I SA/Gl 255/15

WyrokWSA w Gliwicach2015-09-09

Skład orzekający: Paweł Kornacki, Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie o stwierdzenie nadpłaty podatku od środków transportowych może być prowadzone równolegle lub po wydaniu ostatecznej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za ten sam okres?
Ratio decidendi
Postępowanie o stwierdzenie nadpłaty podatku może być prowadzone niezależnie od postępowania określającego wysokość zobowiązania podatkowego, nawet jeśli decyzja wymiarowa jest ostateczna. Postępowanie o stwierdzenie nadpłaty nie może przekształcić się w postępowanie wymiarowe i odwrotnie, a rozstrzygnięcia obu postępowań są odrębne, choć powiązane. Organ odwoławczy błędnie uznał, że istnienie ostatecznej decyzji wymiarowej wyklucza prowadzenie postępowania o nadpłatę, co stanowi naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Podatnik P. M. złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku od środków transportowych za 2009 r. Organ I instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty, a organ odwoławczy uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu istnienia ostatecznej decyzji wymiarowej określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Skarżący zarzucił błędne zastosowanie prawa i domagał się rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, wskazując, że pojazdy objęte podatkiem są pojazdami specjalnymi zwolnionymi z podatku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2009 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U.z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925) uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] , którą odmówiono P. M. (dalej także: podatnik, strona) stwierdzenia nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2009 r. i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia opisano na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania. W tym zakresie wskazano, że podatnik w dniu 16 czerwca 2011 r. złożył deklarację na podatek od środków transportowych za lata 2006 - 2011. Prezydent Miasta C. decyzją nr [...] z dnia [...] r. rozłożył na raty zaległości w podatku od środków transportowych za lata 2006 - 2011. W dniu 30 maja 2012 r. podatnik złożył pismo w sprawie zwrotu niesłusznie pobranego podatku od środków transportowych. W uzasadnieniu wniosku (do którego nie dołączono korekty deklaracji podatkowej) wskazał na treść wyroku NSA z dnia 20 stycznia 2011 r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. odmówił wnioskodawcy stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od środków transportowych za 2009 r. W odwołaniu od tej decyzji podatnik przywołał treść wyroku NSA z dnia 20 stycznia 2011 r. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Nadpłata podatku występuje, gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa w ogóle nie powinno mieć miejsca - świadczenie nienależne albo też świadczenie dłużnika podatkowego jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa - świadczenie nadpłacone (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2009, wyd. Unimex 2009 s. 376). Z kolei warunki, na jakich przysługuje podatnikom uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, określone są w art. 75 Ordynacji podatkowej. Przepis ten, niezależnie od regulacji dotyczących płatników i inkasentów stanowi, iż prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku przysługuje również podatnikom, których zobowiązanie powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (tj. przez zaistnienie zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania), jeżeli w zeznaniach (deklaracjach) wskazanych w tym przepisie wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek bądź też nie będąc obowiązanymi do składania zeznań (deklaracji) dokonali wpłaty podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. W tym pierwszym przypadku stosownie do art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej podatnik jest również zobowiązany do złożenia równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty skorygowanego zeznania bądź skorygowanej deklaracji. Ze względu na sposób powstania zobowiązania podatkowego oraz konstrukcję poboru podatku, w dyspozycji art. 75 Ordynacji podatkowej mieszczą się również, co do zasady, wnioski o stwierdzenie nadpłaty podatku od środków transportowych uregulowanego w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz.613 ze zm.). Kontynuując organ odwoławczy stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie podatnik wnioskując o stwierdzenie nadpłaty w zakresie podatku od środków transportowych, podnosił, że w ogóle nie był zobowiązany do uiszczenia tego podatku. Jednakże, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w przekazanych aktach sprawy, wymiar podatku od środków transportowych za rok 2009 został podatnikowi dokonany mocą decyzji organu I instancji dnia 16 stycznia 2014 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2009 r., która stała się ostateczna. Okoliczność ta jest, w ocenie organu odwoławczego, istotna dla właściwego rozstrzygnięcia, gdyż sprawa, która była przedmiotem wniosku skarżącego o stwierdzenie nadpłaty została przesądzona w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez organ I instancji, zakończonym decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych. Z tego też względu bez wzruszenia tej decyzji nie jest możliwe prowadzenie odrębnego postępowania, którego przedmiotem byłoby stwierdzenie nadpłaty, gdyż ewentualne pozytywne rozpatrzenie wniosku strony w tym przedmiocie prowadziłoby do współistnienia sprzecznych ze sobą decyzji - jednej stwierdzającej nadpłatę i drugiej, w której ustalono (określono) w stosunku do tego samego podatku i za ten sam okres, istnienie i wysokość zobowiązania podatkowego. Zdaniem organu odwoławczego na niemożność prowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nadpłaty w sytuacji, gdy wydana została decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego, wskazuje również art. 77 Ordynacji podatkowej, który określając terminy dokonania zwrotu nadpłaty w jego § 1 pkt 1 lit. b określił ten termin dla przypadku zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, natomiast w innym przepisie, tj. w § 1 pkt 2, ustalił ten termin dla przypadku wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę, przy czym oczywiste jest tutaj, że stwierdzenie nadpłaty i przyporządkowanego do tego terminu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy nie miała miejsca nadpłata wynikająca ze wzruszenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Wobec powyższego Kolegium uznało, że w sytuacji, gdy w odniesieniu do tego samego (co do okresu i rodzaju podatku) zobowiązania podatkowego została wydana i nadal obowiązuje (ostateczna) decyzja określająca wysokość takiego zobowiązania, to postępowanie w sprawie nadpłaty należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. W skardze na tę decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił "obrazę przepisów prawa materialnego przez ich niewłaściwe zastosowanie, błędnie ustalony stan faktyczny będący podstawą wydania decyzji". Wniósł o "uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym". W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji, jednakże nie orzekł co do istoty sprawy. Wyjaśnił, że "zamiarem skarżącego było stwierdzenie właśnie nielegalności samej decyzji organu pierwszej instancji co do słuszności naliczenia podatku od środków transportowych". Zdaniem skarżącego pojazdy objęte zaskarżoną decyzją są pojazdami specjalnymi i jako takie winny być zwolnione od podatku od środków transportu, tymczasem organ I instancji pominął wszelkie argumenty skarżącego, który zamierzał wzruszyć decyzję stwierdzającą obowiązek podatkowy. Z informacji posiadanych przez skarżącego wynika, że jedynie w C. żąda się zapłaty podatku od środków transportowych od samochodów specjalnych, jakimi są samochody ciężarowe i autobus do nauki jazdy. Jest to krzywdzące i narusza zasady konkurencji pomiędzy przedsiębiorcami. Niejednolitość orzecznictwa w omawianej materii skutkuje zwiększeniem obciążenia niektórych przedsiębiorców, a dzieje się tak przy ogromnej konkurencji na rynku i stale zmniejszającej się liczbie osób szkolonych. Dochód, jaki miasto jest w stanie osiągnąć z tytułu podatku od kilku pojazdów jest znikomy dla sytuacji finansowej miasta, a korzyści z utrzymania miejsc pracy w szkole jazdy rekompensują tę znikomą stratę. W takim stanie rzeczy skarżący skierował swój wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Zdaniem strony "nie znając niuansów prawnych organy podatkowy i odwoławczy najprawdopodobniej wyciągnęły błędne wnioski z treści pisma Skarżącego lub błędnie je zinterpretowały". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W szczególności wskazał, że wydanie ostatecznej decyzji podatkowej w zakresie zobowiązań podatkowych za dany rok kończy definitywnie przysługujące podatnikowi i obciążające podatnika samoobliczenie podatku, w którym podatnik może, między innymi składać wywołujące skutki prawne korekty deklaracji podatkowych. Wynika to wprost z art. 81 b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że uprawnienie do skorygowania deklaracji przysługuje nadal po zakończeniu postępowania podatkowego – w zakresie nieobjętym decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy zacytował pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 3 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 206/05, w którym stwierdzono, że instytucja stwierdzania nadpłaty nie może być wykorzystywana do wzruszania ostatecznych decyzji wymiarowych wydanych na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. Tryb postępowania zmierzającego do stwierdzenia nadpłaty nie jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, dzięki któremu można wzruszyć ostateczne decyzje podatkowe, gdyż środki te zostały określone enumeratywnie w przepisach rozdziałów 17, 18 i 19 powołanej Ordynacji podatkowe (podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 817/05 oraz z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1677/06). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż przedstawione w skardze. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa. Wnosząc skargę inicjującą postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie skarżący domagał się w istocie potwierdzenia, że pojazdy przeznaczone do nauki jazdy mają status pojazdów specjalnych, które na mocy art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (aktualnie t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 849) są zwolnione od podatku od środków transportowych. Organ odwoławczy natomiast, nie rozstrzygając merytorycznie sprawy, stwierdził, że skoro w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu I instancji określająca wysokość zobowiązania podatkowego skarżącego od środków transportowych, to sprawa stanowiąca przedmiot wniosku strony o stwierdzenie nadpłaty została przesądzona w postępowaniu podatkowym zakończonym ostateczną decyzją