I SA/Gl 255/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2009 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że prowadzi działalność gospodarczą, osiągając dochody w wysokości około 2000 zł oraz że uzyskuje dochody ze źródła określonego jako "spółka" w kwocie 1800 zł. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz z córką, lecz podkreślił zarazem, iż w jego małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa. We wniosku nie wskazano żadnego majątku poza domem. Pismem doręczonym dnia 28 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku, w szczególności poprzez udokumentowanie zobowiązań i stałych wydatków i dochodów skarżącego i osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym, także z działalności gospodarczej, takich jak deklaracje dla podatku od towarów i usług i raporty kasowe, oraz zeznań podatkowych skarżącego i wspomnianych osób. W wezwaniu zastrzegł, że ilekroć w wezwaniu mowa jest o osobach pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, należy przez to rozumieć także jego żonę, niezależnie od tego, że w jego małżeństwie panuje rozdzielność majątkowa. Wnioskodawca przedłożył kopie i wydruki: zeznania podatkowego za ubiegły rok (wykazał w nim przychody ze stosunku pracy oraz z praw autorskich w wysokości odpowiednio 17.400 zł i 17.802 zł oraz z tytułu działalności gospodarczej: przychód w kwocie 419.839,57 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 408.656,56 zł i dochód w kwocie 11.183,01 zł), wydruk księgowy za marzec 2015 r. (wykazano w nim miesięczne przychody w kwocie 39.147,52 zł oraz wydatki w kwocie 33.250,81 zł, zaś od początku roku przychody w kwocie 87.616,07 zł i wydatki w kwocie 89.208,94 zł) oraz wyciąg z rachunków bankowych (na jednym z nich w kwietniu bieżącego roku suma uznań wyniosła 12.051,60 zł, suma obciążeń 10.243,88 zł, a saldo końcowe 1.874 zł). Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu jeszcze w pięciu innych sprawach, lecz później niż w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżący wykonał takie wezwania w sposób wybiórczy, pomijając część istotnej dokumentacji, m.in. tej obrazującej wydatki jego gospodarstwa domowego. W ten sposób nie można poczynić jakichkolwiek ustaleń dotyczących tego ważnego elementu sytuacji materialnej wnioskodawcy, który podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wręcz kluczowy, skoro dopiero w wyniku zestawienia wydatków strony z jej dochodami można wyciągnąć konkluzje na temat jej możliwości płatniczych. Te dochody zresztą również nie zostały udokumentowane w sposób odpowiadający wezwaniu. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący osiąga dochody z innych źródeł poza działalnością gospodarczą, lecz niepodobna stwierdzić precyzyjnie, na podstawie jakiego konkretnie stosunku prawnego te dochody są osiągane i w jakiej miesięcznej wysokości. Sam skarżący wyjaśnił tę kwestię we wniosku w sposób niejasny i ogólnikowy, wskazując jako źródło bliżej nieokreśloną relację łączącą go z jakąś spółką i podając kwotę, której nie można zweryfikować. W świetle zeznania podatkowego dochody w zbliżonej wysokości wnioskodawca wykazał wszak z dwóch "dodatkowych" źródeł. Ponadto z wymienionych w wezwaniu dokumentów mających wskazywać rezultat finansowy działalności gospodarczej nadesłano wyłącznie wydruk księgowy. Wreszcie nie ustosunkowano się w ogóle do wezwania w części odnoszącej się do osób pozostających z wnioskującym we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym do jego małżonki. W wezwaniu tym zastrzeżono zaś, że dokumentację tę należy przedłożyć niezależnie od rozdzielności majątkowej obowiązującej w małżeństwie skarżącego. Otóż ustrój majątkowy małżeński nie ma znaczenia w punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, nie wyłączając zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09, LEX nr 563242). Niemniej również analiza tych dokumentów, które skarżący dostarczył, wyklucza uznanie, że wykazał on przesłanki przyznania prawa pomocy. Niewątpliwie osiągnął on dochód z działalności gospodarczej tak w roku ubiegłym, jak w pierwszym kwartale roku bieżącego, mimo iż ponosił w związku z tą działalnością koszty, które wprost niewspółmiernie przewyższają wysokość kosztów sądowych we wszystkich jego sprawach toczących się przed Sądem. Wprawdzie w marcu odnotowano mniejsze wpływy niż wydatki, lecz nie można tracić z pola widzenia, że wpis od skargi, czyli najwyższa opłata sądowa w postępowaniu, wynosi w niniejszej sprawie jedynie 1,51 % tych miesięcznych zaledwie wydatków. W tym kontekście podnieść należy, że koszty postępowania sądowego przedsiębiorca powinien w pierwszej kolejności kalkulować w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując jej priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie może zatem preferować innych wydatków, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy nieporównywalnie wyższe kwoty przeznacza na inne cele. Jest tak zwłaszcza wówczas, gdy poniesienie kosztów sądowych pozostanie bez jakiegokolwiek istotnego czy wręcz odczuwalnego wpływu na poziom płynności finansowej prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa. Skądinąd również z wyciągu z jednego z rachunków bankowych skarżącego wynika, że w ciągu miesiąca za pośrednictwem tego rachunku zainkasowano i wydatkowano środki, które znacznie przewyższają wysokość kosztów sądowych, a po dokonaniu tych operacji na rachunku pozostała kwota przekraczająca ponadtrzykrotnie należny wpis od skargi. Bezsprzecznie część tych środków mogła być przeznaczona na potrzeby postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.