I SA/Gl 3/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a przyznać radcy prawnemu B. D. od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - wynagrodzenie w kwocie 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 (słownie: pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przedmiotem skargi B. M. z dnia 1 grudnia 2016 r. (data wpływu do organu) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oznaczona w rubrum niniejszego orzeczenia. Skarga ta została sporządzona przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, który został ustanowiony w oparciu o postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 września 2016 r. w sprawie o sygn. akt I SO/Gl 2/16, wydane jeszcze przed wszczęciem postępowania zasadniczego. W skardze tej pełnomocnik zawarł między innymi wniosek o "zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości ani w części". W toku rozprawy przeprowadzonej w dniu 27 kwietnia 2017 r. pełnomocnik substytucyjny ustanowionego w tej sprawie radcy prawego podtrzymał zarzuty skargi, jak również poinformował Sąd, że do chwili obecnej nie zostały zwrócone koszty zastępstwa procesowego. W toku rozprawy złożono do akt dowód uiszczenia opłaty skarbowej w kwocie 17 zł z tytułu ustanowienia pełnomocnictwa substytucyjnego. Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2017 r. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 5 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się o uzupełnienie wyroku poprzez rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a") wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpatrywanym zakresie należy sięgnąć do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz.1715, dalej w skrócie: "rozporządzenie", obowiązujące od 2 listopada 2016 r.). Trzeba nadto poczynić zastrzeżenie, iż wynagrodzenie pełnomocnika jest limitowane przez zakres czynności, których podjął się w toku postępowania. W niniejszym przypadku udział pełnomocnika sprowadził się do reprezentacji skarżącego przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Zgodnie z brzmieniem § 2 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego. Z kolei w myśl § 4 ust. 1 tego aktu, opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Opłatę, o której mowa w § 4 ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku do towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). Stosownie do treści § 21 ust. 1 rozporządzenia, opłatą w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji (pkt 1) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, jest opłata obliczona na podstawie § 8 (lit. a). Opłata ta, za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 600 zł (lit. b), a w innej sprawie – 240 zł (lit. c). Trzeba w tym miejscu podkreślić, że przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie była decyzja w przedmiocie ulg płatniczych. Sprawy te zaliczane są do kategorii "inne" (lit. c). Tym samym stawka ww. opłaty wynosi 240 zł. Jednocześnie nie stwierdzono okoliczności, które uzasadniałyby zwiększenie wynagrodzenia na gruncie § 4 ust. 2 rozporządzenia. Ustaloną w ten sposób opłatę należy powiększyć o podatek od towarów i usług, czyli o kwotę 55,20 zł. Łączna wysokość wynagrodzenia radcy prawnego objęta zakresem wniosków pełnomocnika stanowi zatem kwotę 295,20 zł. Końcowo wypada odnotować, że w judykaturze wskazuje się, że opłata skarbowa od pełnomocnictwa stanowi niezbędny wydatek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2015 r., sygn. akt I OZ 106/15; uchwała Sądu Najwyższego z 12 marca 2003 r., sygn. akt III CZP 2/03, OSNC 2003/12/161). W innym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł jednakowoż, iż nie można przyjmować, że powyższe stanowisko będzie odnosiło się automatycznie do pełnomocnictwa substytucyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenę wydatków poniesionych w celu ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego należy zawsze rozpatrywać z uwzględnieniem kryterium niezbędności określonego wydatku, o którym mowa w art. 250 § 1 P.p.s.a., mając na uwadze uwarunkowania konkretnej sprawy (por. postanowienie z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt I GZ 624/16, dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). W niniejszym przypadku ustanowiony w sprawie pełnomocnik w żaden sposób nie wykazał konieczność powołania substytuta, a zatem rozpoznający wniosek nie znalazł podstaw do zwrotu wydatku w postaci opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, który to wydatek został udokumentowany w toku rozprawy. Z tych względów, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. i w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia, orzeczono jak w sentencji.