wymiarową. Bez wzruszenia tegoż rozstrzygnięcia nie jest zatem, zdaniem organu odwoławczego, możliwe prowadzenie postępowania zainicjowanego wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, co potwierdza treść art. 77 Ordynacji podatkowej, a także, powołana dodatkowo w odpowiedzi na skargę, regulacja zawarta w art. 81 b § 1 pkt 2 tej ustawy. Negując zatem dopuszczalność "zwalczania" ostatecznego rozstrzygnięcia wymiarowego dotyczącego danego roku podatkowego poprzez wnioskowanie o stwierdzenie nadpłaty za ten sam okres (co jednoznacznie wyartykułowano w odpowiedzi na skargę) organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę: 1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku; 2) podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Z kolei art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Uprawnienie określone w § 1 przysługuje również podatnikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1, jeżeli w deklaracjach innych niż wymienione w art. 73 § 2 pkt 2 i 3, z wyjątkiem deklaracji dotyczącej zaliczek na podatek dochodowy, wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek (art. 75 § 2 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej). Wzajemne relacje pomiędzy inicjowanym wyłącznie przez stronę postępowaniem o stwierdzenie nadpłaty w podatku (art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej), a wszczynanym z urzędu postępowaniem zmierzającym do określenia wysokości zobowiązania podatkowego (art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej) zostały rozważone w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 27 stycznia 2014 r., sygn. akt II FPS 5/13, ONSAiWSA 2014/4/56, LEX nr 1415481). Uchwała ta na mocy art. 187 § 2 p.p.s.a. jest wiążąca w danej sprawie. Ma także tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. Skład orzekający w niniejszej sprawie, aprobując stanowisko wyrażone we wspomnianej uchwale, zakwestionował legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sentencji uchwały 7 sędziów z dnia 27 stycznia 2014 r. wskazano, że "w przypadku zakwestionowania prawidłowości skorygowanej deklaracji podatkowej złożonej wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, zgodnie z art. 75 § 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), organ podatkowy nie ma obowiązku przed rozpatrzeniem tego wniosku wszczynać w każdej sprawie postępowania w celu określenia wysokości zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 21 § 3 wymienionej ustawy". Jednocześnie NSA zauważył, że "postępowanie wszczęte i prowadzone w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku nie może w jego trakcie przekształcić się w postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, tak samo, co już powyżej omówiono, postępowanie w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego nie może zmienić się w postępowanie w przedmiocie nadpłaty. Tego rodzaju przedmiotowe przekształcenia prowadzonych postępowań nie są przewidziane w rozdziale 8 działu IV Ordynacji podatkowej, stanowiącym o zakresie postępowania podatkowego. Ponadto, o ile nawet przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty i w postępowaniu określającym wysokość zobowiązania podatkowego jest podatkowo znaczący stan faktyczny czynności opodatkowanej lub okresu podatkowego, o tyle przedmiot rozstrzygnięć tych postępowań jest niewątpliwie odmienny. Wynikający z obowiązku podatkowego - przekształconego w prawidłowo określone zobowiązanie podatkowe - podatek nie jest w analizowanych pojęciach prawnych tożsamy z nadpłatą podatku jako świadczeniem nienależnym lub nadpłaconym". We wspomnianej uchwale uwzględniono, że "wystąpienie o zwrot nadpłaty i rozstrzygnięcie o nadpłacie mogą być uzasadnione tylko konkretnie określonymi jednostkowymi zdarzeniami okresu podatkowego oraz równie indywidualną ich oceną na podstawie obowiązującego prawa, co niewątpliwie nie wymaga zbadania i oceny prawnej wszystkich działań i zaniechań okresu podatkowego, w którego skład wchodzą". Zdaniem NSA "w takich przypadkach obligatoryjne wszczynanie i prowadzenie postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego przed rozstrzygnięciem w przedmiocie nadpłaty podatku nie jest potrzebne (...) Zakwestionowanie skorygowanego zeznania (deklaracji) sprowadza się do oceny, że budzi ono uzasadnione wątpliwości, które polegać mogą na nieprawidłowościach formalnych sporządzenia dokumentu czy też błędach w przedstawionych w nim obliczeniach, a także na niepotwierdzeniu się określonych jednostkowych zdarzeń i subsumcji prawnych, na których wnioskujący o stwierdzenie nadpłaty opiera swoje żądanie. W takich przypadkach wszczynanie i prowadzenie odrębnego postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego nie będzie potrzebne, a więc będzie nieuzasadnione. Jeżeli natomiast wnioskodawca na poparcie żądania o nadpłatę wraz z wnioskiem o jej stwierdzenie składa zeznanie podatkowe, w którym koryguje całość albo znaczną część samoobliczenia podatku, z którego wywodzi swoje żądanie, to wówczas organ podatkowy powinien z urzędu wszcząć postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Zmiana i przedstawienie na nowo w całości albo w znacznej części samoobliczenia podatku wymaga jego kompleksowej kontroli, z czym wiąże się zbadanie, przeanalizowanie i weryfikacja okresu podatkowego, którego dotyczy, tym bardziej, że skutkiem tych działań może być wydanie rozstrzygnięcia określającego wysokość zaległości podatkowej z tytułu niewykonania należnego zobowiązania podatkowego, które