I SA/Gl 266/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja, del. Sędzia SO Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Teresa Randak (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi G. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. – dalej określane zamiennie "SKO" lub "Kolegium", po rozpoznaniu odwołania – G.Ł. dalej określanej zamiennie "strona" lub "skarżąca" działając na podstawie art. 17, 18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) art. 6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. 2013 r., poz. 1399) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy H. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wskazana wyżej decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy H. ustalił wysokość opłaty za gospodarowania odpadami komunalnymi z nieruchomości w K. przy ul. [...] za okres od 1 lipca 2013roku w kwocie [...] zł (trzydzieści złotych) za każdy miesiąc. Organ swoją decyzję uzasadnił tym, iż deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi została wypełniona niezgodnie z ustalonymi wymaganiami. Organ dokonał z urzędu korekty złożonej deklaracji na podst. art. 274 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Strona złożyła sprzeciw od korekty sporządzonej przez organ. Zgodnie z art. 274 § 3 Ordynacji podatkowej sprzeciw anuluje korektę. W związku z powyższym organ wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadów komunalnych zakończone zaskarżoną decyzją. Od powyższej decyzji zobowiązana wniosła odwołanie podnosząc, iż z M. i B.P. prowadzą osobne gospodarstwa domowe. Zobowiązanie do zapłaty [...] zł kwartalnie uważa za nękanie. Wcześniej miała umowę podpisaną o wywóz śmieci raz na kwartał i to było wystarczające zwłaszcza, że korzysta ze skupów surowców wtórnych. Poza tym nieruchomość pozbawiona jest dojazdu, a firma wywożąca śmieci zawraca na jej posesji. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji zgodnie ze złożoną deklaracją. Analizując akta zgromadzone w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. SKO podniosło, że w świetle art. 6c ust. 1 ustawy dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jednostki samorządu terytorialnego są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z kolei art. 6h w/w ustawy stanowi, że właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Rada gminy w drodze uchwały określa metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie art. 6j ust. 1 i 2 ustawy oraz stawkę, termin, częstotliwość i tryb uiszczania opłaty. Właściciele nieruchomości są zobowiązani do składania deklaracji w sprawie opłat za odpady komunalne do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Art. 6o przytaczanej ustawy stanowi, iż w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Jeżeli deklaracja właściciela nieruchomości nie została złożona lub też zachodzi uzasadnione wątpliwości co do danych w niej zawartych wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję administracyjną o wysokości opłaty biorąc pod uwagę uzasadnione dane szacunkowe, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Od decyzji właścicielowi nieruchomości przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, a następnie skarga do sądu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie G.Ł. wraz z rodzicami złożyła deklarację zawierającą błędy. Wójt Gminy H. dokonał jej korekty z urzędu na podstawie art. 272 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej. Strona złożyła sprzeciw na dokonaną korektę tym samym została ona anulowana (art. 274 § 3 Ordynacji podatkowej). Biorąc powyższe pod uwagę Wójt Gminy H. wszczął postępowanie podatkowe postanowieniem z dnia [...] mające na celu określenia wysokości opłaty za gospodarowania odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013r. w drodze decyzji. W trakcie postępowania ustalono, iż budynek zamieszkują 4 osoby oraz ustalono opłatę w wysokości [...] zł za osobę co daje stawkę [...] zł miesięcznie (zaokrągloną do pełnych złotówek). Wysokość opłaty została ustalona uchwałą Rady Gminy H. z dnia [...] nr [...]. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium zauważyło, iż to właściciel nieruchomości jest zobowiązany ponosić opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, na której terenie położona jest dana nieruchomość. W przedmiotowej sprawie organ ustalił, iż właścicielem nieruchomości jest G.Ł. Ponadto zgodnie z art. 6qa ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podsumowując, SKO zaakcentowało, że art. 60 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na Wójta Gminy obowiązek wydania decyzji ustalającej opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w sytuacji niezłożenia deklaracji lub też, gdy deklaracja zawiera uchybienia. Na w/w decyzję SKO skargę wnieśli G.