I SA/Gl 286/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie NSA Eugeniusz Christ (spr.), Anna Wiciak, Protokolant Aleksander Batoryna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej-umorzenie odsetek za zwłokę i zaległości podatkowej. oddala skargę Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. – po rozpatrzeniu odwołania pana T. K. od decyzji Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...] umarzającej 50 % odsetek za zwłokę z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1997 (II – IV rata) – 2005 w kwocie [...]zł, odmawiającej umorzenia 50 % odsetek z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1997 (II – IV rata) – 2005 w kwocie [...]zł i odmawiającej umorzenia podatku od nieruchomości za lata 1997 (II – IV rata) – 2005 w kwocie [...]zł – działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, w czasie którego strona zmieniła zakres żądania wnosząc o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1997 (II – IV rata) – 2005 wraz z odsetkami zwłoki organ podatkowy pierwszej instancji umorzył 50 % przedmiotowych odsetek za zwłokę i odmówił umorzenia pozostałej ich części oraz samego podatku za wymienione lata. W odwołaniu od tej decyzji podatnik podniósł, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na to, iż nie przynosiła ona dochodu, jest zarejestrowany w Powiatowym Biurze Pracy i pobiera zasiłek w kwocie [...]zł, zamieszkuje wraz z córką w budynku gospodarczym położonym na nieruchomości należącej do jego brata. Zarzucił organowi pierwszej instancji, iż nie wezwał do złożenia wyjaśnień córki, która przez okres 3 miesięcy prowadziła działalność gospodarczą na nieruchomości będącej jego współwłasnością. Brak powiadomienia o zaprzestaniu tej działalności miał znaczący wpływ na wysokość podatku od nieruchomości. Podkreślił, że organ podatkowy nie zauważa, iż współwłaścicielem nieruchomości jest również inna osoba, która też powinna być zobowiązana do zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami. Następnie organ drugiej instancji przytoczył treść art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa oraz fragmenty uzasadnień wyroków sądów administracyjnych w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2003 r. sygn. akt SA/Sz 945/01 (POP 2004/4/88), z dnia 24 września 2001 r. sygn. akt I SA/Ka 498/00, z dnia 21 maja 2003 r. sygn. akt III SA 2752/01 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA 212/03. Stwierdził, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie podatkowe, w czasie którego zebrał informacje dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy uznając, że wniosek podatnika nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy zauważył, że decyzje w zakresie udzielenia ulg w zapłacie podatku oparte są na uznaniu administracyjnym i mają charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest płacenie podatków w terminie przewidzianym prawem. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że podatnik jest współwłaścicielem wraz z byłą żoną nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w którym znajduje się garaż oraz pomieszczenia zajęte na działalność gospodarczą. Odwołujący się nie korzysta z przedmiotowej nieruchomości. Podatnik jest ponadto właścicielem pojazdu marki Mercedes, który został zajęty w ramach prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Od lipca 2006 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, z której w 2006 r. nie uzyskał żadnego dochodu. Jako bezrobotny otrzymuje świadczenie w kwocie [...]zł. Zamieszkuje wraz z 24-letnią córką, która również jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Biurze Pracy bez prawa do zasiłku. Jego miesięczne wydatki związane z użytkowaniem mieszkania to kwota ok. [...] zł oraz koszt ogrzewania w okresie zimowym, który określił na kwotę ok. [...] zł. Ponadto miesięcznie wydaje ok. [...] zł na leczenie oraz ok. [...] zł na koszty związane z użytkowaniem samochodu i ok. [...] zł rocznie na jego ubezpieczenie. Podatnik zalega z płatnościami za energię elektryczną i wodę. Ponadto Gmina C. prowadzi wobec niego postępowanie egzekucyjne. Zdaniem organu odwoławczego przy