I SA/Gl 357/10
WyrokWSA w Gliwicach2010-07-15
Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Wojciech Organiściak, Teresa Randak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i zastosowały przepisy prawa materialnego dotyczące opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków, które według strony skarżącej nie spełniają definicji budynku w rozumieniu Prawa budowlanego, a także czy prawidłowo zinterpretowały przepisy dotyczące zwolnienia z podatku gruntów i budynków wpisanych do rejestru zabytków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, w szczególności poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i nierozpoznanie całego materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie dokonał własnej oceny stanu faktycznego, ograniczając się do cytowania ustaleń organu I instancji i nie odnosząc się do zarzutów strony skarżącej dotyczących kwalifikacji obiektów jako budynków w rozumieniu Prawa budowlanego. Sąd podzielił również stanowisko organu odwoławczego w kwestii interpretacji przepisów o zwolnieniu z podatku zabytków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. dla A S.A. w Ł. Spółka kwestionowała zasadność opodatkowania niektórych budynków, twierdząc, że nie spełniają one definicji budynku w rozumieniu Prawa budowlanego, a także zarzucała błędy w interpretacji przepisów dotyczących zwolnienia z podatku zabytków. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. i stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził także od Kolegium na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Teresa Randak (spr.), Protokolant Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A S.A. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. – w dalszej części uzasadnienia określane zamiennie słowem "Kolegium" – utrzymało w mocy na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2006 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm. ) oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 9 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. Nr 9, poz. 31 z 2000 r. z późn. zm ) – decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia Spółce Akcyjnej "A" z siedzibą w Ł. – w dalszej części uzasadnienia określanej zamiennie słowami "podatniczka", "spółka" lub "skarżąca" – wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że Spółka kwestionując zasadność określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. zarzuciła organowi I instancji:
a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 i art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych,
b. naruszeni przepisów postępowania, w szczególności art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej,
c. nieprawidłowe ustalenie wysokości podatku od nieruchomości za 2008 r., wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Podatniczka wskazała, że:
1. wszystkie budynki, w stosunku do których organ I instancji ustalił – w trakcie przeprowadzenia kontroli – że z uwagi na stan techniczny nie mogą być wykorzystywane do działalności gospodarczej, winny być zwolnione z opodatkowania całkowicie,
2. grunty, na których znajdują się te budynki, nie mogą być obciążone stawką przypisaną dla gruntów, które są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej,
3. budynek mieszkalny, który został wyłączony decyzją Inspektora Nadzoru Budowlanego – częściowo zamieszkały ze względów społecznych i zasad współżycia społecznego ( brak lokalu zastępczego ) powinien być zwolniony z opodatkowania albo też opodatkowany proporcjonalnie do zajmowanej powierzchni,
4. grunty pod budynkami zabytkowymi powinny być w całości zwolnione z opodatkowania.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej w odwołaniu, Kolegium w pierwszej kolejności odwołało się do regulacji prawnych, wskazując, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności. Z kolei, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
a. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych,
b. posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,
c. użytkownikami wieczystymi gruntów,
d. posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
- wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
- jest bez tytułu prawnego.
Przenosząc w/w regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy, Kolegium zaakcentowało, że postępowaniem podatkowym został objęty podmiot, o którym mowa w art. 6 ust. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych tj. spółka akcyjna. Zgodnie z tym przepisem – w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. – m.in. osoby prawne są obowiązane:
1. składać, w terminie do dnia 15 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu – w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego,
2. odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia, o których mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego,
3. wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości – bez wezwania – na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do 15 – tego dnia każdego miesiąca.
Zobowiązanie podatkowe, w odniesieniu do spółek powstaje zatem z mocy prawa i płatne jest w terminach określonych w ustawie.
Kontynuując, Kolegium wskazało na treść art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, podatek wykazany w złożonej deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Decyzja podatkowa wydawana jest natomiast w sytuacji, gdy podatnik w sposób niewłaściwy wykona ciążące na nim obowiązki podatkowe związane z samoobliczaniem zobowiązania podatkowego.
W badanej sprawie, Prezydent Miasta C., postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia Spółce Akcyjnej "A" podatek od nieruchomości za 2008 r., a następnie decyzją z dnia [...] r., określił wysokość tego zobowiązania w kwocie [...] zł. Decyzja ta – po rozpoznaniu odwołania – została uchylona przez Kolegium, decyzją z dnia [...] r. Uchylając w/w decyzję organ odwoławczy wskazał m.in., że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji winien przeprowadzić oględziny nieruchomości w celu ustalenia stanu technicznego budynków będących przedmiotem opodatkowania, przy czym protokół z dokonania tej czynności, winien być sporządzony w trakcie jej dokonywania, odczytany i podpisany przez wszystkie osoby biorące udział w czynności oględzin.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ I instancji przeprowadził w Spółce kontrolę podatkową w dniu [...] 2009 r. i w dniu [...] 2009 r. Organ I instancji wskazał ponadto, że zgodnie z aktem notarialnym Rep. [...] Nr [...] z dnia [...] 2000 r. oraz wypisem z ewidencji gruntów i budynków Spółka Akcyjna "A" jest użytkownikiem wieczystym gruntu stanowiącego działki Nr [...],[...] o łącznej powierzchni [...] m. kw. oznaczonych zgodnie z klasyfikacją gruntów jako Ba ( tereny zabudowy przemysłowej ) oraz właścicielem znajdujących się na tym gruncie budynków i budowli, wchodzących w skład dawnego browaru. Organ podatkowy I instancji dokonał wyliczenia podatku w oparciu o szczegółowe dane dotyczące powierzchni gruntów, budynków, w tym budynków mieszkalnych oraz wartości budowli.
Organ odwoławczy zaakcentował, kontynuując rozważanie, że zgodnie z art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki, budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Kolegium wywiodło, że brzmienie tego przepisu przesądza o tym, że samo posiadanie danej nieruchomości przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą oznacza, że nieruchomość związana jest z działalnością gospodarczą. Dla ziszczenia kryterium "związania z prowadzeniem działalności gospodarczej" nie jest wymagane faktyczne prowadzenie działalności w danym obiekcie, gdyż kryterium to jest spełnione przez "posiadanie". Zdaniem Kolegium uprawniony jest – w świetle w/w przepisu – pogląd, że znajdujące się w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą nieruchomości są z tą działalnością związane. Jak zaakcentowało Kolegium, zasada ta znajduje liczne ograniczenia, gdyż z zakresu nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą zostały wyłączone z mocy prawa znajdujące się w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą:
1. budynki mieszkalne oraz grunty związane z tymi budynkami,
2. grunty określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy tj. grunty pod jeziorami, zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych,
3. grunty, budynki i budowle, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności ze względów technicznych.
Ustawodawca nie definiuje pojęcia "stanu technicznego". Zgodnie jednak z ugruntowanym orzecznictwem w tym zakresie, przyjąć należy, że ratio legis wprowadzenia tego przepisu było zmniejszenie obciążeń podatkowych tych podmiotów, które nie mogą w pełni wykorzystać posiadanych nieruchomości dla celów gospodarczych, z przyczyn od nich niezależnych, a związanych z naturą danego przedmiotu opodatkowania. Słusznie zatem, organ I instancji przyjął – w kontekście w/w regulacji – że obniżenie stawki podatku od nieruchomości może nastąpić tylko w odniesieniu do budynków kotłowni, fermentacji, warzelni, stacji propagacji drożdży i fermentacji, rozlewni, magazynów oraz wód gazowanych o łącznej powierzchni [...] m. kw.
Odnosząc się w dalszej kolejności, do zarzutu opodatkowania gruntów pod budynkami zabytkowymi, Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia się z podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, stosownie do przepisów o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Kolegium uznało, że słowo "indywidualnie" zawarte w tej normie oznacza odrębne wpisanie do rejestru gruntu i odrębne wpisanie budynku. Zdaniem Kolegium, przepis ten nie pozwala na przyjęcie, że wpisanie budynku do rejestru zabytków automatycznie powoduje uznanie gruntu pod tym budynkiem za zabytek objęty rejestrem zabytków, dając tym samym podstawę do zastosowania wobec tego gruntu zwolnienia przedmiotowego ( wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Go 720/08 ). Za taką interpretacją w/w przepisu przemawia także zawarta w art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy definicja budynku jako obiektu budowlanego. Budynek jest wprawdzie trwale związany z gruntem, ale nie oznacza to, że należy postawić znak równości pomiędzy tymi pojęciami, w sytuacji gdy ustawodawca odwołuje się do budynku i gruntu. Reasumując, Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa, a zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie stanu faktycznego sprawy, a tym samym na realizację zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w Ł. zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w C. naruszenie:
1. postępowania podatkowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz przesłanek, którymi kierował się organ przy podejmowaniu decyzji, nierozpoznanie całego materiału dowodowego oraz wadliwe uzasadnienie rozstrzygnięcia.
2. prawa materialnego tj. art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego oraz art. 1 a ust. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Uzasadniając rozstrzygnięcie "A" wskazała, że zgodnie z art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności. Z kolei, zgodnie z art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy przez pojecie budynku, należy rozumieć obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Skarżąca Spółka wskazała, że już w odwołaniu od decyzji z 2008 r. podniosła konieczność dokonania oceny obiektów pod względem prawa budowlanego, głównie zaś oceny, czy dany obiekt jest budynkiem, czy też nim nie jest. Pomimo wyraźnych wskazań w decyzji Kolegium, uchylającym pierwotną decyzję organu I instancji, organ ten nie poczynił w żadnym zakresie ustaleń, a zarzut, że obiekty objęte opodatkowaniem nie są w rozumieniu prawa budowlanego budynkami, ponieważ nie mają dachów, a w kilku przypadkach nie posiadają także przegród budowlanych i de facto stanowią ruinę, a nie obiekt budowlany – pominął całkowitym milczeniem, naruszając w ten sposób podstawowe zasady postępowania, którymi powinien kierować się organ podatkowy w trakcie prowadzenie postępowania podatkowego. Jak wskazała Spółka, przed podjęciem decyzji, organ podatkowy dysponował niezbędną dokumentacją fotograficzną oraz opisem obiektów sporządzonym w wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej, jednakże w decyzji ograniczył się do przytoczenia przepisów dotyczących kwestii związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz definicją pojęcia stanu technicznego. Pominął natomiast podstawowy problem tj. czy dany obiekt znajdujący się na nieruchomości będącej we władaniu Spółki można uznać za budynek w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.
Spółka podniosła, że w jej ocenie 7 obiektów nie są budynkami w rozumieniu prawa budowlanego, wskazując m.in. na rozlewnię i magazyny o pow. [...] m. kw. ( poz. Nr 4 wyliczenia ) gdzie opisała obiekt jako ruinę bez dachu, z degradacją substancji oraz brakiem mediów. W ocenie skarżącej, organ I instancji winien był poczynić w tym zakresie stosowne ustalenia powołując – w przypadku wątpliwości, co do kwalifikacji, czy to budynku, czy budowli – biegłego z zakresu budownictwa, którego zadaniem byłaby odpowiedź na pytanie, które z wymienionych obiektów znajdujących się na nieruchomości można zakwalifikować jako budynki. Skarżąca podniosła także, że obiekty będące w jej posiadaniu nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, a to z tej przyczyny, że Inspektor Nadzoru Budowlanego wyłączył je z użytkowania.
Za błędne uznała też strona skarżąca stanowisko organu w odniesieniu do art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podkreślając, iż w jej ocenie – wbrew stanowisku organu – nie jest wymagany wpis do rejestru zabytków także gruntu, w sytuacji, gdy wpisany jest budynek. Spółka zaakcentowała, że stanowisko organu zostało oparte na wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, a jest to jedyny wyrok wydany w tej sprawie i trudno pogląd w nim zawarty uznać za ugruntowany. Zdaniem Spółki, nie ma żadnego logicznego prawnego uzasadnienia do przyjęcia poglądu, że budynek trwale związany z gruntem byłby zwolniony z podatku, natomiast grunty znajdujący się pod nim nie korzystałby z tego zwolnienia.
Skarżąca podniosła także, iż niezasadne było opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynku, który zamieszkuje osoba bez tytułu prawnego. Wskazała, że gdyby nawet przyjąć, że obiekt ten spełnia kryterium budynku, to i tak należałoby opodatkować wyłącznie część budynku zajmowaną przez mieszkańców tj. [...] m. kw., a nie 299 m. kw.
Końcowo "A" S.A. dokonała wyliczenia podatku od nieruchomości i wskazała, że w jej ocenie podatek ten winien wynieść [...] zł. tj. o [...] zł. mniej niż określił organ podatkowy pierwszej instancji.
"A" S.A. wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji w części przekraczającej kwotę [...] zł. i przekazanie sprawy w tej części organowi I instancji celem ponownego rozpoznania sprawy,
2. połączenie i łączne rozpoznanie niniejszej sprawy ze sprawą ze skargi "A" S.A. wniesionej na decyzję Kolegium z dnia [...] r., Nr [...],
3. zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga – w ocenie Sądu – zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" ( art. 1 § 2 cyt. ustawy ).
Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Zdaniem Sądu, decyzja organu odwoławczego zawiera uchybienia, które uzasadniają wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Przedmiot sporu – na etapie skargi – ogranicza się do dwóch zasadniczych kwestii :
- po pierwsze, naruszenia przez organy podatkowe art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji objęcie podatkiem od nieruchomości budynków, nie spełniających kryteriów określonych w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i Prawa budowlanego,
- po drugie, naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, w związku z art. 1 a ust. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Przed oceną zasadności w/w zarzutów, za konieczne uznał Sąd, odniesienie się do przekazanych akt podatkowych, głównie zaś braku zasadniczej części dokumentacji dotyczącej niniejszej sprawy. Analiza orzeczeń zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego bezspornie uzasadnia wniosek, że w sprawie były wydane dwukrotne orzeczenia obydwu organów, gdy tymczasem dokumentacja przekazana do Sądu, obejmuje ( w zakresie rozstrzygnięć ) tylko zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W tej sytuacji niemożliwe stało się odniesienie do zarzutu skargi dotyczącego nieuwzględnienia przez organ I instancji wskazań co do dalszego postępowania – po uchyleniu pierwotnej decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...] r. Nr [...] ( strona 1 uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. – karta Nr 114 akt podatkowych ).
Odnosząc się do zasadniczego przedmiotu sporu, w pierwszej kolejności należy dokonać oceny zasadności zarzutu naruszenia przepisów procesowych, w tym prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, gdyż jego błędne ustalenie przesądza o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Sąd podziela te argumenty skargi, które kwestionują prawidłowość postępowania organu odwoławczego. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 127 Ordynacji podatkowej ( zasada dwuinstancyjności ) organ odwoławczy zobowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Nie może więc ten organ ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, ale zobowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę, a to oznacza, że organ ten winien przeprowadzić postępowania w celu ustalenia, czy decyzja organu I instancji wydana została z zachowaniem reguł postępowania podatkowego, czy właściwie ustalono stan faktyczny sprawy oraz czy dokonano właściwej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, a w konsekwencji, czy zgodnie z prawem określono stronie obowiązek podatkowy. W badanej sprawie – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – organ II instancji zupełnie zrezygnował z ustalenia stanu faktycznego sprawy, a rozważania w tym przedmiocie ograniczył do zacytowania ustaleń organu I instancji oraz konstatacji, że organ ten zasadnie przyjął, że "obniżenie stawki podatku od nieruchomości dla budynków, które z uwagi na zły stan techniczny nie nadają się do prowadzenia działalności gospodarczej może nastąpić tylko w przypadku budynków kotłowni, fermentacji, warzelni, stacji propagacji drożdży i fermentacji, rozlewni magazynów oraz wód gazowanych o łącznej powierzchni [...] m. kw.". Ta ostatnia konstatacja de facto stanowiła cytat z uzasadnienia decyzji organu I instancji ( podobnie zresztą jak ustalenia dotyczące ogólnych danych – powierzchni i wartości – przyjętych przez organ I instancji ). Zdaniem Sądu, nie czyni zadość regułom postępowania podatkowego brak oceny przez organ II instancji prawidłowości ustalenia przez organ I instancji stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, zwłaszcza w sytuacji – która miała miejsce w niniejszej sprawie – gdy strona kwestionuje zasadność opodatkowania rzeczy, która nie podlegała opodatkowaniu, z tego tytułu, że nie spełniała – w jej ocenie – ustawowej definicji przedmiotu opodatkowania. Jak podnosiła strona w trakcie postępowania podatkowego, zarówno na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i postępowania odwoławczego, nie podlegało opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości część budynków, a to z tego tytułu, że nie odpowiadały one definicji legalnej budynku zawartej w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, która to definicja ma zastosowanie w kwalifikacji obiektów na mocy art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W takiej sytuacji, organ odwoławczy winien w odniesieniu do każdego przedmiotu opodatkowania ustalić – w oparciu o zgromadzone materiały dowodowe – stan faktyczny, dokonać własnej jego oceny, a następnie rozstrzygnąć spór pomiędzy organem a podatnikiem, a ponadto uzasadnić z jakich powodów i na podstawie jakich przepisów, przyjął takie a nie inne stanowisko. W świetle w/w spostrzeżeń za zasadny uznał Sąd zarzut strony skarżącej, iż organy podatkowe "pominęły całkowitym milczeniem zarzut, iż obiekty objęte opodatkowaniem nie są w rozumieniu prawa budowlanego budynkami, ponieważ nie mają dachów, a w kilku przypadkach nie posiadają również przegród budowlanych i de facto stanowią ruinę a nie obiekt budowlany". Organ winien zatem ocenić nie tylko prawidłowość zastosowanej przez organ I instancji stawki – tak jak uczynił to w odniesieniu do budynków, objętymi decyzjami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego – ale zasadności opodatkowania kwestionowanych przez stronę budynków, w świetle regulacji zawartej w art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 3 ust. 2 Prawa budowlanego. Oczywistym jest bowiem, że zastawanie niższej stawki de facto oznacza, że obiekt spełnia kryterium budynku, a więc, że stanowi przedmiot opodatkowania. Ustalenie natomiast, że dany obiekt nie spełnia wymagań określonych w definicji legalnej budynku, przesądza o tym, że nie stanowi przedmiotu opodatkowania, a skoro tak, to wykluczone jest objęcie go jakąkolwiek stawką podatkową ( nie podlega opodatkowaniu ).
