSA stwierdził, że w każdej sprawie Sąd indywidualnie winien badać, czy naruszenie art. 200 § 1 mogło mieć wpływ na jej wynik i że w interesie strony leży wykazanie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Ostatecznie wskazano, że jeżeli przed Sądem skarżący nie przedstawi istotnych argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego, to znaczy, że naruszenie art. 200 § 1 O.p. nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarżący takich argumentów nie przedstawił. Oświadczył on jedynie, że nie wyznaczono mu konkretnego terminu z art. 200 § 1 O.p., co uniemożliwiło mu wypowiedzenie się co do zgromadzonych dowodów. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji wyznaczono stronie "(...) siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie" postanowieniem z dnia [...] r. doręczonym dnia [...] r. Wyznaczenie terminu w dniach, a nie z wskazaniem daty jest wystarczającym spełnieniem art. 200 § 1 O.p. Natomiast w przypadku postępowania wszczętego wniesieniem odwołania nie zebrano nowych dowodów, dlatego brak takiego zawiadomienia jest wprawdzie naruszeniem przepisów art. 200 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p. ale nie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji z tej przyczyny, ponieważ nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło