I SA/Gl 3/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, pełnomocnik M. C. nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych, precyzując dalej, iż chodzi o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W motywach wniosku skarżący podkreślił, że w chwili obecnej utrzymuje się z prac dorywczych. Miesięczny dochód z tego tytułu wynosi około 400 zł. W tym stanie rzeczy – jak sam dalej podkreślił – znajduje się na utrzymaniu matki, z którą wspólnie mieszka. Jej źródłem dochodu jest świadczenie emerytalne w kwocie 2500 zł netto. Skarżący jest zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego na rzecz córki w kwocie 1000 zł. Z realizacji tego obowiązku wywiązuje się wyłącznie dzięki pomocy matki. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący nie posiada żadnych oszczędności. Z posiadanych nieruchomości wskazał na udział w mieszkaniu w 1/6 części położonego w J. przy ul. [...] o pow. 56 m2. Jego matka posiada udział w tymże samym lokalu do wysokości 4/6 części. Skarżący zeznał, że dochód ww. gospodarstwa domowego stanowi łącznie 2900 zł. Do stałych miesięcznych wydatków zaliczył: ratę kredytu (50 zł), alimenty (1000 zł) oraz inne (200 zł). W wyniku analizy treści ww. oświadczenia oraz dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych tej sprawy, pismem z dnia 2 lutego 2016 r., referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W ww. wezwaniu, doręczonym pełnomocnikowi adresata w dniu 16 lutego 2016 r., pouczono wnioskodawcę, że niezastosowanie do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Dodatkowo zwrócono uwagę, że ilekroć w wezwaniu referendarza sądowego jest mowa o osobach zameldowanych/zamieszkałych ze skarżącym w gospodarstwie domowym, należy przez to rozumieć również osoby, które współkształtują jego sytuację finansową np. poprzez partycypację w ponoszeniu kosztów związanych z utrzymaniem nieruchomości. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Jego rozstrzygnięcie sprowadziło się do badania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem, skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Termin zakreślony dla dokonania tej czynności procesowej upłynął więc bezskutecznie w dniu 23 lutego 2016 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej, może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych M. C. Należy w tym miejscu odnotować, że obszerne wezwanie referendarza sądowego zmierzało przede wszystkim do zbilansowania gospodarstwa domowego skarżącego, w tym poprzez udokumentowanie zdeklarowanych wcześniej dochodów oraz ujawnienie wszystkich ponoszonych w nim wydatków. Wezwanie zmierzało nadto do zweryfikowania oświadczenia skarżącego w zakresie deklarowanych składników majątku. W druku PPF zeznał on, że posiada udział w lokalu mieszkalnym w Z., tymczasem z "informacji o czynnościach majątkowych" (karta nr 18 na odwrocie) wynika, że na mocy umowy małżeńskiej zawartej w dniu 26 lutego 2013 r. skarżący otrzymał dwa lokale mieszkalne (jeden w W., a drugi w Z., przy czym inny niż ten, który został wspomniany w druku PPF), udział w lokalu niemieszkalnym i środki pieniężne w kwocie 170.000,00 zł. Z tego samego dokumentu wynika, że do dnia 12 października 2013 r. w posiadaniu skarżącego pozostało mieszkanie w W. Wypada nadmienić, że ww. środki pieniężne zostały darowane matce skarżącego. W tym kontekście warto wspomnieć o treści art. 897 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym "jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia." Należy zaznaczyć, że opisany wcześniej stan faktyczny idealnie wpisuje się w hipotezę cytowanej normy prawnej, zaś zgodnie z jej dyspozycją, matka skarżącego winna dostarczać mu środków, w tym także na partycypację w kosztach niniejszego postępowania. Reasumując, rozpoznany wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.