rozpoznaniu wniosku o udzielenie ulgi podatkowej istotne są tylko te okoliczności, które wiążą się z wnioskodawcą oraz osobami pozostającymi z nim w gospodarstwie domowym. Dlatego nieuzasadnione byłoby wzywanie drugiej córki podatnika, nie prowadzącej z nim wspólnego gospodarstwa domowego, do złożenia wyjaśnień na okoliczność prowadzonej działalności gospodarczej. Organ wyjaśnił, że stroną niniejszego postępowania była również współwłaścicielka nieruchomości, na której także ciążył obowiązek podatkowy dotyczący przedmiotowego podatku. Podkreślił, że tylko właściciele umocowani są do powiadomienia organu podatkowego o sposobie wykorzystania nieruchomości. Tym samym w interesie podatników leży poinformowanie właściwego organu o zmianach dotyczących nieruchomości, w tym przypadku o zaprzestaniu wykorzystywania pomieszczeń do celów związanych z działalnością gospodarczą. Organ drugiej instancji podniósł, że decyzja o umorzeniu zaległego podatku mająca charakter uznaniowy musi uwzględniać również interes publiczny, a zatem interes związany ze ściąganiem należności podatkowych przez gminę, która poprzez swoje działania zaspokaja potrzeby społeczności lokalnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na fakt zaproponowania przez organ podatkowy innej formy pomocy dla podatnika tj. rozłożenia na 36 miesięcznych rat zaległości podatkowej. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan T. K. wniósł o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zarzucając, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa albowiem naliczony podatek od nieruchomości i działalności gospodarczej był naliczony niesłusznie i zawyżony, gdyż podatnik wyrejestrował działalność w roku 1995, a od roku 1996 jego wspólność ustawowa wygasła z powodu rozwodu i nie mogła być traktowana jako współwłasność łączna. Uzasadniając skargę skarżący stwierdził, że z wydanymi decyzjami zgodzić się nie może skoro zostały wydane bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa i orzekały o zasądzeniu od niego nienależnych świadczeń w postaci opłaty od prowadzonej działalności, którą już w latach 1995 – 1996 zlikwidował. Ponadto organy nie uwzględniły faktu jego rozwodu z żoną będącą współwłaścicielką nieruchomości i która z tą chwilą stała się właścicielką nieruchomości w połowie i powinna uiszczać przypadający na nią podatek w tejże połowie. Skarżący wyjaśnił, że urzędniczka Urzędu Miasta w dniu 3 marca 2007 r. poinformowała go, że podatek od działalności gospodarczej dotyczył jego córki M., a właściciel nieruchomości zobowiązany jest uregulować podatek, jeśli nawet jest to działalność prowadzona przez inne osoby. Urzędniczka zapewniła skarżącego, że sprawa miałaby całkiem inny obrót, gdyby w piśmie z roku 2004 r. wspomniał, że działalności gospodarczej nie prowadzi. Skarżący wskazał, że jako współwłaściciel nie miał możliwości korzystania z nieruchomości, jak również nie było możliwe prowadzenie działalności gospodarczej, gdyż nie miał dostępu do pomieszczenia, gdzie była prowadzona działalność dlatego zlikwidował działalność prowadzoną pod adresem przy ul. [...], zlikwidował i wyrejestrował znajdujący się tam zakład. Do skargi skarżący dołączył szereg dokumentów w tym wyrok w sprawie rozwodowej, zawiadomienie o wykreśleniu z ewidencji Urzędu Statystycznego i informację tego Urzędu o zlikwidowaniu działalności w 1996 r., postanowienie o wyrejestrowaniu działalności gospodarczej w M. w 2006 r., zaświadczenie o nadaniu numeru regon i wykreśleniu tego numeru z rejestru, odpisu wyroku sądu karnego, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy, dwa powiadomienia z dnia 27 marca 2007 r. wraz z załącznikiem oraz nakaz sądowy z dnia 14 lipca 2005 r. