I SA/Gl 261/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze z dnia 2 lutego 2015 r. B. B. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach między innymi z wnioskiem o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Do skargi dołączono urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym podniosła, że ubiega się nadto o ustanowienie dla niej radcy prawnego z urzędu. W motywach wniosku podkreśliła, że jest obecnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nadto skarżąca wykonuje obowiązki rodziny zastępczej dla jej wnuka, na którego otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej. Zeznała, że nie posiada żadnego majątku, ani żadnych innych źródeł dochodu, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Zauważyła dalej, że poprzednio przyznawano jej wielokrotnie prawa pomocy, w tym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Z tych też powodów wskazała, że w przypadku pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia zwraca się o ustanowienie radcy prawnego w osobie A.G., która reprezentowała skarżącą w sprawach o sygn. I SA/Gl 769/14 i I SA/Gl 770/14. W treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznała, że na jej dochód składają się zasiłki z pomocy społecznej, w tym zasiłki celowe i okresowe. W styczniu ogólnie pobrała świadczenia w kwocie 1445 zł. Skarżąca podniosła, że mieszkanie, które zajmuje razem z wnuczkiem jest przedmiotem najmu. Z tego tytułu skarżąca ponosi stałe miesięczne opłaty w łącznej kwocie 800 zł. Końcowo wskazała, że wobec niej prowadzone są kolejne postępowania egzekucyjne, które pozostają bezskuteczne. Zestawiając przywołane wyżej oświadczenie z analizą akt administracyjnych sprawy, referendarz sądowy zdecydował o wezwaniu skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: 1) dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym – w szczególności kopii decyzji przyznających zasiłki lub zaświadczenia organu pomocy społecznej o wysokości świadczeń wypłaconych skarżącej w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; 2) zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy po dniu otrzymania niniejszego wezwania, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; 3) kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym; 4) wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować; 5) kopii postanowień o umorzeniu postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko skarżącej; 6) kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącej oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. W przybliżonym wyżej wezwaniu referendarza z dnia 26 marca 2015 r. zawarto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane, jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Przesyłkę skierowaną na adres skarżącej, zawierającą ww. wezwanie, w wyniku nieobecności adresatki awizowano dwukrotnie w dniach 1 i 9 kwietnia 2015 r., a zawiadomienia na tę okoliczność umieszczono we właściwej skrzynce na korespondencję. Ostatecznie przesyłki nie odebrano w terminie, a właściwy urząd pocztowy dokonał jej zwrotu do tut. Sądu z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że skarżąca istotnie ubiegała się wcześniej w innych postępowaniach prowadzonych przez tutejszym Sądem o przyznanie prawa pomocy. Ostatnio postanowieniami z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 769/14 i I SA/Gl 770/14 przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i m.in. ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Istotne z omawianego punktu widzenia jest także to, aby dokumenty źródłowe pochodzące od wnioskodawcy obrazowały jego aktualną sytuację dochodową. Na gruncie ujednoliconego stanowiska judykatury należy nadto odnotować, że oceniając, czy podmiot wnoszący o przyznanie prawa pomocy wypełnił ciążący na nim z mocy przepisu art. 246 P.p.s.a. obowiązek, sądy administracyjne powinny badać przedłożone dokumenty źródłowe, o których mowa w art. 255 tej ustawy, pod kątem aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 4 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 370/10, LEX nr 663464). Dokumenty obrazujące przeszłą sytuację majątkową wnioskodawcy są nieistotne, gdyż uzasadnieniem przyznania prawa pomocy jest teraźniejsza niemożność strony w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt II FZ 307/10, LEX nr 663396). Trzeba zatem stwierdzić, że skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, ponieważ nie zareagowała na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, a termin dla dopełnienia tej czynności upłynął w dniu 22 kwietnia 2015 r. Przyjęto bowiem, że wezwanie referendarza sądowego doręczono w trybie zastępczym, tj. zgodnie z treścią art. 73 P.p.s.a. ze skutkiem na dzień 15 kwietnia 2015 r. Należy w tym miejscu podkreślić, że uwadze rozpoznającego wniosek nie umknęła okoliczność, iż uprzednio skarżącej przyznano prawa pomocy w innej sprawie toczącej się przed tutejszym sądem. Nie mniej jednak poprzednie postanowienie referendarza sądowego wydano osiem miesięcy temu. Z tych względów zgromadzone tam dokumenty powinny być zaktualizowane. W orzecznictwie przyjmuje się, że powoływanie się przez wnioskodawcę na fakt uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy we wcześniejszym okresie nie stanowi dostatecznej okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w tej konkretnej sprawie. O konieczności przyznania prawa pomocy nie przesądza fakt jej przyznania w innej sprawie sądowoadministracyjnej (por. postanowienie NSA z 8 maja 2013 r., II FZ 251/13, LEX nr 1318911). Okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy muszą być każdorazowo wykazane, a w szczególności w sytuacji, gdy pomiędzy rozstrzygnięciami w stosunku do tego samego podmiotu upłynęło relatywnie sporo czasu. Niniejsze orzeczenie nie oznacza jednak, że skarżąca nie będzie mogła ponownie wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W przypadku ponownego wniosku skarżąca będzie też miała możliwość wykazania okoliczności, które legły u podstaw jej wniosku. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.