I SA/Gl 258/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wniósł o przyznanie prawa pomocy uzasadniając, że z renty inwalidzkiej utrzymuje trzyosobową rodzinę i w związku z tym nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego oraz ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką. Ich dochody wynoszą łącznie 583,00 zł. brutto. W piśmie z dnia 4 maja 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – w terminie 7 dni - poprzez: nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w tym przez jego teściową, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2008 złożonych przez skarżącego, jego małżonkę (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedłożenie aktualnego, tj. wystawionego przez właściwy urząd pracy po dniu otrzymania niniejszego wezwania, zaświadczenia potwierdzającego, że małżonka skarżącego nadal jest osobą bezrobotną bez prawa do pobierania zasiłku, nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię po dniu otrzymania niniejszego wezwania, potwierdzającego, że córka skarżącego nadal uczy się w tej placówce (sprecyzowano, że zaświadczenie to powinno odpowiadać na pytanie, czy otrzymuje ona jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności, w szczególności, czy stosowne środki wypłacane są w gotówce, czy na rachunek bankowy), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Jednocześnie z wezwaniem do uzupełnienia danych skarżący został pouczony, że niezastosowanie się do wezwania w zakreślonym terminie i zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. Skarżący w piśmie z dnia 15 maja 2009 r. poinformował referendarza sądowego, "że wszystkie aktualne dane z okresu ostatnich sześciu miesięcy, o które ponownie występuje, są dostępne w Sądzie w aktualnie prowadzonych sprawach o sygn. akt I SA/Gl 78/08 i I SA/Gl 588/08. W wymienionych sprawach postanowieniami z dnia 21 kwietnia 2009 r. oraz z dnia 29 kwietnia 2009 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na niewystarczające wykonanie wezwań do uzupełnienia danych zawartych we wnioskach, które to wezwania, zwłaszcza w drugiej z tych spraw, w znacznej części pokrywały się z wezwaniem w niniejszym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 26 maja 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie uzupełnił danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie przedłożył dokumentów źródłowych wymaganych do merytorycznego rozpoznania tego wniosku. Uniemożliwił tym samym weryfikację jego oświadczeń oraz ocenę jego możliwości płatniczych. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, że poza starannie wypełnionym urzędowym formularzem PPF i podpisanym w nim oświadczeniem o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy – w jego ocenie dodatkowe, powtarzające się zaświadczenia, nie mają żadnego uzupełniającego znaczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego wniesienie sprzeciwu przez skarżącego spowodowało utratę mocy postanowienia z dnia 26 maja 2009 r. o odmowie przyznania prawa pomocy oraz jednocześnie przejęcie sprawy do rozpoznania przez sąd. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : - 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; - 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednakże przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Wobec tego przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 96/06 LEX nr 360343). Prawo pomocy – jak stanowi art. 244 § 1 P.p.s.a. – obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W związku z tym, na podstawie cytowanego wyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a., na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tymczasem skarżący nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy. Przede wszystkim stwierdzić bowiem należało, iż skarżący nie nadesłał istotnych dokumentów źródłowych, w tym zwłaszcza dotyczących wysokości dochodów uzyskiwanych przez osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie przedłożył zeznań podatkowych stanowiących podstawę stwierdzenia, czy w jego rodzinie osiągane są dochody podlegające opodatkowaniu. Nie wykazał również, iż jego małżonka jest bezrobotna. Wymienione dokumenty źródłowe miały stanowić podstawę oceny wiarygodności oświadczeń skarżącego, złożonych na druku urzędowym. Brak zatem działania ze strony skarżącego, w przedmiocie wykazania jego sytuacji materialnej i rodzinnej skutkować musiał odmową przyznania prawa pomocy. Okoliczności powyższe miały podstawowe znaczenie dla przyjęcia oceny, że nie została w rozpoznawanej sprawie spełniona przesłanka dotycząca wykazania przez skarżącego, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 255 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.