Ł., M. i B.P. Prawomocnym postanowieniem z dnia 28 lipca 2014 r. tut. Sąd odrzucił skargę M. i B. P. z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi. W skardze podniesiono, że dotyczy ona w/w decyzji oraz uchwały Rady Gminy w H. z dnia [...] nr [...] z powodu jej niezgodności z prawem. Uzasadniając skargę wskazano na lakoniczność i powierzchowność decyzji. Zarzucono także organowi odwoławczemu nie udzielenie odpowiedzi na złożone odwołanie. Skarżąca wskazała, że reguluje opłatę zgodnie z deklaracją, którą złożyła. Wskazała ponadto, że nie otrzymała odpowiedzi co do braku dojazdu do posesji, który umożliwiałby firmie odbierającej śmieci dojazd i nawracanie. Skarżąca wskazując na niezgodność zaskarżonej decyzji i uchwały z prawem odwołała się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności z Konstytucją tzw. ustawy śmieciowej oraz nałożony na ustawodawcę obowiązek jej zmiany w okresie 18 miesięcy. W tym zakresie skarżąca podkreśliła, że Sejm i Senat dały za dużo "wolnego pola" samorządom co do uchwalania terminów, częstotliwości, trybu oraz wysokości opłat. Dalej, skarżąca wskazała, że wcześniej miała podpisaną umową o wywóz śmieci raz na kwartał i była to wystarczająca częstotliwość. Skarżąca zaakcentowała, że terminy ustalone w uchwale rady oraz ich wysokość łamią podstawowe prawa konstytucyjne tym bardziej, że rygor egzekucji administracyjnej zmusza ją do regulowania za śmieci – jak to nazwała – "widmo". Wskazała ponadto, że firma odbierająca śmieci odbiera tylko te worki, które są pełne. Uznała zatem, że opłaty, które reguluje za niezabrane przez firmę worki pozostają do dyspozycji gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Dodatkowo, SKO zaakcentowało, że rodzice skarżącej nie byli stronami postępowania, gdyż wobec nich postępowanie zostało umorzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Spór w niniejszej sprawie dotyczył przede wszystkim określenia skarżącej wysokości opłaty za wywóz śmieci, jednakże skarżąca zakwestionowała zarówno uchwałę Rady Gminy w H. z dnia [...] nr [...] regulującą kwestię m.in. wysokości opłaty przypadającej na jedną osobę zamieszkałą na terenie danej nieruchomości, jak i decyzję SKO w B. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy H. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Rozstrzygnięcie tak zarysowanego sporu wymaga odwołania się do regulacji dwóch ustaw, a to ustawy o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 594 z zm.- dalej określana zamiennie skrótem u.s.g.) i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 203 r., poz. 1399 ze zm. – dalej określanej zamiennie skrótem u.c.p. lub "ustawa śmieciowa"). Odnosząc się do twierdzenia strony skarżącej o niezgodności uchwały Rady Gminy w H. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie gospodarowania odpadami komunalnymi przyjdzie odwołać się do treści art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ w sprawie z zakresu administracji publicznej może, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Kontrola skargi wniesionej na uchwałę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. polega w pierwszej kolejności na sprawdzeniu czy skarga spełnia wymogi formalne takie jak: charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia, zachowanie terminu, uprzednie wezwanie do usunięcia zarzucanego naruszenia. Po stwierdzeniu, że wymogi formalne zostały spełnione, sąd bada legitymację skarżącego do jej wniesienia. Dopiero ustalenie, że ten warunek został spełniony, pozwala sądowi przystąpić do merytorycznej oceny zasadności zarzutów skargi. Skargę z art. 101 ust. 1 u.s.g. może wnieść ten, kto wykaże, że jego subiektywny interes faktyczny znajduje ochronę w obiektywnym porządku prawnym - konkretnym przepisie prawa materialnego i jako taki został naruszony uchwałą rady gminy (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1475/08, wyrok z dnia 12 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1761/12, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawnienie wynikające z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, tak więc nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (tak wyrok NSA z 14 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2503/01 dostępny LEX nr 81964). W badanej sprawie skarżąca nie wypełniła wyżej wskazanego trybu a w skardze ograniczyła się do ogólnego wskazania, że uchwała Rady Gminy w H. z [...] narusza prawo. Jednakże takie stwierdzenie nie daje Sądowi legitymacji do kontroli zgodności z prawem uchwały, gdyż wskazany powyżej tryb stanowi warunek sine gua non uruchomienia postępowania sądowego, z tego też powodu zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji SKO, w pierwszej kolejności – w ocenie Sądu – należy odwołać się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., K 17/12, w którym stwierdzono, że: "I.1. Art. 6d ust. 1 i art. 6e ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r. poz. 391 i 951 oraz z 2013 r. poz. 21, 228 i 888) są zgodne z art. 2 oraz z art. 16 ust. 2 zdanie drugie w związku z art. 166 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 6c ustawy powołanej w punkcie 1 są zgodne z art. 2 Konstytucji. 3. Art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy powołanej w punkcie 1 są zgodne z art. 2 Konstytucji. 4. Art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 ustawy powołanej w punkcie 1 są zgodne z art. 2 Konstytucji. 5. Art. 6k ust. 1 i 2 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje maksymalnej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jest niezgodny z art. 84 i art. 217 Konstytucji. 6. Art. 6k ust. 3 i art. 6j ust. 2a ustawy powołanej w punkcie 1, są zgodne z art. 168 w związku z art. 217 Konstytucji. 