nie może zostać podjęte w postępowaniu, w którym wnioskodawca dochodzi wyłącznie stwierdzenia nadpłaty. Postępowanie w przedmiocie nadpłaty nie może natomiast przekształcić się w czasie jego trwania w postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Ocena, czy wnioskujący o nadpłatę koryguje w związku z tym żądaniem całość albo znaczną część samoobliczenia podatku określonego okresu podatkowego, powinna być dokonywana ad casum - w każdym postępowaniu, w relacji do jego okoliczności. Nie ma przeszkód prawnych, aby w trakcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy, kiedy jest to uzasadnione, wszczął z urzędu odrębne postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego" NSA wskazał także, iż "jedyną regulacją prawną, dotyczącą łącznie postępowania w sprawie nadpłaty i postępowania w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego oraz dopuszczalności równoczesnego prowadzenia tych postępowań, jest przepis art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej. Na podstawie art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem kontroli a wszczęciem postępowania - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. Z treści przytoczonego unormowania wynika więc zakaz wszczynania i prowadzenia postępowania w sprawie nadpłaty w czasie trwania postępowania podatkowego i kontroli podatkowej oraz - a contrario - dopuszczalność wszczynania i prowadzenia postępowania w przedmiocie zobowiązania podatkowego w czasie trwania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty". W istotnej dla oceny legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji konkluzji cytowanej uchwały NSA stwierdził, że "jeżeli w uzasadnionych przypadkach w czasie trwania postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty zostanie wszczęte postępowanie podatkowe, to - jak już wcześniej uzasadniono - przedmiot rozstrzygnięć tych postępowań będzie nietożsamy, natomiast rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązania podatkowego powinno zostać uwzględnione w następnej w stosunku do niego decyzji w przedmiocie nadpłaty, ponieważ dotyczą one tego samego okresu podatkowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 grudnia 2007 r., II FSK 1242/06; z 18 listopada 2008 r., II FSK 1205/07, z 20 marca 2009 r., II FSK 1893/07, z 10 grudnia 2010 r., II FSK 1412/09; z 29 listopada 2011 r., II FSK 1102/10; z 20 stycznia 2012 r., II FSK 1359/10; z 14 września 2012 r., II FSK 296/11; z 14 lutego 2013 r., II FSK 279/12; z 28 marca 2013 r., II FSK 1558/11 - CBOSA)". Wobec powyższego zanegować należy stanowisko organu odwoławczego, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził "niemożność prowadzenia i wydawania rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nadpłaty w sytuacji, gdy wydana została decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego". Jak bowiem wykazano w cytowanej uchwale dopuszczalne jest wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie zobowiązania podatkowego w czasie trwania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, a przedmiot tych rozstrzygnięć nie jest tożsamy, natomiast rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązania podatkowego. podlega uwzględnieniu w następczej decyzji dotyczącej nadpłaty. Zauważenia wymaga, że - jak wynika z akt sprawy – wniosek podatnika, w którym zwrócił się on z "żądaniem niesłusznie moim zdaniem pobranego podatku od środków transportowych" wpłynął do organu I instancji w dniu 31 maja 2012 r., natomiast postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od środków transportowych m.in. za 2009 r. zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...] r. Jednocześnie (wbrew regulacji zawartej w art. 75 § 1 i art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej przewidującej prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty wyłącznie na wniosek podatnika, który wszczyna postępowanie w sprawie) organ I instancji w dniu [...] r. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od środków transportowych. Postanowień tych nie dołączono do akt sprawy przekazanych Sądowi, jednakże organ I instancji powołał się na nie w decyzji z dnia [...] r. odmawiającej stwierdzenia nadpłaty. W tym stanie rzeczy trudno twierdzić, że - jak wskazano w odpowiedzi na skargę – skarżący zamierzał poprzez wniosek o stwierdzenie nadpłaty wzruszyć ostateczną decyzję wymiarową. Z powyższego wynika zatem, że organ odwoławczy stosując art. 233 § 1 pkt 2 lit. a in fine Ordynacji podatkowej, uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2009 r. naruszył art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że decyzję o umorzeniu postępowania wydaje się, jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. "Określona w art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty". (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2954/13, LEX nr 1450207). W rozpatrywanym w niniejszej sprawie stanie faktycznym pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2009 r. nie skutkuje, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, bezprzedmiotowością postępowania wszczętego wnioskiem strony o stwierdzenie nadpłaty w tym podatku. Wyczerpana zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zobowiązania właściwego organu do uwzględnienia powyższej argumentacji. W wyroku nie zawarto orzeczenia o kosztach postępowania, gdyż skarżący nie złożył wniosku o ich zasądzenie, który zgodnie z art. 209 p.p.s.a. warunkuje rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło