I SA/Gl 313/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn w kwestii wniosków skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podniosła w szczególności, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem oraz z córką, która studiuje poza domem. Według wniosku dochody rodziny wynoszą 2030 zł brutto i składają się na nie uzyskiwane przez nią wpływy z najmu kamienicy czynszowej (około 230 zł) oraz emerytura i wynagrodzenie jej męża (odpowiednio 800 zł i 1000 zł). Jako składniki swojego majątku skarżąca wymieniła segment spółdzielczy, w którym zamieszkuje, oraz prawo we współwłasności wspomnianej kamienicy czynszowej, zaznaczając jednak, że wskutek złego stanu technicznego wymaga ona remontów i nie przynosi zysków. Wnioskodawczyni zwróciła również uwagę na problemy finansowe spowodowane koniecznością uiszczenia spornego zobowiązania podatkowego, lecz w świetle jej oświadczeń zobowiązanie to zostało zapłacone. W rubryce 8 urzędowego formularza stwierdziła wszak, że "obecnie jest[em] zadłużona w banku oraz u znajomych, gdyż musiała[m] zapłacić podatek od spadku w całości bez możliwości jego rozłożenia na raty". Do wniosku załączono m.in. kopie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w związku z tym zobowiązaniem oraz zaświadczenie osoby prowadzącej dokumentację księgową skarżącej, zgodnie z którym w okresie od stycznia do października ubiegłego roku uzyskała ona przychody w wysokości 44.557,41 zł, koszty ich uzyskania w wysokości 45.119.99 zł oraz stratę w wysokości 562,58 zł. Na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku skarżąca nadesłała kopie: zeznania podatkowego złożonego przez nią wspólnie z małżonkiem za ubiegły rok (skarżąca wykazała w nim z tytułu najmu przychód w kwocie 55.297,83 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 52.544,29 zł oraz dochód w kwocie 2753,54 zł), decyzji o przeliczeniu emerytury jej małżonka (świadczenie do wypłaty określono w nim na 761,71 zł) i zaświadczeniu o jego zarobkach w styczniu bieżącego roku (według niego wynagrodzenie to wyniosło 807,70 zł brutto), a także wyciąg z rachunku bankowego skarżącej. Wpływy na ten rachunek, poza nielicznymi wyjątkami (np. odszkodowaniem za szkodę wyrządzoną wypadkiem drogowym w kwocie 1405,80 zł, które wpłynęło na rachunek w dniu 12 kwietnia 2010 r.), związane są z wynajmem kamienicy i są określone – w ręcznych adnotacjach, jakimi opatrzono wyciągi – jako "przychody posesji" (przychody te w kwietniu bieżącego roku wyniosły 8955,85 zł). Obciążenia rachunku mają z reguły postać wypłat (w kwietniu bieżącego roku wypłacono z rachunku kwotę 8310 zł) lub przelewów środków na rachunek bankowy małżonka skarżącej (w kwietniu bieżącego roku przelano łącznie kwotę 2190 zł, jednak już w dniu 4 maja 2010 r. dokonano przelewu w wysokości 2390,74 zł). Wyciągu z tego ostatniego rachunku nie przedstawiono, chociaż w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku wyraźnie zastrzeżono, że należy nadesłać wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych należących do skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy. Saldo końcowe na rachunku skarżącej w dniu 11 maja 2010 r. zamknęło się kwotą 2390,74 zł. Wnioskodawczyni wyjaśniła nadto, że edukacja jej córki jest odpłatna, określając opłatę poniesioną za semestr na kwotę 2000 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tego Prawa obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego stanu faktycznego, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż w jej sytuacji powyższa przesłanka została spełniona. Przystępując do oceny wspomnianej sytuacji, na wstępie odnotować wypada, że koszty postępowania w niniejszej sprawie należą do najniższych spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca dysponuje środkami, które wielokrotnie przewyższają te koszty, czego dowodzi choćby przegląd operacji przeprowadzonych na jej rachunku w kwietniu bieżącego roku. Niepodobna przy tym, jak zdaje się to czynić wnioskodawczyni, wyodrębnić z analizowanych środków osobnej kategorii w postaci "przychodu posesji". Także i te przychody są przecież przychodami skarżącej, zresztą wpływają wprost na jej rachunek bankowy, tyle że w części są przeznaczane na utrzymanie należącej do niej nieruchomości. Może ona zatem rozdysponować te środki, oczywiście po zabezpieczeniu wydatków niezbędnych, na inne cele, co zresztą nierzadko czyni, przelewając regularnie na rachunek bankowy swego małżonka sporą ich część, która również za każdym razem przekracza, zazwyczaj znacznie, równowartość wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Skądinąd strona nie przedstawiła wyciągu z ostatnio wymienionego rachunku, mimo iż wyraźnie była do tego zobowiązana wezwaniem referendarza sądowego. Wyklucza to pełne wyjaśnienie możliwości płatniczych jej gospodarstwa domowego, a w konsekwencji nie pozwala uwzględnić wniosku. Już jednak na podstawie nadesłanej dokumentacji źródłowej można sformułować konkluzję, że w gospodarstwie tym są uzyskiwane stałe dochody, których wysokość umożliwia pokrycie kosztów postępowania w sposób nieomal nieodczuwalny. Uwaga ta dotyczy zwłaszcza wpływów z najmu nieruchomości. Oczywiście, skarżąca ponosi również wydatki, w tym związane z tą nieruchomością, lecz brak przeszkód, by w ich strukturze wyodrębniła środki potrzebne na opłacenie kosztów postępowania, szczególnie jeśli zważyć, iż byłaby to całkowicie marginalna część tych wydatków. Co więcej, strona nie może przedkładać cywilnoprawnych (prywatnych) zobowiązań nad te związane z postępowaniem sądowym, które stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej, wobec czego inne wydatki nie mogą być w stosunku do nich traktowane priorytetowo (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 512/08, LEX nr 530038). Nie można też tracić z pola widzenia, że w zeznaniu podatkowym za ubiegły rok skarżąca wykazała nie tylko wysokie przychody i koszty ich uzyskania, ale i dochód oraz że ostatnie znane saldo na jej rachunku pozwala na bezproblemowe uiszczenie wpisu od skargi. Wpis ów nie stanowi przecież nawet 5% tego salda. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.