I OZ 106/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.W. i K.W. na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 561/14 w sprawie ze skargi J.W. i K.W. na bezczynność X. S.A. z siedzibą w W. (dawniej Y. S.A. z siedzibą w W.) w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia uchylić postanowienie zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 561/14 i zasądzić od X. S.A. z siedzibą w W. (dawniej Y. S.A. z siedzibą w W.) na rzecz J.W. i K.W. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 561/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.W. i K.W. na bezczynność X. S.A. z siedzibą w W. (dawniej Y. S.A. z siedzibą w W.) w przedmiocie informacji publicznej, zobowiązał X. S.A. z siedzibą w W. (dawniej Y. S.A. z siedzibą w W.) do rozpatrzenia wniosku skarżących J.W. i K.W. z dnia [...] października 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz zasądził od X. S.A. z siedzibą w W. (dawniej Y. S.A. z siedzibą w W.) na rzecz skarżących kwotę 440 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3). J.W. i K.W., na podstawie art. 194 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), wnieśli zażalenie na postanowienie w zakresie kosztów postępowania, zawarte w punkcie trzecim w/w wyroku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieprzyznanie stronie reprezentowanej przez radcę prawnego zwrotu kosztów wynagrodzenia oraz zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wskazując na powyższe, wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie od X. S.A. z siedzibą w W. na rzecz każdego ze skarżących zwrotu pełnych kosztów postępowania, tj. zasądzenie od X. S.A. z siedzibą w W. na rzecz J.W. i K.W. kwoty 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla każdego ze skarżących oraz zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, jak również o zasądzenie od w/w Spółki na rzecz skarżących kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego, według norm przepisanych. Ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia zażalenia, wnieśli o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 561/14, w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach, poprzez zmianę powyższego wyroku przez: 1) zasądzenie od X. S.A. z siedzibą w W. na rzecz skarżącej J.W. kwoty 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 2) zasądzenie od X. S.A. z siedzibą w W. na rzecz skarżącego K.W. kwoty 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący wnieśli o rozpatrzenie wniosku o uzupełnienie wyroku na posiedzeniu niejawnym. Również ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia zażalenia, wnieśli o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej, tj. błędu rachunkowego polegającego na wpisaniu w pkt 3 wyroku z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 561/14 kwoty 440 zł zamiast prawidłowego wskazania kwoty 697 zł, jako należnej tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia wskazali, że Sąd pierwszej instancji, mimo uwzględnienia skargi, przyznał skarżącym jedynie zwrot kwoty stanowiącej wpis od skargi oraz zwrot kosztów zastępstwa przez radcę prawnego jedynie dla jednego ze skarżących, podczas gdy każdemu z nich przysługuje zwrot kosztów postępowania w całości. Ponadto skarżącym przysługuje również zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy, jednak nie wszystkie zarzuty w nim zawarte są zasadne. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 (art. 209 p.p.s.a.). W świetle art. 205 § 2 p.p.s.a, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, koszty postępowania w zakresie wpisu sądowego od wniesionej skargi zostały obliczone prawidłowo. W niniejszej sprawie każdy ze skarżących reprezentuje swój własny interes prawny chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego, czego nie zmienia fakt, że cel, który chcą osiągnąć skarżąc bezczynność organu, jest dla nich wspólny. W takiej sytuacji po stronie skarżących występuje współuczestnictwo, które ma charakter formalny. Takiego zaś współuczestnictwa nie obejmuje przepis art. 214 § 2 p.p.s.a. ("Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku".) W niniejszej sprawie każdy ze skarżących we własnym imieniu realizuje uprawnienia przyznane mu odrębnie przez prawo do dostępu do informacji publicznej. Skarżący uiścili tytułem wpisu kwotę 200 zł, lecz faktycznie kwota ta obejmowała dwa wpisy od skargi – obciążające obojga z osobna – po 100 zł, co wynika z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Dlatego też zasądzenie przez Sąd pierwszej instancji zwrotu kwoty po 100 zł z tego tytułu dla każdego ze skarżących należy uznać za prawidłowe. Odnosząc się do kwestii wysokości kwoty zwrotu należnych skarżącym kosztów zastępstwa procesowego w postaci wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika wyjaśnić należy, iż zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490), podstawę zasądzenia opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 4 rozporządzenia. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości sprawy. Stosownie do treści § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c cyt. rozporządzenia, stawka minimalna radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w niniejszej sprawie wynosi 240 zł. W niniejszej sprawie, dla określenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego nieistotny jest fakt, że występuje w niej dwoje skarżących, lecz to, że w ich imieniu działał jeden pełnomocnik z wyboru. Należy się mu zatem jedno wynagrodzenie, ponieważ w imieniu obojga skarżących podejmował te same czynności procesowe. Z akt sprawy oraz zażalenia nie wynika, aby charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika skarżących w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia przemawiał za przyznaniem wielokrotności stawki minimalnej określonej w cytowanym rozporządzeniu z dnia 28 września 2002 r. (§ 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia) ani też, aby stawkę tę należało przyznać odrębnie dla każdego ze skarżących. Ponadto zauważyć należy, iż pełnomocnictwo zostało udzielone wspólnie przez J.W. i K.W. na jednym dokumencie, od którego uiszczono jedną opłatę skarbową w kwocie 17 zł (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt I OZ 713/14 oraz z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt I OZ 1035/14). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., poprzez zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego wyłącznie dla jednego ze skarżących. Sad pierwszej instancji prawidłowo określił zatem wysokość tych kosztów na kwotę 240 zł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zamierzony skutek osiągnął natomiast zarzut naruszenia art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., w zakresie niezasądzenia przez Sąd pierwszej instancji na rzecz skarżących zwrotu opłaty skarbowej od złożonego w sprawie pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Podkreślić należy, iż opłata skarbowa od pełnomocnictwa jest niezbędnym wydatkiem w rozumieniu art. 205 § 2 p.p.s.a. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r. sygn. akt II CZP 2/03, OSNC 2003/12/161), zaś z akt sprawy wynika, iż opłata taka została przez pełnomocnika skarżących uiszczona (k. nr 7 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, orzekł, jak w sentencji postanowienia. Zasądzona od organu na rzecz skarżących kwota 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe – dwa wpisy od skargi w kwocie 100 zł każdy, koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego reprezentującego skarżących w kwocie 240 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach, na podstawie art. 209 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach. Odnosząc się do alternatywnych – w przypadku nieuwzględnienia zażalenia – wniosków skarżących o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 561/14 w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach oraz o sprostowanie błędu rachunkowego w w/w wyroku, stwierdzić należy, iż w istocie zmierzają one do merytorycznej zmiany zaskarżonego postanowienia, poprzez zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego dla każdego ze skarżących, co – jak wyżej wykazano – jest niezasadne.