I SA/Gl 3/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 (słownie: sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 9 października 2017 r. odrzucono skargę w niniejszej sprawie, ponieważ skarżący nie wykonał wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II FZ 739/17 uchylił jednak to orzeczenie, zwracając uwagę, że skarżący w terminie wyznaczonym tym wezwaniem złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, który bezpodstawnie przypisano wyłącznie do jego innej sprawy o sygn. akt I SA/Gl 802/17. W formularzu tym, datowanym na 11 września 2017 r., skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe z niepełnosprawną matką, emerytką, nad którą sprawuje opiekę, otrzymując w związku z tym zasiłek stanowiący jego jedyny dochód. Stałe wydatki wyliczył na kwotę 1090 zł, uwzględniając m.in. koszty spłaty pożyczek (350 i 120 zł), zakupu lekarstw (120 zł) oraz związane ze środkiem transportu (150 zł), i stwierdzając, że pozostałą kwotę przekazuje na wyżywienie. Pismem doręczonym dnia 18 stycznia 2018 r. wnioskodawcę wezwano do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie m.in. wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych oraz dokumentów obrazujących aktualne dochody i wydatki gospodarstwa domowego. Odpowiadając na wezwanie, wnioskujący przedłożył fragmenty z rachunku bankowego dotyczące wpływu jego świadczenia rodzinnego w kwocie 520 zł i emerytury jego matki w kwocie 1074,79 zł i kilku wydatków, w tym łączących się ze spłatą kredytu (w sumie 122,80 zł), kopię harmonogramu spłaty innego kredytu (ratę ogółem określono w niej na 352,61 zł), oraz faktury i rachunki odnoszące się do różnych należności, np. zapłaty za paliwo (w okresie od dnia 9 listopada 2017 r. do dnia 9 stycznia 2018 r. suma należności wyniosła 590,4 zł), zakupu w dniu 15 grudnia 2017 r. dysku HDD za kwotę 160 zł oraz w dniach 29 listopada 2017 r. i 10 stycznia 2018 r. węgla workowanego i gazu w butlach za łączną kwotę 558 zł. W sprawie o sygn. akt I SA/Gl 802/17 postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r. zwolniono skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 zł, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W postanowieniu podkreślono, że wnioskodawca nie wykonał wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku wyrażonym we wspomnianym formularzu z dnia 11 września 2017 r., przedstawiając tylko fragmenty z rachunku bankowego. Skarżący w tamtej sprawie zwrócił uwagę, że rachunek ten nie należy do niego. Postanowieniem z dnia 5 marca 2015 r. skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 111/15. Wnioskodawca powołał się na to postanowienie, podkreślając, że jego sytuacja nie uległa zmianie. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką winna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem wnioskodawca wykonał takie wezwanie w sposób wybiórczy, przedkładając tę dokumentację w podobnym zakresie, jak uczynił to w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 802/17, uzupełniając ją wyłącznie o materiały obrazujące stałe wydatki gospodarstwa domowego. Wytknąć mu wypada w szczególności, że ponownie uchylił się od dostarczenia wyciągu z rachunku bankowego za wskazany okres, poprzestając na jego wyselekcjonowanych przez siebie fragmentach. Bezsprzecznie wszak mógł ten dokument dostarczyć, mimo iż rachunek nie należy do niego, skoro był w stanie pozyskać jego część, a na rachunek przelewane jest też otrzymywane przez niego świadczenie. W konsekwencji wypada podtrzymać ocenę sytuacji skarżącego, jaką sformułowano w wydanym w tamtej sprawie postanowieniu z dnia 9 listopada 2017 r., ustosunkowując się zresztą do wniosku wyrażonego przecież w tym samym urzędowym formularzu, na podstawie którego wszczęto postępowanie w przedmiocie prawa pomocy również w niniejszej sprawie. Powtórzyć zwłaszcza wypada, że brak wyciągu z rachunku bankowego uniemożliwia zbadanie, jaki jest stan rachunku, jakie dodatkowe wpływy były na nim ewentualnie odnotowane i jakie inne operacje były dokonywane za jego pośrednictwem. Wciąż nie wiadomo więc, jakie środki są do dyspozycji w gospodarstwie domowym skarżącego i w jakiej relacji pozostają one do wydatków, w szczególności, czy pozwalają na wygospodarowanie pewnej nadwyżki, którą można byłoby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Bez wpływu na tę konstatację pozostaje fakt, że w tej sprawie wydatki te udokumentowano. Wręcz przeciwnie, przedstawione dokumenty nawet wzmacniają wątpliwości, jakie można powziąć. Otóż wynika z nich po pierwsze, że wydatki te są nawet wyższe, niż podano we wniosku, m.in. na samo paliwo skarżący przeznaczył ponad połowę swoich osobistych deklarowanych dochodów, po drugie, że nie wszystkie z nich można zaliczyć do sfery utrzymania koniecznego (zakup dysku HDD) oraz że – mimo skromnych dochodów deklarowanych – są ona pokrywane na bieżąco, bez zaległości. Niezależnie od braków materiału dowodowego nadal jednak aktualna jest ocena, że nie można przyjąć, iż skarżący jest w stanie uiścić koszty sądowe w całości. W świetle ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym od lat zajmuje się on matką, korzystającą z różnych form opieki społecznej. Nie można tracić z pola widzenia, że postanowieniem z dnia 5 marca 2015 r. ze względu na ten fakt skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 111/15. Nie jest przecież wysoce prawdopodobne, by stan ten mógł ulec znaczącej poprawie, szczególnie jeżeli zważyć, że w dniu złożenia wniosku wnioskujący wciąż pobierał zasiłek związany z opieką, aczkolwiek nie można tego wykluczyć z uwagi na jego wiek i możliwości zarobkowe. Dlatego uznano, że stopień, w jakim można było ustalić sytuację wnioskodawcy, uzasadnia konkluzję, iż bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego jest on w stanie opłacić tylko część kosztów, o której mowa w sentencji, równą najniższej opłacie sądowej znanej procedurze sądowoadministracyjnej. Kwota ta nie przekracza 10 % deklarowanych we wniosku dochodów i jest niższa od wielu wykazanych wydatków, w tym tych wykraczających poza sferę utrzymania koniecznego. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.