I SA/Gl 272/14

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a 1) przyznać radcy prawnemu E. L. ze środków Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 147,60 zł (słownie: sto czterdzieści siedem 60/100 złotych), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 27,60 zł (słownie: dwadzieścia siedem 60/100 złotych); 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Postanowieniem z dnia 21 maja 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił skarżącą od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowił dla niej radcę prawnego. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła pełnomocnika w osobie radcy prawnego E. L. W toku rozprawy przeprowadzonej w dniu 17 września 2014 r. pełnomocnik substytucyjny ww. radcy prawnego podtrzymał osobistą skargę B. B. i wniósł także o "przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej", oświadczając przy tym, że nie ma wiedzy, co do formy działalności prowadzonej przez pełnomocnika głównego. Wyrok kończący to postępowanie zapadł w dniu przeprowadzenia rzeczonej rozprawy. W dniu 19 września 2014 r. do Sądu wpłynęły dwa pisma procesowe pełnomocnika substytucyjnego. W pierwszym z nich zwrócił się o sporządzenie i doręczenia odpisu wyroku na adres jego kancelarii. W drugim zaś wystąpił o doręczeniu mu "postanowienia w sprawie przyznania kosztów zastępstwa procesowego za udzielenie pomocy prawnej z urzędu". Prawomocnym postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. starszy referendarz sądowy tut. Sądu oddalił ww. wniosek pełnomocnika substytucyjnego skarżącej o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz pełnomocnika głównego. W motywach rozstrzygnięcia zwrócono uwagę, że ów wniosek nie zawierał oświadczenia, o którym jest mowa w stosownych przepisach korporacyjnych. Pismem procesowym z dnia 22 października 2014 r. pełnomocnik skarżącej – radca prawny E. L. zwróciła się do Sądu "o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Pani B. B. w sprawie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., prowadzonej przed tutejszym Sądem, sygn. akt I SA/Gl 272/14, z tytułu sporządzenia opinii prawnej o niecelowości skargi kasacyjnej do NSA w Warszawie w kwocie 180,00 zł+VAT (41,40 zł)". Jednocześnie pełnomocnik złożyła oświadczenie, że opłaty z tytułu podjętych czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie zostały uregulowane w całości. W motywach wniosku wyjaśniła, że w toku postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji B. B. była reprezentowana przez pełnomocnika substytucyjnego E. L. W wyniku wydania przez ten Sąd wyroku niekorzystnego dla skarżącej, pełnomocnik główny był zobowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę klientki i ewentualnie rozważyć celowość wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie pełnomocnika, jej ponowna ocena zagadnienia oraz sporządzenie opinii w sprawie zostały przez nią przygotowane, jako pełnomocnika z urzędu w drugiej instancji. Taki stan rzeczy - zdaniem pełnomocnika – uprawnia ją do otrzymania wynagrodzenia w wysokości 75% stawki minimalnej. Końcowo pełnomocnik podniosła, że w niniejszej sprawie nie zostały do tej pory zapłacone żadne opłaty, a Skarb Państwa nie poniósł z tego tytułu żadnych kosztów. Do cytowanego wyżej wniosku pełnomocnik dołączyła opinię prawną o bezzasadności wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji. Z rozdzielnika tego ostatniego pisma wynika, że jego odpis doręczono nadto skarżącej, jak i Okręgowej Izbie Radców Prawnych w K. Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej w skrócie: "P.p.s.a.") wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Aktem normatywnym określającym zasady przyznawania wynagrodzenia za czynności podejmowane przez radcę prawnego jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez Radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490; zwane dalej w skrócie "rozporządzeniem". Na gruncie przywołanego wyżej in extenso wniosku pełnomocnika skarżącej należy w tym miejscu odnotować, że ów pełnomocnik ubiega się o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji. Wniosek ten zawiera oświadczenie wymagane w § 16 rozporządzenia. Pełnomocnik domaga się aby w stosunku od niej zastosowano § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) in fine rozporządzenia, tj. przyznania wynagrodzenia w wyższej stawce, czyli 75% stawki minimalnej, co w praktyce oznacza wynagrodzenie w kwocie 180 zł powiększone o należny podatek od towarów i usług. Wypada w tym miejscu podkreślić, że postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. oddalono wniosek pełnomocnika substytucyjnego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz pełnomocnika głównego. Co znamienne, nie dokonano w tamtym orzeczeniu oceny dopuszczalności złożenia takiego wniosku przez substytuta. Odmowa przyznania wnioskowanego wówczas wynagrodzenia nastąpiła bowiem z powodu braku oświadczenia, o którym mowa w § 16 rozporządzenia. Wskazana przyczyna odmowy przyznania wynagrodzenia nie może jednak stwarzać pozoru dopuszczalności przyznania wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika substytucyjnego. W poprzednim postanowieniu z dnia 1 października 2014 r. wyraźnie wszak zaznaczono, że rozpoznaniu podlega wniosek pełnomocnika substytucyjnego o przyznanie wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika głównego. Stosownie do treści cytowanego wcześniej art. 250 P.p.s.a., wynagrodzenie może być przyznane jedynie wyznaczonemu (podkreślenie własne) radcy prawnemu. W judykaturze (patrz np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1288/10; LEX nr 743771 oraz na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl w zakładce baza orzeczeń) oraz w doktrynie (G. Radecki, Wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy w postępowaniu sądowoadminsitracyjnym, ZNSA 2013/2/47) zgodnie przyjmuje się, że konstrukcja art. 250 P.p.s.a. nie pozwala na przyznanie tego wynagrodzenia innemu pełnomocnikowi, także substytutowi, działającemu w sprawie na podstawie tzw. dalszego pełnomocnictwa, udzielonego mu przez pełnomocnika, którego wyznaczono. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku jedynie pomiędzy substytutem i stroną. Skoro na gruncie przywołanego wyżej stanowiska nie jest dopuszczalne przyznanie wynagrodzenia substytutowi to tym samym nie można założyć, że pełnomocnik główny, który sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wstępuje do sprawy po wydaniu wyroku sądu pierwszej instancji. W konsekwencji nie jest możliwe zastosowanie wobec autora opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyższej stawki wynagrodzenia. Z tych względów w pkt 1 części dyspozytywnej niniejszego postanowienia przyznano wynagrodzenie w kwocie 120 zł, powiększonej o należny podatek od towarów i usług. Co do pozostałej części wnioskowanego wynagrodzenia, tj. kwoty przekraczającej 120 zł, orzeczono w pkt 2. W obu punktach orzeczono na gruncie art. 250 P.p.s.a. oraz przywołanych wyżej przepisów rozporządzenia.