Powyższe uwagi dotyczą także braku oceny zarzutu strony skarżącej w odniesieniu do opodatkowania budynku mieszkalnego. Także w tym zakresie, organ odwoławczy nie poczynił żadnych ustaleń i nie wskazał, z jakiego powodu uznał stanowisko organu I instancji za zasadne i zgodne z prawem, a tym samym z jakich powodów ( faktycznych i prawnych ) argumentacja odwołania nie zasługiwała na uwzględnienie.
Reasumując tę część rozważań, Sąd za przedwczesne uznał twierdzenie pełnomocnika strony skarżącej dotyczące naruszenia art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 3 ust. 2 Prawa budowlanego. Wskazane bowiem powyżej uchybienia przepisom procesowym miały w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik postępowania, a to przesądza o tym, że do czasu ich wyeliminowania nie jest możliwe dokonanie merytorycznej oceny ich zastosowania.
Za niezasadny uznał natomiast Sąd zarzut pełnomocnika dotyczący naruszenia przez organy podatkowe art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Za prawidłowością przyjętej przez organ II instancji interpretacji przemawia przede wszystkim treść tego przepisu, zgodnie z którym zwalnia się od podatku grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Pełnomocnik kwestionując zasadność wykładni w/w przepisu, wskazał, że stanowisko WSA w Gorzowie Wielkopolskim – na które powołał się organ – jest odosobnione i jednostkowe i z tego też powodu nie może być uznane za utrwaloną linię orzeczniczą. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni jednak akceptuje przyjętą przez organy podatkowe wykładnię art. 7 ust. 1 pkt 1 upol, że zwolnienie obejmuje tylko ten przedmiot opodatkowania, który został "indywidualnie wpisany do rejestru zabytków". Taka konstatacja uzasadniona jest konstrukcją podatku od nieruchomości, a przede wszystkim faktem, że opodatkowaniu tym podatkiem podlega zarówno grunt, jak i budynek ( jako odrębne przedmioty opodatkowania) , a to oznacza, że skorzystanie z dobrodziejstwa tego przepisu/zwolnienia wymaga – w odniesieniu do każdego przedmiotu opodatkowania wymienionego w tym przepisie tj. gruntu i budynku – indywidualnego wpisu. Zasadny zatem i zasługujący na aprobatę jest pogląd wyrażony przez Kolegium, że słowo "indywidualnie" zawarte w tej normie przesądza o tym, że zwolnienie każdego z tych przedmiotów wymaga indywidualnego wpisu do rejestru zabytków.
Rozpoznając ponownie sprawę, Kolegium uwzględni wcześniej zaprezentowane stanowisko co do naruszeń przepisów prawa procesowego i odniesie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów odwołania. W celu umożliwienia ewentualnego zbadania poprawności w zakresie ustalenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, organ odniesie się indywidualnie do każdego przedmiotu opodatkowania, będącego przedmiotem sporu. Rozważy także wniosek strony skarżącej co do konieczności powołania biegłego w zakresie oceny, które z obiektów posadowionych na nieruchomości Nr 71/1 i 71/2 położonej w C., przy ul. [...] spełniają definicję legalną budynku zawartą w art. 3 ust. 2 Prawa budowlanego. Uzasadniając decyzję, organ uwzględni regulację zawartą w treści art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, zawierając w nim wszystkie elementy wymagane tym przepisem w sposób umożliwiający weryfikację zawartych w uzasadnieniu twierdzeń.
W opisanej powyżej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że wyczerpana została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz .U. Nr 153. poz. 1270 ze zm. ), a to obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy, a rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji wydano w oparciu o art.152 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło