I SA/Gl 302/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Stanik Sędziowie NSA Anna Wiciak Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant Magdalena Nowacka po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2004 r. przy udziale --- na rozprawie sprawy ze skargi K. M. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 14 marca 2001 r., sygn. I SA/Ka 2579/99 p o s t a n a w i a: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Skargą o wznowienie postępowania sądowego z dnia [...] r. K.M. wniósł o: - wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 14.03.2001 r., sygn. I SA/Ka 2579/99, - zmianę wydanego w niej wyroku przez uwzględnienie w całości skargi na decyzję Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1994 r. Jako podstawę prawną tego żądania wskazano przepis art. 273 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Dla jego uzasadnienia natomiast odwołano się do tego, że w dniu [...] r. wnioskodawcom po raz pierwszy umożliwiono wgląd w protokoły kontroli doraźnej z dnia [...] r. przeprowadzonych w firmach "A" M. K. i "B" s. c., które wykorzystano przeciw podatnikom w postępowaniu "wymiarowym" zakończonym opisaną wyżej decyzją ostateczną, utajniając je zarazem z powołaniem się na tajemnicę skarbową. Treść tych protokołów pozwala zaś stwierdzić, że ustalenia poczynione w ramach tych kontroli uznać trzeba za wadliwe, gdyż nie brały one pod uwagę całokształtu stosunków gospodarczych łączących kontrolowanych z ich partnerami handlowymi (kwestia bonifikat dla dużych odbiorców i sposobu ich liczenia) jak też dotknięte były wadami o charakterze arytmetycznym. Okoliczności takie stanowią zatem podstawę do przyjęcia, iż po wydaniu przez Sąd wskazanego wyżej wyroku ujawnione zostały nowe fakty i dowody, które potwierdzają, dotykające decyzji ostatecznej, zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. Okoliczności te, gdyby były znane wcześniej, mogłyby zaś mieć wpływ na wynik sprawy niemniej z racji ich nieznajomości nie mogły być wykorzystane w poprzednim postępowaniu sądowym. Tym samym więc uzasadniają one zarówno żądanie wznowienia postępowania w sprawie jak i zmiany podjętego w niej wyroku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o "odmowne rozpatrzenie wniosku" argumentując zarazem, że wskazane przez wnioskodawców okoliczności w żadnym razie nie mają waloru okoliczności nowych, nie znanych w poprzednim postępowaniu. Na rozprawie w dniu 04.08.2004 r. pełnomocnicy podtrzymali dotychczasowe wnioski i żądania stron. Dodatkowo pełnomocnik wnioskodawcy zaakcentował fakt, iż nową okolicznością w sprawie jest treść protokołów z kontroli doraźnej. Dowody te istniały co prawda w poprzednim postępowaniu niemniej z powodu utajnienia ich treści podatnik nie mógł się do nich odnieść. Stąd też dostęp do treści tych protokołów posiada ów, wymagany prawem, walor "nowości". Równocześnie utajnienie dowodów skutkuje naruszeniem podstawowych zasad postępowania podatkowego jak i narusza przepisy art. 178, 179 § 2 i 301 Ordynacji podatkowej, który to pogląd wsparto nawiązaniem do przywołanych poglądów judykatury. Tym samym więc żądania skargi uznano za w pełni uzasadnione. Dodatkowo wnioskodawca K. M. podniósł, że do czasu zapoznania się z treścią protokołów z kontroli doraźnej nie mógł podejrzewać, iż są one wadliwe. Pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej podniósł natomiast, że wskazane przez wnioskodawców okoliczności nie mają waloru okoliczności nowych w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu. Co najwyżej zaś mogą być traktowane jako zarzuty na sposób prowadzenia postępowania w sprawie w konsekwencji czego winny być rozpatrywane w postępowaniu instancyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Na wstępie niniejszych rozważań zauważyć trzeba, że skarga wznowieniowa dotyczy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 14.03.2001 r., sygn. I SA/Ka 2579/99. Stąd też wobec zmiany stanu prawnego regulującego postępowanie sądowo – administracyjne, do jakiego doszło w dniu 01.01.2004 r., w punkcie wyjścia przywołać należy treść przepisu art. 103 ustawy z 30.08.2002 r. przepisy wprowadzające ustawę o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271). Zgodnie bowiem z nią "w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 2" (tj. na podstawie ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270) – dalej w skrócie "uppsa" . Powyższa regulacja stanowi zatem dla tut. Sądu upoważnienie do rozstrzygnięcia przedmiotowej skargi wznowieniowej, jak też wyznacza przepisy proceduralne według, których toczyć będzie się niniejsza sprawa. Są nimi zaś przepisy Działu VII (art. 270 – 285) cyt. wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które kompleksowo regulują postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu administracyjnego. Określono w nich bowiem zarówno podstawy prawne żądania