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w zaskarżonej decyzji stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Użycie słowa "może" oraz wymienienie jako kryteriów "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" jako kierunkowych dyrektyw wyboru oznacza, że rozstrzygnięcie organu w tym zakresie podejmowane jest na podstawie tzw. uznania administracyjnego. Organ podatkowy oceniając istnienie lub nieistnienie wskazanych przesłanek dokonuje wyboru: udzielenia lub nieudzielenia wskazanej ulgi. O istnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przeświadczenie osoby starającej się o taką ulgę lecz obiektywne okoliczności i zdarzenia mające znaczenie dla podatnika – jego interesu w umorzeniu konkretnych zaległości podatkowych. "Interes publiczny" można natomiast rozumieć jako konieczność respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy itd. W sytuacji kiedy organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. brak "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero stwierdzenie choćby jednej z nich powoduje konieczność rozważenia udzielenia ulgi i w jakim zakresie. Należy przy tym zauważyć, że wybór sposobu załatwienia wniosku podatnika w ramach przewidzianych omawianym przepisem zależy wyłącznie od woli organu podatkowego, nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskowanej ulgi. Natomiast kontrola legalności decyzji uznaniowej wydanej na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej sprowadza się do zbadania postępowania poprzedzającego jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcia, będącego wynikiem dokonania wyboru. Istnienie przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej jedynie uprawnia organ podatkowy do podjęcia – w warunkach konkretnej sprawy – jednego z możliwych, pozytywnego lub negatywnego dla podatnika, rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy organy podatkowe wszechstronnie zbadały sytuację majątkową i rodzinną podatnika ustalając, że jest on współwłaścicielem wraz z byłą żoną nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w którym znajduje się garaż oraz pomieszczenie zajęte na działalność gospodarczą, z której nie korzysta. Jest właścicielem samochodu marki Mercedes, który został zajęty w ramach prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Podatnik od lipca 2006 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, z której w 2006 r. nie uzyskał żadnego dochodu. Pozostaje bezrobotny i jako bezrobotny otrzymuje świadczenie w kwocie [...]zł. Zamieszkuje wraz z 24-letnią córka, która również jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Dochód w rodzinie zobowiązanego nie przekraczał dochodu uprawniającego do ubiegania się o pomoc społeczną jednak podatnik nie starał się o jej uzyskanie. Organ pierwszej instancji stwierdził, że sytuacja materialna i majątkowa rodziny podatnika nie odbiega w sposób istotny od sytuacji innych osób zobowiązanych do uiszczenia podatków. Wskazał, że podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy i zauważył, że zaległość z tytułu podatku od przedmiotowej nieruchomości istnieje od 1997 r., natomiast zobowiązany jest osobą bezrobotną od lipca 2006 r. co oznacza, że podatnicy tego podatku nie uiszczali go również w okresie, gdy podatnik uzyskiwał dochody. Organ ten wyjaśnił, że znaczna część zaległości w tym podatku wynika z opodatkowania pomieszczeń na działalność gospodarczą zarejestrowaną na drugą z córek zobowiązanego, która jest zameldowana na terenie przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem organu podatkowego fakt ten nie może stanowić przesłanki do udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności podatkowych, gdyż osoby zamieszkujące przedmiotową nieruchomość powinny partycypować w uiszczaniu podatku od nieruchomości. Uwzględniając wniosek podatnika w części stanowiącego 50 % naliczonych odsetek za zwłokę w przedmiotowym podatku tj. w kwocie [...]zł organ pierwszej instancji uznał, że trudności finansowe, na które powołuje się podatnik, nie mogą stanowić uzasadnienia do uwzględnienia w całości jego żądania. Organ nie dopatrzył się interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem zaległego podatku skoro podatek ten służy interesowi publicznemu społeczności lokalnej. Z treści zaskarżonych decyzji wynika, że organ podatkowy w sposób prawidłowy ustalił, iż w sprawie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika polegająca na nienajlepszej kondycji finansowej strony, spowodowanej zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskaniem statusu bezrobotnego oraz aktualnym stanem faktycznym