I SA/Gl 352/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2010 r. i 2011 r. wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi w tej sprawie jest decyzja organu podatkowego wydana w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe. Decyzja taka jest - na mocy § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) - objęta w postępowaniu przed sądem administracyjnym wpisem stałym w kwocie 500 zł. Wniosek w przedmiocie prawa pomocy został zasygnalizowany już w skardze z dnia 17 lutego 2018 r. W tych ramach skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w osobie R. P.. Wniosek ów został następnie – w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego - złożony na urzędowym formularzu (druk PPF z 21 maja 2018 r.). W motywach wniosku skarżący podkreślił, że z uwagi na sytuację materialną, nie będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych. Zaakcentował przy tym, że w dotychczasowym postępowaniu podatkowym korzystał z pomocy adwokata, o którego ustanowienie obecnie wnosi. Wnioskodawca oświadczył, że w chwili obecnej nie jest już zatrudniony na umowę o pracę, zaś Spółka, w której zarządzie zasiada, nie płaci mu wynagrodzenia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że gospodarstwo domowe prowadzi samotnie. Wskazał dalej, że posiada mieszkanie o pow. 61 m2 o wartości 280.000,00 zł (obciążone kredytem hipotecznym), jak również udziały w Spółkach A Sp. z o.o. i B Sp. z o.o. Skarżący oświadczył dalej, że nie posiada żadnych dochodów. Do stałych miesięcznych wydatków zaliczył: spłatę kredytu na zakup mieszkania (297.130,00 zł, rata miesięczna stanowi kwotę 2.700,00 zł); spłatę kredytu z [...] r. (149.936,37 zł); koszty użytkowania mieszkania (czynsz – 513 zł, media – 140,00 zł); koszty leczenia (150 zł). Pismem z dnia 4 czerwca 2018 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych. W reakcji na to wezwanie, A. A. nadesłał pismo procesowe z dnia 26 czerwca 2018 r., w którym oświadczył na wstępie, że z R. P. nie łączy go żaden węzeł zobowiązaniowy związany z reprezentowaniem skarżącego w postępowaniach podatkowych. Pełnomocnictwo wygasło na etapie postępowania odwoławczego. Wskazał dalej, że dokumenty źródłowe wskazujące na niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych zostały przez niego złożone w maju 2018 r. do akt sprawy o sygn. III SA/Gl 186/18 do III SA/Gl 190/18. Oświadczył dalej, że w nieodległym czasie zostanie wszczęta wobec niego kolejna egzekucja z tytułu wypowiedzenia umowy kredytu na zakup mieszkania. Przyjął, że wymagalne w tym zakresie stanie się zobowiązanie w wysokości 80.000,00 CHF. Skarżący poinformował, że wszelkie opłaty z tytułu mediów reguluje za pośrednictwem [...] Odnotował nadto, że w wyniku toczącego się obecnie postępowania przed Sądem Okręgowym w K. i przed Sądem Apelacyjnym w K., ciąży na nim na zasadzie odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania Spółki A Sp. z o.o., zaległość wobec ZUS w kwocie nie mniejszej niż 600.000,00 zł. Skarżący oświadczył, że nie zbył udziałów w Spółce C Sp. z o.o. Z kolei z tytułu zasiadania w zarządzie tej Spółki orzeczono wobec niego "zakaz prowadzenia – na okres 5 lat - działalności gospodarczej, zasiadania w zarządach Spółek, występowania w charakterze pełnomocników podmiotów gospodarczych". Zaznaczył przy tym, że orzeczenie nie jest prawomocne. Z dokumentów nadesłanych przy ww. piśmie skarżącego wynika, że umowę kredytu hipotecznego wypowiedziano skarżącemu z dniem [...] r. zachowując 30-dniowy termin wypowiedzenia. Wymagalne zobowiązanie z tego tytułu stanowi kwotę 80.109,64 CHF. Z dniem [...] r. wypowiedziano skarżącemu umowę rachunku bankowego z uwagi na przeterminowane zadłużenie w kwocie 380,84 zł. W dniu [...] r. wypowiedziano skarżącemu umowę kredytu/pożyczki z uwagi na przeterminowane zobowiązanie w kwocie 9.143,00 zł. Dochód brutto skarżącego w 2017 r. stanowił kwotę 113.055,45 zł i pochodził ze stosunku pracy. Trzeba w tym miejscu podkreślić, co zauważył zresztą sam skarżący, że równolegle z niniejszą sprawą, przed tutejszym Sądem toczą się jeszcze inne postępowania, w których skarżący również wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy. W ramach postanowień z dnia 11 lipca 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawach III SA/Gl 186/18 do III SA/Gl 190/18. W motywach rozstrzygnięcia zwrócono uwagę, że sam fakt pominięcia i nieujawnienia wielu istotnych faktów dotyczących aktualnego stanu majątkowego skarżącego uzasadnia nieuwzględnienie wniosku. Skarżący ukrył fakt prowadzenia firmy pod nazwą D w B.. Nie ujawnił również istotnych z omawianego punktu widzenia okoliczności dotyczących spółek, w których jest wspólnikiem, bądź członkiem zarządu. Nie przedstawił nadto aktualnych wyciągów z rachunków bankowych, w tym obsługujących działalność gospodarczą. Uwzględniając prośbę skarżącego przyjęto na potrzebę tego postępowania, że do stałych, udokumentowanych wydatków jego gospodarstwa domowego należy zaliczyć: czynsz za mieszkanie (513 zł), opłaty z tytułu zużycia energii elektrycznej (66,36 zł) i należność za zużyty gaz (43,33 zł). Pozostałe wydatki (kredyt z ratą 635 CHF oraz pożyczka z ratą 2.258,00 zł), które udokumentowano w toku tamtych postępowań są zobowiązaniami wymagalnymi. W oparciu o dane powszechnie dostępne, mając nadto na uwadze motywy, dla których odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałych ww. sprawach, ustalono na dzień 12 lipca 2018 r., co następuje. A. A. posiada [...] udziałów w B Sp. z o.o. w I. o wartości 20.000,00 zł. Posiada nadto [...] udziałów o wartości 67.500,00 zł w C Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w K.. Dodatkowo w jego posiadaniu pozostaje [...] udziałów o wartości 45.000,00 zł w A Sp. z o.o. w S.. Jest prezesem zarządu E Sp. z o.o. w K., w której to Spółce [...] udziałów należy do P. A., zaś pozostałe [...] do R. P.. Ustalenia poczyniono na podstawie informacji odpowiadających odpisom aktualnym wskazanych wyżej Spółek. Co więcej, skarżący figuruje w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w ramach D z siedzibą w B. przy ul. [...]. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Wziąwszy więc pod uwagę przytoczoną wyżej przesłankę zastosowania dobrodziejstwa procesowego, jakim niewątpliwie jest przyznanie prawa pomocy, w konfrontacji ze zgromadzonym materiałem źródłowym uznano, że skarżący nie zasługuje na uwzględnienie wniosku. Przyjęta konstatacja jest wynikiem sporej liczby nieścisłości, które zauważono w toku analizy "oświadczenia majątkowego" i nadesłanych później dokumentów źródłowych. Negatywnie z omawianego punktu widzenia należało ocenić postawę skarżącego zmierzającą do wykazania wyłącznie tych okoliczności stanu faktycznego, które mogły przemawiać za przyznaniem mu prawa pomocy, pomijając natomiast te oświadczenia stawiające go w negatywnym świetle. Po pierwsze, zarzucić należy skarżącemu, że inicjując niniejsze wpadkowe postępowanie nie zdeklarował zgodnie ze wskazówkami zawartymi w rubryce 7.2.2., iż wartość udziałów posiadanych w spółkach prawa handlowego łącznie stanowi kwotę 132.500,00 zł. O ile, mając na uwadze całość zgromadzonej dokumentacji źródłowej, można przyjąć, że w przypadku spółek C Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w K. i A Sp. z o.o. w S., skarżący może mieć problem z realizacją prawa do udziałów, o tyle brak jest w aktach sygnałów, aby takie ograniczenia wystąpiły w przypadku [...] udziałów w B Sp. z o.o. Należy w tym miejscu zauważyć, że wpis sądowy od skargi w tej sprawie stanowi zaledwie 