wznowienia postępowania (art. 271 – 273 uppsa) jak też terminy, w których dopuszczalne jest wniesienie skargi wznowieniowej (art. 277 – 278 uppsa) oraz wymogi formalne jakie winna ona spełniać (art. 271 – 273 i art. 279 uppsa). Przywołane przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określają także tryb porocedowania w sprawie. Przewidują zaś one dwustopniową ocenę dopuszczalności wznowienia postępowania, którego negatywny wynik przesądza o odrzuceniu skargi wznowieniowej. Tak więc w pierwszej kolejności ocena ta odbywa się w ramach badania wstępnego skargi przewidzianego w art. 280 § 1 uppsa, która ogranicza się wyłącznie do weryfikacji formalnej prowadzonej pod kątem realizacji przesłanek procesowych, terminowości oraz dochowania przez wnioskodawcę warunków formalnych przewidzianych dla skargi wznowieniowej. Następnie zaś – już w ramach rozprawy – Sąd zobowiązany jest przede wszystkim zbadać czy skarga wznowieniowa jest dopuszczalna. Obowiązek taki wynika bowiem z treści art. 281 uppsa. Tym samym więc regulacja ta nakłada na Sąd obowiązek oceny czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona. Ocena ta w niniejszym przypadku wypada jednak negatywnie. Wnioskodawca oparł bowiem swe żądanie o podstawę wznowieniową określoną w przepisie art. 273 § 2 uppsa, który stanowi, że "można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu". Faktem bezspornym jest przy tym w niniejszej sprawie to, że ową nową okolicznością jest treść protokołów kontroli doraźnych przeprowadzonych dnia [...] r. w firmach "A" M. K. i "B" s. c., które, aczkolwiek utajnione dla strony, to jednak stanowiły materiał dowodowy sprawy zakończonej skarżonym wyrokiem. Powyższa uwaga ma tym samym istotne znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Otóż zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie posiada waloru nowej okoliczności faktycznej, o której stanowi art. 273 § 2 uppsa, okoliczność wynikająca z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania zakończonego prawomocnym rozstrzygnięciem Sądu, który to materiał stanowił przedmiot oceny tegoż Sądu. Z treści powyższego przepisu wynika bowiem, że pojęcie "wykrycie", jakim posługuje się ta regulacja, odnosi się do okoliczności (także dowodów) w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nie znanych stronom. Pogląd taki nota bene sformułowany został w judykaturze na gruncie przepisu art. 403 § 2 Kpc (por.: wyrok NSA z dnia 19.05.2004 r., sygn. GSK 5/04 – Mon. Praw. Z 2004 r., nr 12, str. 535; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15.05.1968 r., sygn. I CO 1/68 – OSN z 1969 r., nr 2, poz. 36; por. także G. Bieniek [w:] "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz" pod red. prof. K. Piaseckiego, Wyd. C. H. Beck W – wa 1996 r., tom I, str. 1216 i nast.). Ponieważ zaś przepis ten stanowi z jednej strony odpowiednik cyt. wyżej art. 273 § 2 uppsa, a z drugiej stosowany był postępowaniu sądowo – administracyjnym do dnia 31.12.2003 r. na mocy uprzednio obowiązujących przepisów, to tym samym brak jest przeszkód ażeby się w tym miejscu do poglądu tego się nie odwoływać. Zaprezentowanego wyżej wniosku nie zmienia także i to, że protokoły zawierające okoliczności, na które powołują się wnioskodawcy zostały utajnione przez co nie zdołali się oni z nimi zapoznać w toku zwykłego postępowania. Mieli oni bowiem środki obrony przed takimi działaniami organów podatkowych zarówno w samym postępowaniu podatkowym (vide przepisy Działu VII ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa – Dz. U. 137, poz. 926 z późn. zm.) jak i w postępowaniu sądowo – administracyjnym. Tym samym więc ewentualne uchybienia popełnione w tym zakresie stanowić mogą co najwyżej podstawę do formułowania zarzutów co do sposobu prowadzenia postępowania w sprawie, które pod uwagę wziąć można było li tylko i wyłącznie w postępowaniu instancyjnym. W żadnym jednak razie nie stanowią one podstawy do przyjęcia, iż w ten sposób wyczerpują przesłankę wznowieniową, na którą wnioskodawcy powołuje się w niniejszym przypadku – a to chociażby z tego względu, iż postępowanie wznowieniowe, będące postępowaniem nadzwyczajnym, nie może stanowić trybu sanowania uchybień, które winny podlegać ocenie i ewentualnej eliminacji w ramach środków prawnych przewidzianych w "zwykłym trybie" skarżenia zapadłych rozstrzygnięć, które zresztą w sprawie tej były podejmowane (vide: odmowa wniesienia rewizji nadzwyczajnej przez Rzecznika Praw Obywatelskich – k. 62 akt w sprawie I SA/Ka 2579/99). Kierując się zatem przedstawionymi wyżej względami wskazana przez skarżących okoliczność nie może, w ocenie składu orzekającego, stanowić podstawy wznowieniowej wymienionej w art. 273 § 2 uppsa. Kierując się zatem powyższymi względami Sąd, wobec negatywnej weryfikacji przywołanej w skardze podstawy wznowieniowej, skargę tę, w oparciu o przywołane wyżej przepisy prawa, odrzucił.