i prawnym przedmiotu opodatkowania, znajdującego się w posiadaniu innej niż podatnik osoby. Uznał jednak, że okoliczności te mają charakter przejściowy, a interes publiczny przemawia za tym by nie pozbawiać społeczności lokalnej należnych dochodów, niezbędnych dla zaspokajania jej potrzeb, a jednocześnie by nie doprowadzić do uprzywilejowania podatnika w stosunku do innych osób, podatników znajdujących się w podobnej sytuacji. Oceny tej organ podatkowy dokonał w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy podnosząc, że z uwagi na specyfikę sprawy na podatniku ciążył obowiązek wskazania ewentualnych dalszych dowodów, w tym z dokumentów, mogących stanowić podstawę do umorzenia całości zaległości. Sąd stwierdza, że ustalenie i oceny dokonane przez organy podatkowe znajdują uzasadnienie w zebranych dowodach. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku poprzedzała dokładna analiza sytuacji finansowej, bytowej i rodzinnej strony, prowadząca do wykazania istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika, umożliwiającej zastosowanie dobrodziejstwa przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Określając zakres udzielonej ulgi organ podatkowy wskazał okoliczności, fakty i zdarzenia, które jego zdaniem uniemożliwiały umorzenie przedmiotowych zaległości w rozmiarze wskazanym we wniosku podatnika. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie było przekonujące i jasno uzasadnione. Nie zaistniały w sprawie żadne powody aby stwierdzić, że decyzja ta wydana została bez należytego jej uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zdaniem Sądu organ podatkowy nie uchybił obowiązkowi wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony odmawiając umorzenia zaległości podatkowych w szerszym, niż dokonany, zakresie. Wynik takiego rozstrzygnięcia nie podlegał kontroli Sądu. Sąd zauważa ponadto, że w postępowaniu w sprawie umorzenia zaległości podatkowych niedopuszczalna jest weryfikacja rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu podatkowym, w tym określających wysokość podatku od nieruchomości. Sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzję organ podatkowy zebrał cały materiał dowodowy, dokładnie wyjaśnił okoliczności faktyczne oraz wyczerpująco i wnikliwie rozważył całokształt materiału dowodowego, dokonując prawidłowej oceny zastosowania i zakresu udzielenia przedmiotowej ulgi, a uzasadnienie decyzji było pełne, rzetelne i logiczne, przez co nie naruszało przepisu art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej. Podnoszone przez skarżącego zdarzenia w tym fakt nie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej na przedmiotowej nieruchomości, rozwód z żoną, współwłaścicielką nieruchomości w ½ części i obowiązek płacenia przez nią połowy podatku oraz pominięcie tej okoliczności w naliczaniu podatku i odsetek zwłoki tylko w stosunku do podatnika z pominięciem drugiego podmiotu, czy też nieistnienia podstaw do wymierzenia podatku przy zastosowaniu stawki podwyższonej, związanej z działalnością gospodarczą w tej nieruchomości córki zobowiązanych pomimo jej wyrejestrowania, nie stanowią o istnieniu przesłanek opisanych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Są to bowiem okoliczności faktyczne niezbędne dla ustalenia podstawy wymiaru podatku oraz podmiotów, na których ciąży wskazany obowiązek podatkowy. Natomiast niemożność korzystania z przedmiotowej nieruchomości i stosunki rodzinne podatnika w tym naganne postępowanie osób mu najbliższych oraz powody zaprzestania prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i jej wyrejestrowania były przedmiotem badania i oceny organów podatkowych stanowiąc elementy konstrukcji służącej do ustalenia istnienia ważnego interesu podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Były również okolicznościami wziętymi pod uwagę przy określeniu zakresu przedmiotowego zwolnienia. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa a postępowanie poprzedzające jej wydanie przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi zasadami procedury podatkowej. Wobec powyższego Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku. SJ/