I SA/Gl 279/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja – Klimczyk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Miasta G. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W dniu 22 września 2015 r. odbyła się rozprawa, na której stawił się pełnomocnik strony skarżącej - doradca podatkowy P. S., jako substytut doradcy podatkowego K. C.. Wyrokiem wydanym w tym dniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Miasta G. na interpretację Ministra Finansów oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. W dniu 21 października 2015 r. (data nadania) doradca podatkowy P. S. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o jego sporządzenie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż niedochowanie tego terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę skarżącą i wynikało z faktu zmian osobowych wśród doradców reprezentujących stronę skarżącą. Powyższe zaś wynikało z niedopatrzenia i nie nosiło znamion celowego działania. Końcowo wskazał, że informację o uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku powziął w dniu 14 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym siedmiodniowym terminie. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla strony interpretację, trzeba stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem, w którym pełnomocnik strony skarżącej powziął informację o uchybieniu terminu, czyli jak sam wskazał - w dniu 14 października 2015 r. Wniosek został zaś złożony w dniu 21 października 2015 r., a więc zachowany został termin, o którym mowa w art. 87 ppsa. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96,). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy nadto zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika konsekwencje procesowe ponoszą strony postępowania. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Za takie nie mogą być uznane okoliczności wskazane przez niego we wniosku. Zdaniem Sądu zmiany personalne wśród pełnomocników reprezentujących stronę skarżącą nie stanowią okoliczności wyłączającej brak winy w uchybieniu terminu. Jest tak tym bardziej dlatego, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożył ten sam pełnomocnik, który był obecny na rozprawie i któremu nie zostało wypowiedziane pełnomocnictwo do reprezentowania strony skarżącej. Co więcej, pełnomocnik ten zobowiązany przez Sąd na rozprawie do złożenia oryginału pełnomocnictwa, uczynił to w terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Do uchybienia terminu doszło zatem w rezultacie zaniedbania osoby, której powierzono wykonanie czynności, do jakiej uprawniona była skarżąca. Wskazać przy tym należy na stanowisko zaprezentowane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt II FZ 451/09, gdzie Sąd stwierdził, że "Pojęcie winy strony obejmuje przy tym także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania czynności w jej imieniu. Tym samym stronę obciążają skutki działania pełnomocnika, którego ustanowiła do działania w postępowaniu sądowym oraz osób, którymi posługuje się tenże pełnomocnik przy wykonywaniu powierzonych mu czynności." Reasumując, w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, którego zaniedbania obciążają skarżącego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Uchybienia terminowi nie usprawiedliwia bowiem brak winy strony w błędach popełnianych przez pełnomocnika. Na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3458/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności i uznając, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd na podstawie art. 86 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.