7. Art. 6k ust. 4 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim upoważnia radę gminy do wprowadzenia zwolnienia przedmiotowego, jest niezgodny z art. 168 w związku z art. 217 Konstytucji. 8. Art. 6k ust. 4 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim upoważnia radę gminy do ustanowienia dopłat dla właścicieli nieruchomości, jest niezgodny z art. 168 w związku z art. 217 Konstytucji. 9. Art. 6l ust. 1 ustawy powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 168 w związku z art. 217 Konstytucji. II Przepisy wymienione w części I w punktach 7 i 8, w zakresach tam wskazanych, tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto postanawia: na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie" (publik. OTK – A 2013/8/125, System Informacji Prawnej LEX Nr 1413370). Jak wynika z zacytowanej sentencji wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że niezgodny z konstytucją jest art. 6k ustawy śmieciowej w zakresie, w jakim pozwala gminom samodzielne ustalać stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi straci moc dopiero po upływie 18 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Trybunał nie dopatrzył się natomiast niezgodności z Konstytucją artykułów 6h i 6m - nakładających na właścicieli nieruchomości obowiązek uiszczania opłaty za śmieci oraz składania deklaracji o wysokości tej opłaty, a także art. 6l ust. 1, który przekazuje radom gmin ustalenie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za śmieci. Wbrew zatem twierdzeniu skarżącej, przepisy stanowiące podstawę prawną wydanej decyzji nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, a ich konstytucyjność potwierdził Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z art. 6c. ust. 1 ustawy śmieciowej gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Jak z kolei wynika z art. 6h ww. ustawy właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Art. 6j ust. 1 stanowi, iż w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn: 1) liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub 2) ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub 3) powierzchni lokalu mieszkalnego - oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1. Art. 6r. 1 stanowi, iż opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi dochód gminy. Należy dodać, iż w świetle powołanych wyżej przepisów wprowadzonych ustawą nowelizującą ustawę o czystości i porządku w gminach z dnia 1 lipca 2011 r. (zmienioną ustawą z 25 stycznia 2013 r.) opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publiczno-prawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Oznacza to, iż wszystkie podmioty wytwarzające odpady, których obowiązek odbioru i odpowiedniego zagospodarowania obciąża obecnie gminę, zobowiązane są uiszczać na rzecz gminy daninę publiczną, zwaną w ustawie opłatą. Szczegółowe zasady naliczania tej opłaty ustanawiają w drodze aktów prawa miejscowego organy stanowiące gminy, wybierając stosownie do miejscowych uwarunkowań, sposób jej ustalania, spośród wskazanych w ustawie. Skład orzekający w sprawie zgadza się z tezą wyroku WSA w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 525/13 stanowiącą, że "Na opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie składają się jedynie koszty odbierania, transportu, zbierania, wywozów odpadów, ale także koszty funkcjonowania całego systemu obejmujące dodatkowo koszty odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, także koszty tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, obsługi administracyjnej tego systemu, stąd nie mogą być one odnoszone do cen rynkowych, jakie dotychczas obowiązywały czy też obowiązujących w innych miejscowościach" (pub. System Informacji Prawnej LEX nr 1438665, http.orzeczenia.nsa.gov.pl). W badanej sprawie poza sporem są dwie okoliczności, a to fakt, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] oraz że zamieszkują na niej 4 osoby. Opłata została ustalona uchwałą Rady Gminy H. z dnia [...] nr [...] w wysokości [...] zł. na osobę. Miesięczne zatem opłata z nieruchomości wynosi [...] zł. W decyzji organ przyjął kwotę [...] zł. (po zaokrągleniu) a to oznacza, że decyzja nie narusza prawa. Obowiązek bowiem ponoszenia opłaty obciąża właściciela nieruchomości, a przymiot ten przysługuje skarżącej. Podnoszona przez skarżącą okoliczność, że rodzice tworzą odrębne gospodarstwo domowe, w świetle zacytowanej powyżej regulacji nie może mieć wpływu na wysokość opłaty, skoro opłata ta obciąża właściciela nieruchomości. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że firma zajmująca się wywozem śmieci, zawraca na nieruchomości skarżącej. Ta bowiem okoliczność nie "przekłada" się w żaden sposób na wysokość opłaty, która związana jest wyłącznie z ilością osób zamieszkujących na nieruchomości. Ewentualne uzgodnienia właściciela nieruchomości z firmą zajmującą się wywozem śmieci, co do możliwości zawracania na posesji, pozostaje poza sferą prawa publicznego. Reasumując zatem powyższe wywody, uznać należało, że zaskarżona decyzja jest zgodna zarówno z prawem materialnym jak i podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami procesowymi. Wyrażone w decyzji stanowisko organu odwoławczego zostało właściwie uzasadnione, z odwołaniem się do stanu faktycznego wynikającego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ), orzekł jak w sentencji wyroku.