2,5 % wartości rzeczonych udziałów. Zdaniem rozpoznającego wniosek, ich wartość w zupełności wystarczy także na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, którym może być przykładowo adwokat R. P., pozostający ze skarżącym - wbrew jego twierdzeniom zawartym w piśmie z 26 czerwca 2018 r. – w stosunku wzajemnych zależności z racji pełnionych funkcji w E Sp. z o.o. w K.. Należy w tym miejscu podkreślić, że argumentacja przyjęta w tym akapicie ma znaczenie przesądzające. Po wtóre, należy zauważyć, że skarżący, deklarując brak jakichkolwiek dochodów, ponosi stałe koszty utrzymania mieszkania, które – odsyłając do równolegle toczących się postępowań – zdeklarował na poziomie około 622,69 zł. W piśmie z dnia 26 czerwca 2018 r. potwierdził, że takowe wydatki wciąż ponosi korzystając z usług [...] Rodzi się zatem pytanie o źródło finansowania tych obciążeń budżetu domowego oraz innych, zwyczajowo ponoszonych w codziennej egzystencji. Rozpoznający wniosek upatruje takie źródło w pełnionej przez skarżącego funkcji prezesa w E Sp. z o.o. w K., wszak pomimo wezwania w tym zakresie (patrz pkt 5 in fine), skarżący nie przedstawił dokumentacji wskazującej na ewentualne rozwiązanie tego stosunku zatrudnienia, ani zaświadczeń o wysokości dochodów z tego tytułu lub ich braku. Tymczasem z zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach z [...] r. wynika, że wnioskodawca uzyskiwał tam wynagrodzenie w kwocie 4.658,93 zł netto. Podobnie niewyjaśniona została współpraca skarżącego z F Sp. z o.o. w K., która – jak dokumentuje to wyciąg z rachunku bankowego skarżącego (oba wymienione wyżej dokumenty źródłowe znajdują się w aktach sprawy III SA/Gl 186/18) – jeszcze w październiku 2017 r. wypłacała na jego rzecz wynagrodzenie. Trzeba jeszcze w tym miejscu zauważyć, że skarżący oświadczył jedynie, iż w dalszym ciągu pozostaje w zarządzie spółki prawa handlowego lecz nie otrzymuje z tego tytułu żadnego wynagrodzenia, nie przedstawiając w ty zakresie żadnych dokumentów obrazującym przyczynę takiego stanu rzeczy, nawet tych pochodzących bezpośrednio ze spółki, do których – jako prezes jednoosobowego zarządu – ma na zasadzie art. 208 K.s.h. i art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r., poz. 395) nieograniczony dostęp. Utrwalone jest natomiast stanowisko judykatury, w myśl którego jeśli strona bez ważnego powodu nie wykorzystała swoich możliwości w zakresie zgromadzenia tych środków, to przyjmuje się, iż jej stan majątkowy i jej dochody są takie, jakie mogłaby mieć przy użyciu w pełni swoich możliwości zarobkowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87, publ. OSNC 1988/7-8/103). Stanowisko to znajduje kontynuację w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (przykładowo w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 67/18). W toku rozpoznania wniosku zwrócono także uwagę na te okoliczności, które mogłyby przemawiać na rzecz rozpoznania wniosku, w tym: deklarowane przez niego zobowiązania wobec ZUS, czy też wypowiedzenie umowy kredytowej. Jednakowoż zarówno w pierwszym, jak i w drugim przypadku nie doszło jeszcze – w świetle wyjaśnień skarżącego i zgromadzonej dokumentacji - do czynności o charakterze egzekucyjnym. Także nieprawomocne jest rozstrzygnięcie o ograniczeniu prowadzenia przez skarżącego działalności oraz zasiadania w zarządzie Spółki. Bez znaczenia dla przyjętego rozstrzygnięcia, w świetle ujawnionych wyżej okoliczności, pozostaje fakt, iż w chwili obecnej skarżący jest zobowiązany do uiszczenia kilku opłat sądowych od skarg w postępowaniach zainicjowanych przed tutejszym sądem, tym bardziej, że są to wpisy o charakterze stałym w kwocie 500 zł. Reasumując, przyjęto, że skarżący nie wykazał, iż nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.