I SA/Gl 280/15

PostanowienieWSA w Gliwicach2015-08-03

Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, mimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy?
Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ skarżąca nie wykonała w pełni wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie przedkładając wszystkich niezbędnych dokumentów. Brakujące dokumenty, w szczególności dotyczące dochodów osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wyciągu z rachunku bankowego, uniemożliwiły sądowi jednoznaczną ocenę jej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Strona ma obowiązek aktywnie wykazać przesłanki przyznania prawa pomocy, a sąd nie ma możliwości poszukiwania dowodów z urzędu.
Stan faktyczny
Skarżąca K. H. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, skarżąca przedstawiła część dokumentów, jednak nie wykazała w sposób wyczerpujący swojej sytuacji materialnej, dochodów osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ani nie przedłożyła wyciągu z rachunku bankowego. W związku z tym starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a sąd utrzymał tę decyzję.
Rozstrzygnięcie
Odmówić przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Następnie skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca nie posiada żadnych dochodów, nie jest zatrudniona na umowę: o pracę, zlecenie, o dzieło ani żadną inną formę. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności ani majątku, w utrzymaniu jej i dziecka pomagają jej rodzice i przyjaciele. Skarżąca mieszka w domu swojej mamy, która pomaga jej również w opiece nad dzieckiem. Sprawa z wniosku o ustanowienie świadczenia alimentacyjnego w kwocie 500 zł jest w toku. Cały majątek prywatny, jaki skarżąca posiadała, został przeznaczony na pokrycie zobowiązań spółki "po działalności przestępczej na stacjach paliw dzierżawionych przez spółkę". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z synem. Nie posiada ona żadnego majątku. Pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności: 1) nadesłanie tytułu prawnego skarżącej do lokalu mieszkalnego oraz aktualnego zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]; dodatkowo należało przybliżyć relacje łączące te osoby oraz wskazać w jaki sposób osoby te kształtują sytuację materialną i finansową skarżącej; 2) wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; dowody potwierdzające wydatki z tytułu np. podatku od nieruchomości, gospodarowania odpadami, zakupu lekarstw itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało także wyjaśnić kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu ww. kosztów; wykonując ten punkt wezwania należało wykazać w jaki sposób dokonuje się zapłaty ww. opłat (przelew bankowy, wpłaty w urzędzie pocztowym, inne); 3) udokumentowanie wysokości aktualnych dochodów uzyskiwanych przez wszystkie osoby zamieszkałe/zameldowane w gospodarstwie domowym skarżącej; 4) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 5) nadesłanie dokumentacji źródłowej obrazującej wynik finansowy A Sp. z o.o. w Z. w latach 2013-2014 oraz w okresie od stycznia do kwietnia 2015 r. W tych ramach należało przedłożyć m.in.: odpis sprawozdania finansowego (bilans, rachunek zysków i strat, informację dodatkową) za rok obrotowy 2013 i 2014; bilans i rachunek zysków i strat za I kwartał 2015 r., a w przypadku jego braku, dokumenty obrazujące sytuację finansową, sporządzone na podstawie danych finansowych za ten okres (zestawienie zmian w kapitale własnym, rachunek przepływów pieniężnych itp.); aktualną ewidencję środków trwałych; odpis zeznania podatkowego spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2013 i za 2014 r.; odpisy deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące; odpis raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące; wyciągi i wykazy z rachunków bankowych posiadanych przez spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumenty dotyczące lokat i kont. W razie, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; wyjaśniono przy tym punkcie wezwania, że zgodnie ze stanem faktycznym ujętym w KRS (stan na dzień 29 kwietnia 2015 r.) skarżąca w dalszym ciągu pełni funkcję prezesa spółki; co więcej nie ogłoszono jej upadłości ani likwidacji; 6) udokumentowanie okoliczności podniesionej w druku PPF, tj. przeznaczenia całego posiadanego przez skarżącą majątku na pokrycie zaległości ww. spółki; w tych ramach należało m.in. złożyć wyjaśnienia dotyczące 480 udziałów skarżącej w ww. spółce, w tym wykazać ich ewentualne zajęcie egzekucyjne lub ich zbycie; 7) nadesłanie oświadczeń osób trzecich (poinformowanych wcześniej o odpowiedzialności karnej z treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy) o wysokości wsparcia finansowego udzielanego miesięcznie skarżącej i jej synowi; 8) wykazanie za pomocą stosownych dokumentów etapu postępowania sądowego w sprawie o świadczenie alimentacyjne; udokumentowanie wsparcia udzielanego przez ojca M. K. przed wszczęciem ww. postępowania; 9) wykazanie za pomocą zaświadczenia właściwej placówki wskazującego na miejsce, w którym M. K. realizuje obowiązek szkolny oraz oszacowanie miesięcznych kosztów związanych z uczęszczaniem do szkoły; 10) nadesłanie odpisu tytułu prawnego, na którego podstawie w małżeństwie skarżącej orzeczono rozwód, separację lub wyłączono wspólność małżeńską. Jednocześnie pouczono skarżącą, że niezastosowanie się do wezwania w zakreślonym terminie i zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W piśmie procesowym z dnia 29 maja 2015 r. skarżąca wyjaśniła, że nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, w którym przebywa. Nieruchomość mieszcząca się w G. przy ul. [...] należy do jej matki. W nieruchomości tej zameldowane są trzy osoby: jej mama, skarżąca oraz jej syn. Wszelkie rachunki z tytułu utrzymania nieruchomości opłacane są przez matkę skarżącej. Zapłata jest dokonywana w banku. Matka skarżącej jest na emeryturze; skarżąca ani jej syn nie posiadają dochodu. Skarżąca nie posiada także rachunków bankowych poza rachunkiem w banku B S.A., z którego nie korzysta od lat. Rachunek ten nie został zamknięty z uwagi na brak środków pieniężnych na uregulowanie zaległości z tytułu opłat wynikających z jego prowadzenia. Skarżąca oświadczyła, że spółka w której jest prezesem nie posiada kont bankowych, stan kasy jest równy zeru. Spółka w chwili obecnej nie prowadzi działalności handlowej. Sprawozdanie finansowe za rok 2014 zostanie sporządzone najpóźniej do 30 czerwca 2015 r. Skarżąca oświadczyła dalej, że całość jej prywatnego majątku została wniesiona do spółki w ramach umowy pożyczki pomiędzy wspólnikiem a spółką. Pożyczka została przeznaczona na spłatę zobowiązań spółki oraz jej bieżącą działalność. Zobowiązania spłacone z ww. pożyczki powstały w wyniku przestępczej działalności na dzierżawionych przez spółkę stacjach paliwowych, za które odpowiadał kierownik stacji. Skarżąca zgłosiła podejrzenie o popełnieniu przestępstwa przez tego kierownika. Pożyczka udzielona spółce została skapitalizowana. Pozostali wspólnicy wpłacili co do wartości udziałów pozostałe kwoty i został podniesiony kapitał zakładowy spółki do kwoty 300.000,00 zł. Udziały skarżącej w spółce na dzień dzisiejszy nie są zajęte przez osoby trzecie. Skarżąca podkreśliła dalej, że nie nadeśle żadnych oświadczeń osób trzecich, gdyż nie są oni stroną w sprawie. Sprawa o świadczenia alimentacyjne toczy się w Sądzie Rejonowym w G.. Skarżąca nie była w związku małżeńskim. Do pisma skarżąca załączyła plik dokumentów, w tym: zaświadczenie, z którego wynika, że jej syn realizuje obowiązek szkolny w placówce w G.; deklarację na potrzebę podatku VAT, z której wynika, że spółka A Sp. z o.o. w pierwszym kwartale 2015 r. nie wykazała przychodu do opodatkowania tym podatkiem; pozew o alimenty na rzecz syna skarżącej w kwocie 500 zł miesięcznie; wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od pozwu o alimenty w kwocie 900 zł; sprawozdanie finansowe ww. spółki za 2013 r. (wynika z niego m.in., że spółka do 2013 r. osiągnęła zysk w kwocie 59.077,89 zł, a w 2013 r. stratę w kwocie 27.060,90 zł); CIT-8 za 2014 r., z którego wynika, że strata podatkowa ww. spółki w 2014 r. stanowiła kwotę 11.339,28 zł. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie, wniesionym w terminie do dokonania tej czynności, skarżąca podkreśliła, że spółka, w której posiada udziały jest zadłużona, a nadto nominalna wartość tych udziałów nie odpowiada ich wartości realnej (rynkowej). W jej ocenie, samo posiadanie udziałów w spółce prawa handlowego nie może oznaczać, że ich posiadacz jest osobą majętną. Dodała, że nie pełni już funkcji prezesa spółki. Podkreśliła nadto, że sprawa nie dotyczy jej rodziców i dlatego nie zostaną przedstawione dokumenty dotyczące wysokości ich ewentualnych zarobków bądź wysokości emerytury. Do sprzeciwu skarżąca załączyła protokół Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 27 czerwca 2015 r. W jego świetle m.in. skarżąca została odwołana z funkcji prezesa zarządu, wyrażono zgodę na umorzenie pożyczek od wspólników oraz zgodę na zbycie 100% udziałów spółki poniżej ich wartości nominalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że skarżąca w formularzu wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie zatem z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 ppsa obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 ppsa). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Wskazać także należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 ppsa zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. Zauważyć należy, że Sąd nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów mających przemawiać na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, może jedynie oceniać te fakty, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w przywołanym wyżej art. 255 ppsa. Jak wynika jednak z tego przepisu, i w tym wypadku odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Rola Sądu ogranicza się tu jedynie do poinstruowania wnioskodawcy, jakimi środkami dowodowymi może on wykazać zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II FZ 797/06). Ponadto podkreślić trzeba, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Ewentualne przyznanie prawa pomocy stronie w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od przywołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Powyższe oznacza, iż w ramach planowania wydatków strona skarżąca, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych na prowadzenie procesu sądowego (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 września 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 296/04, publ. LEX nr 203311). W rozpatrywanej sprawie zachodziły podstawy do wystosowania wezwania o nadesłanie dokumentów źródłowych, ponieważ treść wniosku nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę najogólniej rozumianej sytuacji materialnej skarżącej. Dlatego też została ona wezwana do nadesłania dodatkowych dokumentów. Skierowane wezwanie, nie zostało jednak w pełni wykonane, a w konsekwencji nie zostały złożone dokumenty, od których zależy rozstrzygnięcie rozpatrywanego wniosku. Podkreślić przy tym należy, że wezwanie były w niniejszej sprawie niezbędne, aby wykluczyć powstałe przy ocenie formularza wątpliwości. Zaznaczyć nadto należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy skarżącej, a nie spółki, w której pełniła ona funkcję prezesa zarządu w dacie wniesienia ww. wniosku. Niemniej jednak, Sąd podzielając pogląd, że posiadanie udziałów w spółce wcale nie musi podwyższać znacząco możliwości płatniczych skarżącej, zauważa, iż relacja łącząca skarżącą ze spółką nie jest pozbawiona dla sprawy znaczenia. Skarżąca stwierdziła przecież, że wniosła na podstawie umowy pożyczki, cały swój majątek do spółki, czego nie udokumentowała. Podkreślić w tym miejscu należy, że najważniejsze w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy jest jednak to, w jaki sposób strona ustosunkowała się do wezwania starszego referendarza sądowego. W niniejszej sprawie skarżąca, jak już wyżej wskazano, skierowane do niej wezwanie wykonała w sposób wybiórczy, nie przedstawiając całości dokumentacji. Najbardziej znaczącym brakiem jest niewykazanie dochodów osoby, z którą skarżąca zamieszkuje. Skarżąca nie może uchylić się od przedstawienia dokumentacji dotyczącej matki, skoro według jej oświadczeń nie tylko z nią zamieszkuje, ale przede wszystkim korzysta z tego, że matka ma ponosić wszystkie koszty utrzymania, także dla skarżącej. Wobec powyższego łączy je więź ekonomiczna, która jest właściwa dla osób pozostających w gospodarstwie domowym. Nie może zatem skarżąca twierdzić, że matka jest osobą trzecią i jej dochody nie mają znaczenia. Wyjaśnić przy tym trzeba, że przez pojęcie "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" należy rozumieć stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymywaniu tego gospodarstwa (tak Ł. Strzępek [w:] Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory, pod. red. R. Mikosza, Warszawa 2008 r., s. 154). Nadto odnotować należy za uzasadnieniem postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż "w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 ppsa do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 67/11, publ. LEX nr 783842). Skoro zatem matka wnioskodawczyni jest osobą związaną ze skarżącą, to wezwanie starszego referendarza sądowego w zakresie przedstawienia jej dochodów było jak najbardziej uzasadnione. Nieprzedstawienie zaś tej dokumentacji przez skarżącą nie może zostać ocenione pozytywnie. Podsumowując powyższe przywołać należy pogląd wyrażony w orzecznictwie, w myśl którego "niezasadne są w tym zakresie twierdzenia skarżącej, że nie ma ona obowiązku przekazywania informacji o osobach zameldowanych pod tym samym adresem oraz przesłania dodatkowych informacji. Skoro referendarz sądowy wezwał skarżącą do przedstawienia wyżej wskazanych informacji obrazujących jej stan majątkowy, to informacje te były niezbędne do oceny spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, a tym samym niedoręczenie takich dokumentów spowodowało odmowę przyznania prawa pomocy" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt II GZ 31/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto skarżąca nie wykazała także swoich możliwości płatniczych. Najpoważniejszym brakiem w tym zakresie jest brak wyciągu z jej rachunku bankowego. Skarżąca poprzestała jedynie na oświadczeniu, że rachunek bankowy posiada, ale z niego nie korzysta. W ocenie Sądu, nie można jednak wykluczyć, że na rachunku tym znajdują się środki oraz że skarżąca wykorzystuje go do rozliczeń. Wnioskodawczyni nie udokumentowała również swojego twierdzenia o braku wynagrodzenia z tytułu pełnionej w spółce funkcji prezesa. Poza tym odnotować należy, że skarżąca wybiórczo wykonała wezwanie starszego referendarza sądowego, odnoszące się do przedłożenia dokumentów dotyczących spółki, w której pełniła funkcję prezesa. Z przedłożonej zaś dokumentacji można wyprowadzić wniosek, że po rozliczeniu straty za 2014 r. spółka w dalszym ciągu – na dzień 1 stycznia 2015 r. - mogła posiadać zysk wypracowany w latach ubiegłych, co, jak wyżej wskazano, nie jest bez znaczenia i ma wpływ na ocenę możliwości płatniczych skarżącej. Zaakcentować zatem trzeba, że na stronie ciążyły obowiązki, których niewykonanie mogło zostać potraktowane - zgodnie zresztą z zawartym w wezwaniu pouczeniem - jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżąca miała przy tym świadomość, że bierna postawa może skutkować niekorzystnym rozstrzygnięciem, tym bardziej że wytknął to także starszy referendarz sądowy w swoim postanowieniu. Uwagi te można w tym miejscu tylko podtrzymać i powtórzyć. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 243 ppsa sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. Niezależnie od powyższego przyjdzie wskazać, że w świetle doświadczenia życiowego jest mało prawdopodobne i nieracjonalne, aby ktoś wyzbywał się całego majątku na rzecz osoby prawnej i domagał się w związku z tym zwolnienia od kosztów sądowych. Takie postępowanie nie może, według Sądu, uzasadniać przychylenia się do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Fakt wyzbycia się majątku nie może bowiem skutkować przyznaniem prawa pomocy i przerzuceniem ciężaru kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest już pogląd, że strona, która wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych, nie może prawnie skutecznie podnosić zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 28/13, zob. także przywołane tam postanowienia tego Sądu z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt I FZ 152/10 i z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 326/08, wszystkie publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać wreszcie trzeba na pogląd wyrażony w orzecznictwie, że nie jest wiarygodne twierdzenie wnioskodawcy, że nie posiada żadnych źródeł dochodów, gdy jednocześnie nie korzysta z pomocy społecznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 2007/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka zaś sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Reasumując, skarżąca nie wykonała w pełni skierowanego do niej wezwania, a tym samym nie przedłożyła wszystkich niezbędnych dokumentów. Z przedstawionej zaś dokumentacji nie wynika w sposób jednoznaczny, że w stosunku do skarżącej spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło